366 - Een verzameling ontmantelen

Onlangs werd ik te hulp gevraagd om ordening aan te brengen in een situatie van teveel boeken en de vraag of daar mogelijk waardevolle boeken bijzaten. Ik heb er al vaker over geschreven: elke verzameling komt een keer tot zijn einde als de verzamelaar overlijdt (zoals hier). Het boek De complete verzameling van Paul van de Capelleveen (verschenen als jubileumboek van het Genootschap van Bibliofielen) beschrijft dit fenomeen en de last die nabestaanden kunnen ervaren van zo'n verzameling. Lees ook mijn blog uit 2013 over dit gegeven, naar aanleiding van het verhaal van een journaliste die de verzameling van haar ouders moet opruimen.

Want een verzameling is natuurlijk altijd persoonlijk en de keuzes die worden gemaakt om iets wel of niet te kopen zijn dat ook. Met als gevolg dat een verzameling altijd een weerspiegeling is van de fascinaties die iemand heeft en die zijn per definitie niet overdraagbaar. En vaak is het ook zo dat aankopen worden gedaan omdat ze een missend puzzelstukje zijn of vanuit emotionele betrokkenheid. Dat bepaalt de waarde voor de verzamelaar, maar dat wil niet zeggen dat de verzameling voor iedereen die waarde heeft. Dus: wat moet je ermee? Wat is waardevol en wat niet? En hoe verkoop je het dan?

Dat zijn best ingewikkelde vragen en tegen die achtergrond werd mijn hulp ingeroepen. Als verzamelaar, enthousiast volger van veilingen en lezer van catalogi, heb ik wel enige kijk op welke boeken potentieel waarde hebben en welke niet. Of in elk geval waar je ze moet aanbieden om er zicht op te krijgen.

En zo ging ik op een zaterdagochtend naar het betreffende huis. Ik werd hartelijk ontvangen en al snel bleek dat er een gigantische klus wachtte: rijen boekenkasten in meerdere kamers, vol met boeken (vaak ook in dubbele rijen) en niet altijd logisch geordend. De kasten puilden uit en dat gaf een rommelig gezicht. Ik vermoedde dat het minstens 5.000 boeken waren, misschien wel meer. En dan was minstens de helft ervan bij een eerdere verhuizing al weggedaan. Ik maakte eerst een snelle inventarisatie en daarna bespraken we het plan van aanpak: we zouden beginnen met de goed verkoopbare boeken, dat selecteert het snelst en ruimt meteen goed op. Plus met waarschijnlijk een positief (financieel) resultaat en dat is altijd leuk. De boeken waren van een echtpaar geweest waarvan de man inmiddels was overleden. Het merendeel van de boeken was van hem geweest.

Ik zag al snel dat dit vooral de collectie van een lezer was, niet van een verzamelaar. Dus er waren weinig bijzondere edities, weinig eerste drukken, geen gesigneerde boeken en de staat wat ook niet altijd even goed. Veel boeken waren verkleurd of met leesvouwen. Toch was dat niet zo erg, want het leesplezier spatte van de collectie af. Het was duidelijk dat dit iemand was geweest die genoot van lezen en van diversiteit: ik zag essays, poëzie, romans, literaire studies, literaire tijdschriften. En ik zag heel veel schrijvers die ik ook in mijn kast heb staan, of in mijn kast zou kunnen neerzetten. Dit was iemand met wie ik heel fijne gesprekken over lezen en literatuur had kunnen voeren, Naar nu stond ik voor zijn nalatenschap.

De aarde en kwaliteit van de collectie was wel zodanig, dat het geen zin had om bijvoorbeeld een handelaar uit te nodigen om een bod te komen doen, of de verzameling en bloc te laten veilen. Daarvoor waren de echt waardevolle boeken te schaars. Zelf vond ik dit toch wel een mooie conclusie: hier was bij leven volop van de verzameling genoten en dat is toch uiteindelijk het doel ervan.

Desondanks moest er nu gewerkt worden. Het ging er niet om dat alle boeken weggingen. Het ging er aan de ene kant om te komen tot een rij mooi geordende kasten zodat het weer een fraai onderdeel van het huis zou worden. En daarnaast ging het er om te beoordelen of er niet nog waardevolle boeken tussenzaten die uiteindelijk ten onrechte in de kringloop terecht zouden komen.

Ik ben langs alle boeken in alle kasten gegaan en heb lijstjes gemaakt met wat ik zoal zag en waarvan ik dacht dat het verkoopbaar zou zijn. Uitgaven van bepaalde series, zoals Privé-domein of de Witte Olifant uit de jaren '60. Verzamelingen van specifieke schrijvers, zoals A.F.Th. van der Heijden, Hermans of Multatuli. En daarnaast allerlei andere samenhangende kleine collecties. Al snel vormde zich de ene na de andere stapel op de vloer en na een paar uur moest ik stoppen: waarschijnlijk kon mijn auto niet meer houden en bovendien moest ik het ook allemaal nog zien te verkopen en dat zou wel even duren. Uiteindelijk heb ik op die manier drie bezoekjes gebracht aan het huis en drie auto's vol boeken meegenomen. Tegelijkertijd heb ik zoveel mogelijk opgeruimd, gezorgd dat het boven op de kasten leeg was en dat zoveel mogelijk dubbele rijen boeken veranderden in enkele rijen. Daarnaast heb ik in elk geval in de woonkamer gezorgd dat daar zoveel mogelijk boeken van de echtgenote kwamen te staan, die ik ook nog eens op alfabetische volgorde heb gezet. Zo is daar een mooie bibliotheek van favoriete boeken ontstaan, met genoeg ruimte om aan te vullen. Een verzameling boeken die weer een lust is geworden in plaats van en last.

Aan mij de schone taak om de meegenomen boeken ook nog te verkopen. Daarvoor zag ik drie belangrijke verkoopkanalen:

• een klein deel met echte waarde paste op een heuse boekenveiling, mijn voorkeur had daarbij Bubb Kuyper
• ik ging er van uit dat veel boeken een plek konden vinden op Catawiki
• de rest van de boeken zou ik via Marktplaats proberen te verkopen

Deze volgorde weerspiegelt ook een beetje de verwachte verkoopwaarde: kavels bij Bubb moeten tientallen tot honderden euro's opbrengen, op Catawiki tientjes en op Markplaats euro's.

Ik heb al veel boeken bij Bubb Kuyper gekocht, maar nog nooit verkocht. Voor mij dus ook een nieuw avontuur om de omgekeerde weg te bewandelen. Drie verhuisdozen met boeken gingen naar Haarlem, twee daarvan werden geaccepteerd en die boeken zouden naar de voorjaarsveiling van 2026 gaan.

Voor Catawiki kon ik veel kavels maken. Niet alles leverde het gehoopte bedrag op, soms viel het mee en soms viel het tegen. Een collectie 1e drukken van A.F.Th. van der Heijden ging voor veel te weinig werk, het verzameld werk van Multatuli daarentegen weer voor een topbedrag. Een verzameling Claus voor te weinig, een verzameling Nescio voor een mooi bedrag. Zo ging het op en af bij Catawiki. Een enkel kavel werd geweigerd en daarmee veroordeeld tot Marktplaats. Grappig was dat een aantal boeken ook hier de omgekeerde weg bewandelden: een van de kavels werd gekocht door antiquariaat Fokas Holthuis bij wie ik de afgelopen jaren zelf een flinke hoeveelheid boeken heb gekocht.

Op Marktplaats ging het ook een beetje op en af. Uiteindelijk werd er redelijk op geboden, maar veel kavels bleven onverkocht. Ik had afgesproken dat alles wat niet verkocht zou worden, uiteindelijk naar de kringloop mocht. Dat was dan ook het lot van best veel boeken.

Leverde dit hele avontuur uiteindelijk veel geld op? Als je alles bij elkaar optelt was het nog een aardig bedrag. We hadden een mooie verdeelsleutel afgesproken voor de moeite en zo hield ik er ook nog wat aan over. Reken je het om naar opbrengst per boek, dan is het gemiddeld uiteindelijk niet veel. Bijvoorbeeld: een stapel met 44 Salamanderpockets voor 15 euro, ongeveer 30 cent per stuk. Of een collectie van 20 titels Vestdijk voor 46 euro. Dat is wat reguliere boeken tegenwoordig doen. Ook al zijn het eerste drukken: er zijn maar weinig boeken die individueel veel geld waard zijn.

Het betekende voor mij eindeloos veel pakjes maken om alle verkochte boeken te verzenden. Dagen ben ik bezig geweest met sorteren, kavels beschrijven en aanbieden en de uiteindelijke afhandeling. Gelukkig hou ik van boeken en vind ik het niet erg om al deze boeken door mijn handen te laten gaan. Maar ik realiseerde mij wel dat het inderdaad een ongelooflijke klus voor nabestaanden is om een collectie af te handelen en dat je er ook wel echt zin in moet hebben. Want ondanks al het werk, zien de boekenkasten er wel netter, maar niet leger uit. Dat betekent dat er nog steeds duizenden boeken staan die t.z.t. opgeruimd moeten worden. Maar ik durf te zeggen dat er geen echt waardevolle boeken meer tussenstaan, alleen nog geliefde boeken die bijzonder waren voor de verzamelaar zelf.  

Los van al het werk dat ik had aan het verkopen van de boeken en het plezier om met de boeken bezig te zijn, waren er ook leuke contacten met kopers. Want ook dat was een wens van de echtgenote: dat de boeken opnieuw bij liefhebbers terecht zouden komen. En dat is gelukt. Ik heb verschillende blije reacties van kopers van boeken gekregen. Ook omdat ik er vaak extra boeken bijstopte, die aanvullend waren op wat er werd gekocht. Zo verblijdde ik de koper van het Vestdijk-kavel via Catawiki met verschillende studies over Vestdijk en nog wat andere Vestdijk gerelateerde uitgaven. Dit leidde tot een hele blije mail van de verzamelaar die zei dat hij een hele fijne avond tegemoet ging om al het moois uit te pakken. Iemand die via Marktplaats werk van Midas Dekkers gekocht verblijdde ik ook met wat extra's en daar kreeg ik ook blije reacties van. De koper van de Salamanderpockets kwam ze ophalen en nam de tijd om door alle andere boeken die ik had staan heen te graven, hij ging uiteindelijk met drie doosjes boeken weg die hij voor een vriendenprijs mocht meenemen. Ook hij reed heel tevreden bij mij weg. 

Ik denk dat dit nog het meest bevredigend was. Dat er nu op heel veel plaatsen in Nederland en België lezers en verzamelaars zijn die een klein deeltje van deze enorme verzameling boeken in huis hebben, en zo het plezier voortzetten. En o ja, ik mocht ook nog een aantal boeken meenemen die in mijn verzameling zouden passen. Ik heb mij ingehouden, maar vond het toch leuk om ook wat boeken van deze liefhebber in mijn kast te hebben staan. Zoals ik dat eerder heb gedaan met boeken van Adri Offenberg of van mijn overleden oom de boekenverzamelaar. 

321 - Zomerse desiderata: bibliofilie, renaissance en morfine

Met de zomer in aantocht is van enige verslapping in de Bibliotheca Scatebra niets te merken. Hoewel we midden juli leven, heeft vandaag - 20 juli 2021 - weer een geweldige kwaliteitsimpuls plaatsgevonden in huize sneuper. Ik kon mijn bibliotheek met maar liefst drie prachtige uitgaven verrijken (en wat extra's).

Stichting Desiderata publiceert tweede uitgave: Hayward Ho!

Bijna drie jaar geleden kondigde ik met trots op mijn blog aan dat ik er in was geslaagd de hand te leggen op het mysterieuze werkje Hayward Ho! A bookhunter's holiday to the British Isles of Ethiek van de boekensneuper. Ik had er lang naar gezocht omdat het boekje vrij schaars is (in het colofon wordt vermeld dat de oplage circa 30 exemplaren is, maar gelet op de ironische toon van het hele boekje valt te betwijfelen of dat getal klopt) en het was uiteraard in De Slegte dat ik het uiteindelijk vond. Het boekje is een feest van herkenning voor bibliofielen en ik heb daarom een uitgebreide weergave van de inhoud destijds in mijn blog beschreven. 

Ik had nooit gedacht dat ik ooit nog een exemplaar van dit boekje zou zien. Toch gebeurt dat nu, zij het anders dan gedacht. Het reisverslag is de nieuwste uitgave van de Stichting Desiderata geworden. Ik had destijds al uitgepuzzeld dat achter de pseudoniemen in het boekje een aantal personen schuilgingen die nu deel uitmaken van het bestuur van de Stichting Desiderata. Ik heb al eerder de loftrompet over deze stichting gestoken en ga er van uit dat al mijn lezers inmiddels trouw lid zijn geworden of zich vandaag onmiddellijk gaan aanmelden.

De Stichting stelt zichzelf een bijzonder doel, namelijk het "zich ongeremd over[geven] aan haar bibliofiele neigingen. Dit uit zich vooral in het schrijven, samenstellen, vertalen en uitgeven van boeken die, qua inhoud en vorm, een onvoorwaardelijke liefde voor het boek weerspiegelen." Met de eerste  uitgave van de Stichting is dat uitstekend gelukt: De bibliomaan van Charles Nodier werd een prachtboek waarin het klassieke verhaal van Nodier is opgenomen. De toegevoegde biografische schets en de bibliomaniakale aantekeningen maken dit boek tot een feest voor bibliofielen.

Dit boek smaakte uiteraard naar meer, en hoewel het lidmaatschap van de Stichting in principe tot niets verplicht zou je wel gek zijn als je als lid de kans liet liggen om de uitgaven aan te schaffen. Het is niet verwonderlijk dat van De bibliomaan al snel een tweede druk moest verschijnen.

Om het lange wachten tot de volgende grote uitgave een beetje te verzachten verschijnt dus nu de heruitgave van Hayward Ho! Wie ooit met boekenvrienden gezamenlijk op jacht is geweest naar boeken weet met hoeveel listen een dergelijke tocht moet worden ondernomen om te voorkomen dat een lang gezocht boek in andermans stapel verdwijnt. Vrienden zijn fijn, maar het is niet de bedoeling dat ze met boeken op de loop gaan die in jouw bibliotheek thuishoren. Dat betekent dat verfijnde tactieken nodig zijn om dit te voorkomen. Helaas ontwikkelen de andere boekenvrienden deze tactieken ook, zodat het de kunst wordt om onder het mom van vriendschap de concurrentie steeds een stap voor te blijven. Dubbelspel en geheime agenda's zijn dan aan de orde van de dag, verpakt in vriendelijke tips en adviezen die er vooral op gericht zijn elkaar op een dwaalspoor te brengen.

Hayward Ho! is een even hilarisch als openhartig verslag van de wijze waarop deze groep boekenvrienden elkaar de loef afsteekt, maar nog net het gewenste laagje beschaving weet te behouden. De lezer leert veel over list en bedrog in de boekenwereld, strijdlust tussen bibliofielen en hoe je het meest effectief een antiquariaat doorzoekt. 

In het boek speelt Doctor Syntax, of aan deze figuur gerelateerde uitgaven, een grote rol. Briljant is de passage waarbij één van de vrienden een stapel exemplaren gerelateerd aan Doctor Syntax apart laat leggen voordat een antiquariaat opent, vervolgens in een ánder antiquariaat zijn slag slaat en dan voor de neus van zijn teleurgestelde vrienden in het eerste antiquariaat alsnog de apart gelegde stapel aankoopt. En ondertussen het bezoek aan het volgende antiquariaat ook voor de vrienden heeft bedorven, want alle schatten zijn daar al uit verdwenen. Niet voor niks kende de uitgave uit 1998 als fictieve uitgever Doctor Syntax. Immers, ook de beschreven boekenreis naar Engeland mag worden beschouwd als een picturesque tour.

In de uitgave uit 2021 krijgt Doctor Syntax weer een heel andere rol, namelijk door de fraaie illustraties in het boekje, die afkomstig zijn uit verschillende 19e-eeuwse Doctor Syntax-uitgaves. Dit geeft al aan dat de  uitgave uit 2021 qua vorm van een heel ander kaliber is dan de uitgave uit 1998. Het is een schitterend boekje geworden, fraai gebonden, lekker papier, mooi opgemaakt en prachtig gedrukt. En het ruikt fantastisch. Heel anders dan het geniete werkje uit 1998 in elk geval, dat een prima boekje is maar qua uitgave heel doorsnee. De nieuwe uitgave laat zien hoe je met liefde boeken maakt. 

Voor mij was de vergelijking tussen 1998 en 2021 ook op tekstniveau interessant. Zou het verhaal herschreven zijn en zijn er pijnlijke details verdwenen? Het overgrote deel van de tekst is intact gebleven, maar wel zijn er op verschillende plekken wat kleine aanpassingen gedaan. Sommige namen van reisgenoten zijn vervallen, de steeds terugkerende opmerking dat Fred klassiek geschoold was is geschrapt (dit vond ik zelf trouwens een van de grappige onderdelen van het boekje, dus jammer is het wel) en een geciteerde boekencolumn van Ed Schilders wordt nu niet meer geplaatst in een "voormalig roomse ochtendkrant" maar gewoon "in de Volkskrant". Verder lopen een paar zinnen anders. En tot slot is de titel ingekort. De tussenzin "a bookhunter's holiday to the British Isles" is vervallen. Misschien wel terecht, want de lezer kan zich afvragen of de Engelse reis nog wel als een "holiday" kan worden beschouwd, gezien de verwikkelingen in de groep. Al met al geen fundamentele tekstwijzigingen, maar wel een aantal redactionele aanpassingen. 

In het nawoord bij deze uitgave wordt nog teruggeblikt op de publicatie uit 1998:

De schrijvers hebben, hetzij door onderling gekrakeel, hetzij omdat ze achteraf spijt hadden van hun voorpublicatie, zich beijverd de exemplaren van de voorpublicatie terug te bemachtigen om die te vernietigen. Dat lukte, gelukkig, maar ten dele. Het aanvankelijk aangekondigde grotere werk is begrijpelijkerwijs nooit verschenen. We moeten het dus doen met de voorpublicatie, waarvan het aantal bewaard gebleven exemplaren zo gering is, dat het de zeldzaamheidswaarde van het uitgaafje nog heeft doen toenemen en het als curiosum een gezocht item is geworden.

Hieruit leer ik twee dingen:

- het aantal bestaande exemplaren van de 1998-uitgave is inmiddels waarschijnlijk kleiner dan 30. Welk ander Desiderata-lid (behalve de redactieleden) zou behalve ik over beide uitgaven beschikken?

- ik moet de bescherming van mijn bibliotheek opschroeven. Mijn adres is bij de Stichting bekend en als de ijver om bestaande exemplaren uit 1998 te vernietigen nog steeds bestaat, vrees ik dat ik binnenkort een bibliofiele knokploeg kan verwachten.

Twee bibliofiele uitgaven Van Dis

Adriaan van Dis is een schrijver van wie het nodige werk in bibliofiele uitgaven verschijnt. Op dit blog schrijf ik er regelmatig over, omdat elke aanwinst toch wel weer een groots moment is - zeker als het er één van het zeldzame soort is.

Vandaag ontving ik met dank aan Fokas Holthuis een langgezochte uitgave: Morfine. Hoewel de  uitgave zelf relatief jong is (2019) kon ik het maar niet te pakken krijgen. Het boek is verschenen bij uitgeverij 99 Uitgevers in een oplage van 99 genummerde exemplaren en gesigneerd door zowel Van Dis als door kunstenaar Berend Strik. In het boek doet Van Dis in 7 gedichten verslag van zijn ervaringen met morfine nadat hij met botbreuken in het ziekenhuis belandde. De morfine leidde tot een herbeleving van trauma's in zijn leven - die hij al eerder uitgebreid in zijn romans heeft beschreven. In dichtvorm beschrijft hij deze ervaring en beschouwt en becommentarieert hij ze vervolgens ook. Beeldend kunstenaar Berend Strik verzorgde de illustraties: foto's die bewerkt zijn met naald en draad. Het zijn beklemmende illustraties geworden. De combinatie van de foto's van lichamen die bewerkt zijn met naald en draad passen goed bij de tekst en versterken het gevoel van kwetsbaarheid dat ook uit de gedichten spreekt. Bij de bundel hoort een gesigneerde en genummerde piëzografie van de collage The Ear met een – uniek – handmatig aangebracht stiksel, eveneens in een oplage van 99. Zowel boek als kunstwerk dat ik kocht hebben het nummer 8. 

De tweede bibliofiele aankoop is van vorige maand en betreft een uitgave die ik al had, maar niet in deze vorm. Het verhaal De vraatzuchtige spreekt verscheen in 1986 bij uitgeverij AMO in een oplage van 35 exemplaren. Van deze 35 exemplaren zijn er 28 ingenaaid en Arabisch genummerd. Hiervan bezat ik al een exemplaar. Maar er zijn ook 7 exemplaren in twee kleuren gedrukt, gebonden door Binderij Phoenix en Romeins genummerd. Die versie bezat ik nog niet, tot het moment dat Bubb Kuyper een exemplaar aanbood in de voorjaarsveiling 2021. Die kon ik niet laten lopen uiteraard. En hoewel het boek meer opbracht dan verwacht en mij dus ook ruim meer kostte dan ik eigenlijk van plan was te betalen, kon ik dit boek niet weerstaan. Gelukkig staat het exemplaar met nummer VII nu te pronken in mijn mooie vitrinekast

Een feestelijke geboortedag van Petrarca

Op 20 juli 1304 werd Francesco Petrarca geboren in Arezzo. Precies op zijn 717e geboortedag plofte als derde geschenk aan mijn bibliotheek de uitgave van het Liedboek oftewel de Canzoniere van zijn hand bij mij op de mat. Een mooie manier om de geboortedag van één van de grondleggers van het humanisme te eren.

Ik heb al eerder geschreven over mijn bewondering voor Petrarca en mijn zoektocht naar een aantal van zijn publicaties. Eén ervan stond op twee lijstjes: mijn Petrarca-lijstje en mijn Gouden Reeks-lijstje. Het is het befaamde Liedboek dat in 2008 verscheen in de prachtige Gouden Reeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep. De uitgaven in de Gouden Reeks verzamel ik al min of meer sinds 2005. Door een paar recente veilingaankopen realiseerde ik mij dat ik het merendeel van de serie al had. Nu werd het tijd om ook de ontbrekende delen te kopen. Eén van de ontbrekende delen was het Liedboek en toen ik deze onlangs bij Scheltema in Amsterdam zag staan bij de tweedehands boeken, sloeg ik natuurlijk onmiddellijk toe. Of eigenlijk: ik zag een exemplaar aangeboden worden bij Catawiki en dat inspireerde mij om erop te bieden. Maar eerst checkte ik natuurlijk of er bij Boekwinkeltjes.nl misschien een exemplaar stond. Die stond er bij Scheltema - en voor een lagere prijs dan ondertussen bij Catawiki werd geboden. Toen heb ik Scheltema maar verlost van het exemplaar, en de veiling verder gelaten voor wat het was.

Deze uitvoering is een tweetalige uitgave die vertaald is door Peter Verstegen. Het is de eerste keer dat het liedboek integraal in het Nederlands is vertaald. Met dit boek vestigde Petrarca zijn naam als dichter en was hij van grote invloed op de ontwikkeling van de poëzie, zowel door de vorm (het boek bevat 366 sonnetten, canzonen, madrigalen, balladen en sestinen) als door de inhoud. Want het gaat natuurlijk vooral over de onbereikbare Laura. Hoewel een klein aantal van de gedichten over andere zaken gaat – een oproep tot herstel van de eenheid van Italië, tirades tegen het decadente pauselijke hof in Avignon, of het aanbieden van een mandje truffels – bestaat de overgrote meerderheid van de tekst uit liefdesgedichten. De eerste 263 zijn geschreven tijdens Laura's leven, de overige 103 na haar dood. Petrarca zag haar voor het eerst op Goede Vrijdag (6 april) 1327 in de kerk van Sainte-Claire in Avignon. Zij was toen vermoedelijk negentien jaar, en in 1348 werd zij slachtoffer van de grote pestepidemie die meer dan een kwart van de Europese bevolking wegvaagde. Zij werd in Avignon begraven. Maar eigenlijk gaan die gedichten nooit echt over Laura, alleen over Petrarca’s gevoel voor haar. 

Kees Fens kan de betekenis van dit boek mooier uitdrukken dan ik. Hij schreef: "De renaissance is begonnen, meteen op een hoogtepunt. De middeleeuwen waren geëindigd op het hoogtepunt dat Dantes Goddelijke Komedie is. Samen vormen ze het hooggebergte van de Europese poëzie. De twee grote tradities van de westerse cultuur komen er in samen, hecht aaneengesmeed."

Het gaat maar door

Met deze drie boeken was de koek (gelukkig) nog niet op. Nog maar een week geleden ontving ik van Perkamentus het jaarboek 2020 van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen. Wat een rijkdom dat er in Nederland twee gezelschappen bestaan waar het boek wordt gevierd en die zich beijveren om de hongerigen te voorzien van fraaie boeken! Ook dit jaarboek viert de boekenliefde met een paar zeer lezenswaardige bijdragen over mooie, bijzondere, zeldzame maar hoe dan ook begerenswaardige uitgaven. Niet dat er ooit verzadiging optreedt, maar de honger is met het stapeltje van deze week in elk geval even gestild.

Naschrift

Ik ontving een hele vriendelijke reactie van de Stichting Desiderata op dit blog en fijn dat mijn loftuitingen zo gewaardeerd worden. Maar duidelijk is wel dat ik bezoek uit Tilburg de komende periode moet wantrouwen…

305 - Niemand weet alles - maar ik weet sommige dingen wel

Ik las ooit in een boek van een groot verzamelaar - was het Nicholas Basbanes, was het Boudewijn Büch? - een belangrijke les voor een bibliofiel: niemand weet alles. Elk antiquariaat, elke boekhandel, heeft een specialisme en dat betekent dat er altijd boeken aanwezig zijn waar de verkoper niets van weet. En daar liggen kansen. Want tussen die stapels ‘overige boeken’ kunnen schatten verborgen zijn. Het heeft dus zin om in antiquariaten naar de voorraad te kijken buiten het specialisme van de eigenaar - wie weet wat daar voor mooie verrassingen liggen te wachten!

Dit geldt ook voor het onvolprezen Marktplaats. Daar zijn maar heel weinig verkopers actief die iets weten van boeken. Om die reden barst mijn bibliotheek uit elkaar van alle markplaatsvondsten, net als de bibliotheek van al mijn boekenvrienden: Perkamentus vertelt er bijvoorbeeld regelmatig over. Eigenlijk zijn er drie soorten mensen op Marktplaats aanwezig: de verkopers die ten onrechte denken dat ze iets over boeken weten en daarom fantastische prijzen vragen voor rommel (onder het motto: het is oud, dus het is waardevol), de verkopers die niets over boeken weten en daarom rommelprijzen vragen voor iets fantastisch (onder het motto: het zijn boeken, wie wil die nou hebben...) en de mensen die boeken naar waarde op Marktplaats zetten en er reële prijzen voor vragen. Aangezien er genoeg mensen van de tweede categorie zijn, hebben die van de derde categorie pech: ik wacht wel totdat ik kan toeslaan en een gewild boek voor een spotprijs kan kopen.

Een plek waar je koopjes ook goed kan vinden zijn de veilingen bij notarishuizen en regionale veilinghuizen. Aangezien ik wel iets weet van boeken, maar lang niet alles, speur ik naar kavels die mij een zekere kans op winst geven: lage inkoop, hoge verkoop. Dit soort veilinghuizen biedt meestal honderden kavels met inboedelgoederen aan waaronder verzamelkavels van boeken, meestal verpakt in bananendozen en losjes gesorteerd op soort of genre. Een kwestie van goed de foto’s bestuderen (wat nog niet meevalt door de slechte kwaliteit) en hopen dat de kwaliteit van de herkende boeken goed genoeg is. Zo zag ik laatst op een veiling een kavel bestaande uit een doos met daarin een paar stevige boekwerken. Facsimiles, en die kunnen het goed doen, maar welke? Ik kon er een paar onderscheiden en dat gaf mij voldoende zekerheid om toe te slaan: ik zag onder meer het Cruydt-boeck van Dodoens uit 1644 (herdruk 1980) en de Humanis Corporis Fabrica van Versalius uit 1543 (herdruk 1964). Ik betaalde opgewekt 120 euro voor dit kavel (150 inclusief kosten). De facsimiles verkocht ik vervolgens via catawiki: opbrengst 600 euro (510 euro inclusief kosten). 

Bij ditzelfde notarishuis kocht ik ook een kaveltje Couperus en Multatuli. Ik had al een eerste druk onderscheiden van Iskander uit 1920. Daarnaast waren er nog wat andere uitgaven van Couperus waarvan ik niet kon zien welke druk het was, maar ik waagde de gok en kocht het kavel voor 50 euro ex kosten. De Iskander verkocht ik via Catawiki voor 112 euro, ver boven de verwachte waarde (een vergelijkbare set is op boekwinkeltjes te koop voor 50-75 euro, ik begrijp niets van de bieders bij Catawiki maar ben er wel blij mee...). Maar wat te doen met de rest? Het incomplete setje Ideën van Multatuli dat er bij zat verdween via Marktplaats voor €25 en toen had ik nog een merkwaardige Couperus uitgave van Psyche in mijn handen die niet ingebonden was en waar ik verder geen informatie over had, en die ook niet te zien was op de foto van het kavel. 

Hier begon voor mij het punt dat mijn kennis haperde. Wat was dit voor een uitgave? Een zoekslag op internet leverde niks op, ik gokte dat het een derde druk was van Psyche, maar waarom was het niet ingebonden? Omdat ik er niks beters mee wist te doen zette ik het boek op Marktplaats. Een tientje leek mij een redelijke prijs. Dat vonden anderen ook: als snel bood iemand een tientje, iemand ging er met 15 euro overheen en vervolgens werd er 20 euro geboden. Dat leidde tot argwaan bij mij: deze bieders wisten iets wat ik niet wist en dit boek had kennelijk waarde. Maar hoeveel? 

Toen de biedingen op Marktplaats opliepen naar €30 ontving ik gelukkig de nieuwsbrief van antiquariaat Fokas Holthuis: nieuwsbrief 911 met het thema Platland. Ik lees dit soort nieuwsbrieven van antiquariaten maar ook allerlei catalogi altijd grondig. Het is de beste manier om leemtes in mijn kennis te verkleinen, want je weet maar nooit of ik op basis daarvan ook nog eens ergens een schat opduik omdat ik een uitgave uit een catalogus herken. De nieuwsbrieven van Fokas Holthuis geven altijd veel extra informatie bij de kavels. Zo ook deze keer, en toevallig stond in deze nieuwsbrief ook een uitgave van Couperus, namelijk Willeswinde uit 1895. Het bijzondere aan deze uitgave was dat hij net als mijn Psyche niet meer dan een papieren omslag had. Bij de omschrijving stond twee keer dat dit zeldzaam was: “Met zeldzaam omslag in de serie ‘Werken’ (...)  Uiterst zeldzaam in deze uitvoering.” De vraagprijs was 150 euro. Zou mijn exemplaar ook zoveel waard zijn?

Fokas en Paul weten ook niet alles, maar wel meer dan ik en zeker over Couperus. Ik mailde hen daarom met de vraag wat de waarde van mijn boek was en of het net zoiets zeldzaams was als de Willeswinde. Al snel kreeg ik antwoord van de heren: het was zeker een interessant boek en inderdaad zeldzaam. En er zijn diverse verzamelaars die dergelijke uitgaven zoeken, dus zij wilden het wel overnemen voor €60. Dat leek mij een prima prijs: ik was eerder toch al bereid het voor een tientje via Marktplaats te verkopen, dus dit was een enorme meevaller. Bovendien was mijn exemplaar beduidend minder mooi dan het exemplaar in de nieuwsbrief: de eerste pagina was gescheurd en er misten stukjes. En ik vond het een goed verhaal dat ik ongemerkt zo’n zeldzaam boek had gekocht via een kaveltje bij een notarishuis. Tot slot gun ik Fokas Holthuis een mooie winst, want ik heb er belang bij dat dit antiquariaat nog lang blijft bestaan. Van wie krijg ik anders zulke informatieve nieuwsbrieven en waar kan ik anders mijn mooie boeken kopen?

Nadat ik het boek had opgestuurd aan Fokas en Paul was ik benieuwd hoe het verder zou gaan met dit boek. Het boek blijkt doorverkocht aan een verzamelaar die álle verschillende uitgaven van Couperus zoekt en deze versie van Psyche was kennelijk nog nooit ergens aangetroffen en miste dus in de collectie. 

Al met al een verhaal met een happy end voor mij, voor Fokas en Paul en voor de verzamelaar: de laatste is een uniek boek rijker en de eerste twee een mooie winst. Geen happy end helaas voor de bieders op marktplaats. Bijna was ik voor hen een koper van de tweede categorie geweest - een onwetende die een kostbaar boek voor een habbekrats verkoopt. Op het nippertje ben ik hiervan gered door een nieuwbrief - en liepen zij een unieke uitgave mis.

303 - Warm welkom voor winkeldochters

Onlangs zag ik op Catawiki een kavel dat mij in eerste instantie niet zo aansprak, maar waar ik uiteindelijk toch op toesloeg. Dat had onder meer te maken met de lage prijs maar ook met de inhoud: voor 18 euro werd ik eigenaar van 11 gesigneerde uitgaven die afkomstig waren uit de bibliotheek van de dichter en literatuurcrtitcus, maar ook leraar Nederlands, D.A.M. (Dick) Binnendijk (1900-1984). Dick Binnendijk is bekend van zijn eigen werk, maar natuurlijk ook omdat hij op het Amsterdamse Vossius Gymnasium de leraar was van onder meer Hanny Michaelis en de broers Karel en Gerard van het Reve en omdat hij zich liet gelden in polemieken met Menno ter Braak, Marsman en Du Perron. Hij had een langdurige relatie met Emmy van Lokhorst, maar trouwde uiteindelijk in 1929 met Enny Paauw.

Ik hou sowieso van gesigneerde literaire boeken (volgens de meest recente telling heb ik 443 gesigneerde werken in mijn bezit) en deze Dick Binnendijk bewoog zich in interessante kringen, want in het kaveltje zaten ook boeken van onder meer Ed Hoornik, Maurice Roelants en Jeanne van Schaik-Willing. Allemaal auteurs die rond de oorlog veel gelezen werden, maar tegelijkertijd ook wel een beetje gelden als 'de oude garde'. De vernieuwing in de Nederlandse literatuur was aanstaande, maar die begon niet bij Dick Binnendijk. Hij schreef er wel veel over en volgde het op de voet.

Dit kavel was voor mij ook interessant in het licht van 75 jaar bevrijding, omdat de kring van auteurs waar ook Binnendijk toe behoorde getekend is door de oorlog. Zijn leerling Hanny Michaelis, die getrouwd was met Gerard Reve, heeft in haar postuum uitgegeven oorlogsdagboeken over haar relatie met Binnendijk geschreven - en ook over haar verhitte dromen over hem. In elk geval was Binnendijk ook haar grote literaire inspirator. In de biografie van Henriette van Eyk schrijft Aukje Holtrop hoe in de oorlogsjaren avonden werden georganiseerd met ‘geestverwanten’ waar onder meer het echtpaar Binnendijk en Jeanne van Schaik Willing aanwezig waren. Van deze laatste zijn er twee boeken in het kavel: Dwaaltocht uit 1977 (“voor Enny en Dick. In hartelijke vriendschap”) en en Odysseus weent uit 1953 (“Voor Dick en Enny. In vriendschap. Jeanne. Februari ‘53”). Daarnaast de bundel Vrij Volk waarvan zij samen met o.a. Antoon Coolen en Albert Helma de auteur was (“Voor Dirk. Van Jeanne. 12 oct. ‘45”). Dit is de tekst van een herdenkingsstuk dat voor het eerst op 6 juni 1945 werd uitgevoerd in de stadsschouwburg, door een toneelgroep met de naam 5 mei 1945.

Ook Ed. Hoornik was bevriend met Binnendijk en hij volgde hem op als redacteur van het maar kort bestaande tijdschrift Centaur. Om die reden ook twee werken van hem in het kavel: De vis (ik had al de uitgave van De Roos uit 1965, maar nu dus ook het origineel, met opdracht: “Voor Dick en Enny. Ed. Hoornik, 2 april ‘62”) en De overlevende. In dat laatste boek (“voor Dick en Enny”) zit een handgeschreven brief waarin de briefschrijver een bespreking van dit boek door Anton Koolhaas in het NRC terugstuurt (“Lieve Dick. Met veel dank het knipsel retour”). De brief is geschreven op het briefpapier van de classicus Everhardus Otto Houtsma en volgens de beschrijving van het boek in de catalogus zou dit een brief van deze Houtsma moeten zijn. Maar... E.O. Houtsma overleed al in 1905, dus deze brief uit 1968 moet afkomstig zijn van zijn (klein)kind, vermoedelijk, want de letters E.O. zijn op het briefpapier doorgestreept maar de naam Houtsma niet. Dus welke Houtsma woonde er in 1968 op de Bloemgracht 4 in Amsterdam?

Hoe dan ook - de brief bespreekt de recensie van Koolhaas (“dat ik het anders zie dan Ton”) en sluit onder de onleesbare ondertekening af met het begin van een recept voor spitjes. Die start van het recept herhaal ik met veel plezier - zo krijgt dit blog ook nog eens een kookrubriek:

"Laat allerhande vlees in blokjes snijden en zet die 24 uur in een marinade van maisolie, citroensap, peper, laurier, tikje zout, tijm, knoflookpoeder en mespunt gemberpoeder."

Hier stopt de brief, dus wat Dick en Enny na 24 uur met de gemarineerde vleesblokjes deden zullen we nooit weten. Maar wie trekt krijgt in spitjes, vindt hier een hedendaags recept.

Het kavel werd op catawiki aangeboden door antiquariaat Fokas Holthuis, van wie ik sowieso een vaste klant ben. Ik heb al een stevig rijtje boeken van Fokas in mijn bibliotheek staan en put graag kennis uit de goed gedocumenteerde nieuwsbrieven en catalogi. Toen ik het kavel ontving zat daar catalogus 59 bij uit november 2012 bij. Hierin staan alle boeken uit het kavel opgesomd - ze hadden dus al ruim 7 jaar doorgebracht op de planken bij Fokas. De catalogus begint met een mooie Ten Geleide, waaruit duidelijk wordt dat de boeken in de catalogus - en dus ook die nu in mijn bezit zijn - afkomstig zijn van een studeerkamer in Nijmegen. Het leeuwedeel van het boekenbezit van Binnendijk werd na zijn dood verkocht aan Antiquariaat Schuhmacher, maar deze bleven kennelijk achter. Ik heb al eerder bij Fokas boeken gekocht uit een deel van een schrijversbibliotheek: mijn exemplaar van de De Roos-uitgave De Harp was afkomstig uit de bibliotheek van de Nijhoffs. Ik schreef erover in dit bericht.

Fokas schrijft in zijn Ten Geleide dat Binnendijk gezien werd als “een vertegenwoordiger van een voorbije schrijversgeneratie”. Dat de belangstelling voor aan hem gerelateerd werk mede daarom misschien wel klein is, blijkt wel uit deze opbrengst van het kavel. In de toch al bescheiden geprijsde catalogus zouden deze boeken circa €190 moeten opbrengen; ik kocht ze dus voor minder dan 10% van de gevraagde prijs. Ik deed meteen een extra bestelling, want Fokas had nog twee andere boeken staan die ik ook wilde hebben. Dat scheelde in elk geval weer verzendkosten...Voor mij een mooie aankoop en Fokas is van een aantal winkeldochters af hoewel ik mij de teleurstelling over de opbrengst kan voorstellen. En zo werd ik de trotse bezitter van weer 11 boeken met een bijzondere provenance, een mysterieuze brief en een half recept voor spitjes.

281 - Uit de bibliotheek van de auteur

In mijn mail belandde de 81e catalogus van Fokas Holthuis met de titel "uit de bibliotheek van de Nijhoffs". Dat triggerde mij, niet zozeer omdat ik een verzamelaar van Martinus Nijhoff ben, maar omdat ik boeken 'uit de bibliotheek van...' altijd interessant vind. Hoewel dat soort boeken niet anders zijn dan andere boeken voegt het wat mij betreft wat toe aan een boek als het afkomstig is van een plek die van betekenis is, bijvoorbeeld uit de bibliotheek van de auteur zelf. Waarbij ik tegelijkertijd ook weer wat pietluttig ben omdat het mij niet zozeer gaat om elk boek uit een bepaalde bibliotheek (bijvoorbeeld een willekeurig boek uit de bibliotheek van W.F. Hermans, ook al staat er commentaar van Hermans in) maar boeken van de auteur zelf. Voor mij is dat net zo iets als een gesigneerd exemplaar; het boek is door de auteur 'aangeraakt' en dat maakt dat het uitstijgt boven alle andere exemplaren van dat zelfde boek.

Ik bezit al verschillende boeken 'uit de bibliotheek van..'. Zo heb ik de prachtige driedelige uitgave van Dibdin's A Bibliographical Antiquarian and Picturesque Tour in France and Germany uit de bibliotheek van Komrij (ik schreef er uitgebreid hier over en over de validiteit van het stickertje hier). Dit is natuurlijk een voorbeeld dat niet past bij de regel die ik net formuleerde omdat dit geen boeken van de hand van Komrij zelf zijn. Maar wie durft te beweren dat bibliofielen ooit consequent zijn? Ik zondig tegen iedere regel die ik mijzelf opleg, maar ter verdediging: in dit geval had ik het boek niet gekocht omdat het uit de bibliotheek van Komrij kwam, dat was een bonus waar ik later achter kwam.

Een zuiverder voorbeeld zijn de boeken Boudewijn Büch uit de bibliotheek van Büch, die ik kocht van iemand die zelf te gretig was geweest tijdens de grote Büch-veilingen en dus een aantal dubbels had. Een ander voorbeeld is de uitgave Een nieuwe politiek van Adriaan van Dis die ik kreeg van Adriaan van Dis. En recent kreeg ik van Marcel Möring een exemplaar van de speciale uitgave De kleurentovenaar, waarover ik binnenkort een stukje schrijf. Wat ik ook wel bijzonder vond waren de uitgaven van Stichting de Roos die afkomstig waren van de oud-voorzitter van Stichting de Roos.

Omdat ik wist dat Nijhoff ook een aantal uitgaven van Stichting de Roos op zijn naam had staan was ik dus benieuwd of deze catalogus een aantal van die uitgaven zou bevatten. En dat was zo! De Harp I en II werden door Fokas aangeboden, met deze omschrijving:

94 NIJHOFF e.a., M. De Harp. Onder redactie van Jan Engelman, M. Nijhoff en A. Roland Holst. (Met originele grafiek door Dirk van Gelder en Cuno van der Steene). Utrecht, Stichting De Roos, 1946-1948. Twee delen (compleet). Halflinnen. 64; 48 p. Typografische verzorging J. van Krimpen. Gezet uit de Lutetia en gedrukt op wit velijn van Van Gelder in een oplage van 175 genummerde exemplaren. 1e druk. Beide banden deels iets verkleurd. In handschrift van Chris Leeflang, in het eerste deel, onder het colofon: ‘Ex. H.S./ bestemd voor W. Nijhoff./ L.’. Het tweede deel is ongenummerd. Meegebonden zijn een originele houtgravure van Dirk van Gelder en een ets van Cuno van der Steene. Beide prenten zijn ook los bijgevoegd, in potlood gesigneerd door de kunstenaars. Het eerste deel bevat Euripides’ ‘Ifigeneia in Taurië’, ‘in Nederlandsche verzen vertaald door M. Nijhoff’.

Ik mailde bijna onmiddellijk retour en tot mijn vreugde was ik op tijd: de beide boeken werden voor mij gereserveerd. Een tijdje later ging ik ze ophalen en dat leidde weer tot veel rijkdom in Den Haag. Natuurlijk werd ik - net als de vorige keer toen ik daar langsging - volgestopt met lijsten met al het fraais dat Fokas en Paul in de aanbieding hebben, maar ik kreeg ook de papieren versie van de Nijhoff-catalogus. Het leuke daarvan is dat het begint met een toepasselijk gedicht van Ingmar Heytze:

Collectie Nijhoff

Gereedschap, toen. Wat nu? Te koop. Kaften
door hem aangeraakt, papieren die zijn zoekgemaakt
maar nog niet zoek genoeg, te koop, te koop. 

Rug verbruind, verbleekt, verschoten, voorrand ietsgeschaafd, gesleten, aangevreten door een muis. Bovenrandvan band beknibbeld (zilvervisjes). Voorplat los.

Hoe zwaarder verweerd, hoe meer je hand in hand staat
met de dichter die Awater schreef. Dat denk je, maar
je denkt verkeerd: een boek heeft geen geheugen

voor gezichten of het voorgeschreven uur. Geen tekstverlies,al is er wel iets anders kwijt - inkt en adem, huid en tijd.

Daarnaast valt uit de ten geleide meer te leren over de herkomst van deze collectie. De boeken stonden in Huize Antoinette in Biggekerke, dat Martinus Nijhoff in 1930 liet bouwen. Nadat Martinus en zijn vrouw Antoinette Wind (A.H. Nijhoff) waren overleden, liet Wouter Nijhoff al een deel van de boeken veilen, een ander deel werd in die tijd verdeeld onder vrienden. Volgens de ten geleide heeft deze Fokas-catalogus "in dat opzicht weinig pretenties" maar desondanks staan er nog veel pareltjes in. Ik vroeg bij het ophalen hoe hard het was gegaan met de verkoop, en dat bleek ook voor Fokas en Paul nog wel verrassend. Je weet kennelijk maar nooit hoe hard het gaat, maar voor deze Nijhoff bibliotheek was nog veel belangstelling. Des te blijer ben ik met mijn twee uitgaven van De Roos. Die had ik nog niet in mijn Roos-verzameling staan, en nu komen ze ook nog met een bijzonder verhaal erbij. En de papieren catalogus van Fokas Holthuis bewaar ik natuurlijk naast deze twee uitgaven van De Roos.

Ik vind het mooi gezegd van Heytze "een boek heeft geen geheugen" en dat is natuurlijk ook zo. Een boek is maar een dood ding. Maar de eigenaar van een boek heeft wel een geheugen en dat geheugen maakt verzamelen nu juist zo leuk want het maakt mij elke keer weer blij als ik naar deze boeken kijk. En ik deel mijn geheugen vervolgens graag met de lezers van dit blog, die er hopelijk ook een beetje blij van worden.

274 - Van prop naar bibliotheek

Onlangs viel mijn oog op een leuk kaveltje bij Catawiki: een handschrift van Adriaan van Dis, of meer precies een handgeschreven tekst van een lezing van hem uit 1988. Of nog meer precies: twee pagina's van die lezing.

Maar compleet of niet, als verzamelaar van werk van Adriaan van Dis vond ik dat dit niet in mijn collectie mocht ontbreken. De beschrijving bij het kavel klonk al goed:



Toespraak bij de presentatie van de dichtbundel Vanitas van Peter Coret
Adriaan van DIS - Toespraak bij de presentatie van de dichtbundel Vanitas van Peter Coret (op 12 november 1988). Oorspronkelijk kladhandschrift met doorhalingen en correcties - 29,4 x 20,9 cm. - Twee bladen (blad 3 en 4; de rest is door de auteur vernietigd). Verfrommeld geweest (door Van Dis tijdens de lezing, de proppen gooide hij op de grond; de hierbij aangeboden bladen zijn de enige twee die bewaard zijn gebleven, de rest is diezelfde dag nog door Van Dis vernietigd). Niet gesigneerd of gedateerd [november 1988]. Citaat: 'Ik zou mij kunnen verschuilen achter de mannenbroeders, een woord dat de dichter toch moet aanspreken, achter de geest van ingenieur Van Dis, en ik zou zeggen: dit is een onchristelijke bundel. Zachte krachten, alors, maar 'zachte geslachten', die 'opbloeien als een purperen roos' (...)'Bijgevoegd: Peter Coret - Vanitas - Amsterdam, De Woelrat, 1988 - Garenloos - 56 p. - 1e druk. Daarbij: kort, gesigneerd briefje van de uitgevers, Lex Spaans en Michel Vassalucci, aan acteur Henk van Ulsen om hem te bedanken voor diens medewerking bij de presentatie van de bundel. Voorts: fotokopie van een krantenverslag van de presentatie van Vanitas, waaraan Adriaan van Dis en Henk van Ulsen hun medewerking verleenden. Met enkele aardige woorden in handschrift van de dichter.

Ik heb in mijn verzameling al enkele handschriften van Van Dis. Ooit hadden wij een gesprekje tijdens een signeersessie en toen bekende ik dat het gedicht Een nieuwe politiek (uitgegeven door de Volkskrant in 1998 in een oplage van 500) niet had en nergens kon vinden. Spontaan bood hij aan het mij te sturen, en dat deed hij vervolgens. Ik stuurde hem als bedankje een boekje van mijn hand en dat leverde weer een heel aardige kaart uit Parijs (lees het uitgebreide relaas hier).

Maar dit zijn allemaal persoonlijke berichtjes. Iets anders is een daadwerkelijk door de auteur geproduceerde (en kennelijk nooit gepubliceerde) tekst, zoals hier aangeboden. Die hoort natuurlijk in mijn bibliotheek thuis. Zoals bij alle veilingen was vervolgens de vraag: wat ben ik maximaal bereid hier aan uit te geven? Uiteindelijk kon ik het kavel voor 25 euro kopen en dat was ruim beneden mijn maximumbod. Daarvoor kreeg ik dus niet alleen de geschreven tekst, maar ook een mooi dichtbundeltje van de inmiddels overleden Peter Coret (pseudoniem van Cees van der Pluijm). Uitgeverij de Woelrat was de uitgeverij van de intussen ook al overleden Michel Vassallucci, later oprichter van uitgeverij Arena en na zijn dood geëerd met de naam van uitgeverij Vassallucci. Van die laatste uitgeverij heb ik onder andere een hele serie - intussen gesigneerde - boeken van Meir Shalev in de kast staan.

Ik kon mijn kavel ophalen bij Fokas Holthuis in Den Haag. Daar werd ik allerhartelijkst ontvangen, temidden van de ruime voorraad boeken die ik alleen kende van de prachtige nieuwsbrieven die Fokas Holthuis en Paul Snijders wekelijks rondsturen. Het is altijd weer geweldig om met boekenliefhebbers te praten. We delen een passie en kunnen genieten van al het moois wat de boekdrukkunst ons heeft gebracht. Fokas en Paul waren er en ook Nick ter Wal was aan het werk in het antiquariaat. Het vleide mij dat zij mijn blog kenden. Ze wisten dat ik intussen een incunabel op de kop had getikt en een eerste druk van Nescio's debuut. Paul Snijders drukte mij een overzicht van de incunabelen die hij te koop in handen, om thuis bij te watertanden. Ik vond het bijzonder dat er een dergelijk ontvangstcomité was voor een aankoop die bruto 25 euro was (de veilingkosten moeten er immers nog af). Maar het gaat niet om duur of goedkoop, het gaat erom dat een uitgave op de juiste plek in iemands bibliotheek is gekomen. Later zag ik trouwens dat dit kavel eerder in een nieuwsbrief had gestaan voor €75.

Fokas wist nog iets meer over de herkomst van dit handschrift te vertellen. Hij was zelf bij deze boekpresentatie aanwezig. Van Dis las de toespraak voor en gooide vervolgens de proppen op de grond. Twee van de vellen werden diezelfde dag verbrand, maar deze twee zijn behouden gebleven. Het oprapen van de proppen mocht natuurlijk niet, maar het gebeurde toch. Om de tijd te schetsen: het was in de periode dat van de toen 42-jarige Van Dis het boek Zilver verscheen, 5 jaar na zijn debuut Nathan Sid maar nog ruim voor het verschijnen van Indische duinen. Maar al met al toch al weer bijna 29 jaar geleden. En al die 29 jaar lagen deze twee velletjes ergens opgeslagen voordat ze naast alle andere Van Dis-publicaties in mijn kast terecht kwamen. Totdat ze eindelijk thuis kwamen. In de bundel van Coret staat trouwens de mooie dichtregel "op dood rijmt vaak alleen maar dood". Te zien is dat Van Dis op een apart velletje de oogst uit een rijmwoordenboek heeft opgeschreven: alle woorden die ook rijmen op dood. Rood, malloot, floot, halfdood, kroot... Ik denk dat Peter Coret dolblij is geweest met deze aanvulling op zijn verzuchting in deze dichtbundel.

Hoe dan ook, behalve het ontvangstcomité en het uitwisselen van de boekenliefde was het ook in andere opzichten een gul bezoek: ik werd volgestopt met een paar mooie catalogi en andere informatie van het antiquariaat en ik was daar een beetje verbouwereerd over. Ik dacht te komen voor twee velletjes papier en een dichtbundeltje en ik wandelde met een forse stapel drukwerk naar buiten. Eén van de leukste dingen die ik kreeg was het boek Lagere aap. Het leven van Kees Lekkerkerker, geschreven door Menno Voskuil in opdracht van antiquariaat Fokas Holthuis (en nog steeds daar te koop) ter gelegenheid van de overdracht van het Slauerhoff-archief van Lekkerkerker aan het Nederlands Letterkundig Museum. Het boek is een prachtige levensbeschrijving van Lekkerkerker, die zijn leven doorbracht in de literatuur, voortdurend bezig was met initiatieven om in de literatuur zijn brood te verdienen en in het bijzonder om uiterst precies al het werk van Slauerhoff te bezorgen. Ondanks dat hij bekendheid heeft gekregen met zijn werk voor Slauerhoff en ondanks dat hij talloze auteurs en uitgevers persoonlijk kende, heeft hij zijn leven lang moeite gehad om ruim zijn brood te verdienen. Maar ik heb dit eerbetoon aan hem met veel genoegen gelezen en ik ontdekte pas thuis dat dit boek prima past bij de fraaie Slauerhoff-catalogus van Fokas Holthuis die ik ook in mijn handen gedrukt had gekregen.

En zo was ik die middag een paar mooie aanvullingen op mijn bibliotheek en een goede herinnering rijker. En dat is waar bibliofielen het voor doen.  

220 - Hoogtepunt van Nescio eindelijk in mijn verzameling

De najaarsveiling van Bubb Kuyper leverde mij deze keer eindelijk het boek op waar ik al zoveel jaar naar op zoek ben: één van de vijfhonderd exemplaren van de eerste druk van Nescio's Dichtertje/De Uitvreter/Titaantjes uit 1918, uitgegeven door de Haarlemse uitgever J.H. de Bois.

Dit boek is wat mij betreft één van de klassiekers in de Nederlandse literatuur, een iconisch en monumentaal boek dat lange tijd onbereikbaar voor mij was. Zo'n eerste druk van dit boek is hoort in de categorie uitzonderlijke boeken waartoe bijvoorbeeld ook Multatuli's Max Havelaar, De Avonden van Reve, De Donkere Kamer van Damocles van Hermans en Terug tot Ina Damman van Vestdijk behoren. Van al die boeken heb ik geen eerste druk in bezit, maar van Nescio nu wel.

Trouwe lezers van dit blog weten dat ik met enige regelmaat somberde over het feit dat dit boek in mijn verzameling ontbrak. Zoals toen bij de najaarsveiling van Van Stockum in 2011 een exemplaar werd aangeboden (lees hier mijn verdriet). Bij Bubb Kuyper werden dat najaar trouwens een fraai exemplaar voor € 700 en een beschadigd exemplaar voor € 250 afgehamerd, maar ik had mijn kaarten op het exemplaar van Van Stockum gezet. En al in mijn allereerste blogbericht ooit, in juli 2004, beklaagde ik mijzelf dat dit boek gelet op de zeldzaamheid en waarde waarschijnlijk altijd buiten mijn bereik zou blijven. Gelukkig is al die treurigheid geen werkelijkheid gebleken want ik koester nu mijn eigen exemplaar van dit boek, dat in 1918 nog zo slecht verkocht (in 10 jaar slechts 300 exemplaren) maar uiteindelijk uiterst zeldzaam is gebleken. As we speak wordt er op boekwinkeltjes.nl bijvoorbeeld een exemplaar aangeboden voor € 1200. Toch is het opmerkelijk dat nu ineens meerdere exemplaren op veilingen belanderen. Overlijdt een generatie oudere verzamelaars? Raakt Nescio langzamerhand uit de gratie? En dat terwijl we in 2015 gaan vieren dat Titaantjes een eeuw eerder werd gepubliceerd. Hopelijk leidt dat gegeven tot een nieuwe Nescio-revival.

Nu gebiedt de eerlijkheid mij wel te zeggen dat ik geen fris en onbevlekt exemplaar heb gekocht. Ongeveer de helft van het omslag aan de voorkant zit los, de rug is beschadigd en het binnenwerk is ook wat lossig. Verder hebben enkele eerdere eigenaren hun naam achtergelaten in het boek. Maar dat maakte het boek wel betaalbaar en de uitdaging is wat mij betreft om het boek weer in betere staat te laten brengen: boekreparatie dus.

Alleen, hoe doe je dat, zonder een boek te verwoesten? Ik deed navraag bij collega-blogger Nick ter Wal, die werkzaam is bij antiquariaat Fokas Holthuis en dus verondersteld mag worden kijk op dit soort zaken te hebben. Hij gaf mij een paar mooie afwegingen rond het al dan niet laten restaureren van het boek plus de naam van een boekrestaurator waar Fokas Holthuis veel mee werkt: Henk Linde in Nootdorp. Eén van de voorbeelden op de site (zie foto rechts) laat een exemplaar van Nescio's debuut zien waarvan de beschadigingen sterk lijken op de mijne. Dat geeft goede hoop. Sterker nog, ik heb nog een paar beschadigde eerste drukken van Bordewijk (oa Blokken en Bint) die ik nauwelijks durf aan te raken uit angst voor definitieve vernietiging, waarvoor ik ineens hoop zie. Binnenkort ga ik mijn boeken bij Henk Linde laten zien om te bekijken wat er allemaal mogelijk is.

Die laatste veiling van Bubb vond overigens op een voor mij geheel nieuwe wijze plaats. Het is namelijk via de site Artfact.com mogelijk om zowel live mee te kijken met de veiling (via een webcam in de veilingzaal) als direct online mee te bieden. Voor dat laatste betaal je natuurlijk naast de gebruikelijke opslag aan het veilinghuis ook nog een percentage aan Artfact, maar het is voor de boekenliefhebber een verslavend tijdverdrijf: niet alleen bij Bubb Kuyper, maar talloze internationale boekenveilingen zijn op deze manier te volgen. Ik heb dus een paar aangename uurtjes virtueel in de veilingzaal van Bubb Kuyper doorgebracht, kon live meemaken dat ik de Nescio won (en een paar andere kavels verloor) maar heb mij ook verbaasd over sommige kavels die ineens heel populair bleken. Zoals een hele serie uitgaven van de Hakluyt Society die soms ver boven de geschatte prijs werden verkocht. Ik had er nog nooit van had gehoord, maar deze organisatie blijkt al sinds 1847 periodiek maritiem-historische uitgaven te publiceren en er waren een paar verzamelaars die hun zinnen op de aangeboden kavels hadden gezet. Dat is dan altijd fascinerend om te zien. Ik ben blij dat de Nescio-verzamelaars het bij de veiling van Bubb Kuyper verder lieten afweten en mij dit boek gunden voor het mooie bedrag van € 300.

212 - Op weg naar een incunabel: mijn boek uit 1522

Een tijdje geleden schreef ik over mijn verlangen om een incunabel te bezitten. Want voor mij is een incunabel een boek dat een bijzonder moment in de geschiedenis markeert. Het is een vóór 1 januari 1501 in Europa gedrukt (en dus niet handgeschreven) boek, blad papier of prent. De boekdrukkunst deed haar intrede rond 1440, en de periode van de incunabelen heeft dus zo'n goede halve eeuw geduurd. Boeken gedrukt tussen 31 december 1500 en 1540 noemt men postincunabelen. Een incunabel markeert het begin van het bestaan van boeken zoals wij die kennen. De ultieme eerste druk, om zo te zeggen. En daarom schaars en kostbaar en niet iets wat snel in mijn boekenkast terecht zal komen vrees ik.

Ik blijk niet de enige te zijn met een wens voor (zeer) oude boeken. In een reactie op mijn eerdere bericht schreef Fokas Holthuis "Die wens heb ik ook jarenlang gekoesterd. Toen hij eenmaal vervuld werd ging er een wereld voor me open!" Deze verzuchting maakte het natuurlijk niet makkelijker!

Kort daarna heb ik op een Italiaanse veiling van 16e eeuwse boeken geprobeerd een post-incunabel te kopen. Deze bleken, in tegenstelling tot de incunabelen, behoorlijk betaalbaar te zijn. Na twee missers met boeken van rond 1520 strandde ik uiteindelijk op een paar minuten van de aankoop van een prachtboek uit 1540. Een andere koper was mijn nipt voor bij de aftersale-catalogus van het prachtige veilinghuis Gonnelli.

En zo stond ik daar met lege handen. Gelukkig ontving ik wederom troost van Fokas: "een zestiende eeuws boek kan voor mij de magie van een incunabel niet evenaren. Laat een paar andere boeken (of colberts, etentjes, kaartjes voor het EK of anderszins...) schieten en ga er voor!"

Dat is natuurlijk heel erg waar. Maar ik denk ook dat je in kleine stapjes naar je doel moet gaan. En daarom heb ik op mijzelf op het onvolprezen Marktplaats in de strijd om het 16e eeuwse boek geworpen. Ik heb de categorie "antieke boeken" bij Marktplaats altijd een beetje genegeerd. Maar ten onrechte: want er staat veel moois tussen. Naast veel rotzooi voor te hoge prijzen natuurlijk, zoals altijd op Marktplaats. Maar ook hier komt de geduldige zoeker aan zijn trekken.

Ik stuitte op een mooie dag op een advertentie met de volgende omschrijving:

"Antiek boek met leren kaft. Taal: Latijn. Geschept papier. Silii Italici Clarissimi Poetae PV. Auteur C. Silius Italicus. Drukker: Thomas Wolff 1519-1535. Gedrukt in 1522. Compleet. Mist geen bladzijden"

De advertentie stond er al een tijdje en er was een bod van 200 euro gedaan. Dat leek mij redelijk, en ik bood daarom gretig een hele euro hoger: 201 euro was mijn bod.

Er gebeurde verder niets meer met de advertentie. Op mijn vraag of ik het boek ook voor het geboden bedrag kon kopen, kreeg ik een teleurstellende reactie. De verkoper mailde:

"Het zit er niet in dat ik het boekje via Marktplaats verkoop nu ik een aantal mensen heb gesproken die verstand van dit soort boeken hebben.

Morgen heb ik een afspraak bij veilinghuis Bubb Kuyper en het zal waarschijnlijk via hen op de veiling worden verkocht voor een bedrag tussen de 1000 en 2000 euro."

Ik vermoedde al dat het gevraagde bedrag te laag was. Ik ben dol op voordeeltjes, maar gun iemand ook z'n winst. Ik heb de verkoper daarom succes gewenst en nog wat andere veilinghuizen getipt voor een second opinion. En ik meldde dat ik geïnteresseerd bleef als het onverhoopt niks mocht worden bij de veiling.

En gelukkig voor mij werd het niks. Het verslag van het bezoek aan de taxateur:

"Vanmorgen brachten we een bezoek aan Bubb Kuyper.Iemand van hen heeft het boekje bestudeerd en kon mij daar het volgende over vertellen:

De kaft dateert niet uit 1522 (het boekje zelf wel!).

In de 17e eeuw is het boekje opnieuw gebonden. Meer details (jaartal) kon hij mij daar niet over geven maar zeker 17e eeuws.

Er is wel iets merkwaardigs aan de hand: de bladzijden 229 tot en met 232 bevinden zich voorin het boekje (na de openingspagina) in plaats aan aan het eind.

De boekdrukker kon waarschijnlijk niet tellen of wat dan ook!??. Verder hebben de eerste pagina's wat waterschade en vertoont de leren kaft ook wat gebruikerssporen.

Kortom, in deze conditie is het zeker geen 1000 of 2000 euro waard. Als ik van het slechtste scenario uitga en van de opbrengst  22% kosten moet afdragen houd ik weinig over."

Ik heb nooit geweten dat ook de verkopers bij een veiling kosten moeten afdragen. Dus koper én verkoper betalen ruim 20% kosten! Op die manier is er weinig aan te verdienen voor een leek... Maar we werden het nu snel eens over de prijs. Daarmee is mijn bibliotheek verrijkt met een boek dat met grote voorsprong het alleroudste is. Over tien jaar is het boek 5 eeuwen oud. Een half millennium!

Ik droom graag een beetje weg bij dit soort jaartallen. Want probeer je 1522 eens voor te stellen: Erasmus leefde nog, evenals Thomas More en Luther. Luther was net geëxcommuniceerd en zou in 1522 het Nieuwe Testament vertalen. Cervantes moest nog geboren worden, evenals Shakespeare. Het zou nog 11 jaar duren voordat Willem van Oranje werd geboren. Het duurde nog 21 jaar voordat De Revolutionibis van Copernicus zou worden gepubliceerd. Da Vinci was drie jaar eerder overleden en de verf van de Mona Lisa was pas 19 jaar droog. Wat een geweldige tijd; en mijn boek was daar al en bevond zich op een kruispunt van de Westerse geschiedenis.

Ik heb natuurlijk gevraagd waar de verkoper het boek vandaan had. Het antwoord was wat ontnuchterend:

"Hoe ik er precies aangekomen ben weet ik niet, het is wel al jaren in mijn bezit. Heb een aantal 19e eeuwse oude apothekerskasten en vond het leuk om daar een aantaloude boeken in te zetten. Zo schafte ik mijzelf op rommelmarkten her en der wat boekjes aan waarbij ik meer lette op de kaft dan op de inhoud.
Onlangs heb ik ze eens onder de loupe genomen en kwam deze verrassing boven tafel."

Tsja, wat je op rommelmarkten al niet tegen kan komen... Helaas is het hierdoor niet te traceren wie de eigenaars zijn geweest in al die eeuwen (zoals bijvoorbeeld Owen Gingerich wel heeft kunnen doen met het meesterwerk van Copernicus). Maar voor toekomstige generaties is deze blog in elk geval een startpunt...

En dan tot slot nog iets over het boekje zelf. Mijn kennis van Latijn is weliswaar net zo dood als de taal zelf, toch kan ik er iets van zeggen. De volledige titel is Silii Italici clarissimi poetae punicorû libri xvij. alibi in Germania nôtemere aediti hactenus, cum argumentis Hermanni Buschij & scolijs in margine adiectis, quae uice uberis commentarij esse possunt. De auteur is Silius Italicus, een Romeins politicus, zakenman en episch dichter uit de eerste eeuw. Uiteraard is dit een deel van het verhaal van de Tweede Punische Oorlog, tussen Rome en Carthago, uit de 3e eeuw voor Christus. Met dit dichtwerk is Silius tot in onze dagen bekend  gebleven. Mijn uitgave stamt zoals gezegd uit 1522 en is becommentarieert door Hermann von dem Busche (1468-1534), een Duitse humanistische schrijver. Het werd gedrukt in Bazel, door Thomas Wolff, destijds kennelijk een actieve drukker.

Verder speuren naar dit boek leerde mij iets verrassends. In een lijst met vermiste boeken van de Koninklijke Bibliotheek in Kopenhagen komt exact hetzelfde boek voor: gedrukt in 1522 in Bazel. Ik heb dus een boek dat in Denemarken vermist wordt... zo lijkt het. In het overzicht staat vermeld dat het vermiste boek een aanduiding heeft van de bibliotheek zelf en gelukkig is mijn exemplaar schoon. Anders zou ik mij nog verplicht voelen het naar Kopenhagen te brengen. Verder zie ik op Abebooks dat een Parijse boekverkoper een exemplaar aanbiedt voor € 750. Een digitale versie van het boek staat hier (zij het met een veel mooier omslag dan mijn exemplaar).

Fokas had gelijk. De magie van een incunabel heeft het boek niet. Maar we zijn op de goede weg en ook dit boek weet de verbeelding al behoorlijk te prikkelen. Ik heb een kostbare schat erbij. Mijn volgende boek in dit genre zal echter tenminste 23 jaar ouder zijn dan deze. Op weg naar een échte incunabel!

P.s. in de reactie van Perkamentus verwijst hij naar dit bericht over een kleitablet dat hij bezit uit 2039 voor Christus: de overtreffende trap van incunabel. Ik kende dat feit natuurlijk wel, maar heb het uit pure jaloezie verzwegen. Nu het in de reacties is verklapt ontkom ik er niet aan ernaar te verwijzen...

P.P.S. Inmiddels bezit ik dan toch een incunabel. Lees alles hierover in dit bericht.

196 - De boeken die ik niet kocht

Het leven bestaat niet alleen uit boeken kopen - het leven bestaat soms ook uit boeken niet kopen. In sommige gevallen gaat dat bewust, in andere gevallen tandenknarsend.

Het is het seizoen van de najaarsveilingen en ik heb er vier nauwlettend in de gaten gehouden. In chronologische volgorde: Zwiggelaar (8 november), Van Stockum (9 en 10 november), Burgersdijk en Niermans (15-16 november) en Bubb Kuyper (29 november-1 december) natuurlijk. Elke catalogus was weer even rijk en verleidelijk, met als gevolg dat ik de laatste weken van oktober en de eerste weken van november kwijlend rondbracht binnen vier catalogi, steeds nieuwe lijstjes makend met kavels die ik zou willen hebben en de prijs die ik er voor zou willen bieden. En vervolgens het onvermijdelijke wegstrepen, want het is beter om te focussen (en hoog te bieden) op een paar kavels die je écht wilt hebben, dan de kansen te spreiden en (achteraf te) laag te bieden op meerdere kavels die allemaal aan je neus voorbijgaan (lesgeld hier en hier).

Bij Zwiggelaar zag ik een paar geweldige kavels. Waaronder deze:

F. Bordewijk - Bloesemtak. Distelkamp en Arethusa Pers, 2001. Oplage 125 ex. In half marokijnleder gebonden met door Lia van Daal gemaakt batikpapier voor de platten. In foudraal. Het boek is voorzien van zijden kapitalen. Met vijf voor de uitgave vervaardigde en gesigneerde etsen van Wim van der Meij. Nr. 29.

Deze prachteditie moest ik eigenlijk hebben, maar ik heb het niet gedaan omdat ik zag dat later in de maand bij Van Stockum een paar mooie Nescio-kavels beschikbaar kwamen en die zijn traditioneel prijzig. Met bloedend hart heb ik niet geboden op deze prachtuitgave van Bordewijk, die uiteindelijk werd verkocht voor € 100. Een koopje, waarmee ik de koper van harte feliciteer. Maar waarom loop ik niet wat vaker tegen dergelijke koopjes aan (zie ook het vervolg van deze post...)?

Naschrift oktober 2022: inmiddels ben ik toch de gelukkige bezitter van deze uitgave. Zie mijn latere post over bibliofiele Bordewijk-uitgaven.

Bij Van Stockum zag ik dit ongelooflijke mooie kavel:

NESCIO [ps. of J.H.A. GRÖNLOH]. Lot of 10 works.
Haarlem, Rotterdam, etc., 1918-1990.
Various sizes, orig. cloth & wrappers. - Added: 8 works on the books and life of Nescio (18).
Ad 1: i.a. Dichtertje, de uitvreter, titaantjes (Haarlem, J.H. de Bois, 1918. 1st ed., orig. wrappers, cover design by P.A.H. Hofman - fair copy, the cover a little worn at the head of the spine, the edges frayed); De X geboden (Den Haag, Bert Bakker, 1971. With line drawings by Jaap Vegter); De uitvreter, Historisch-kritische uitgave (2 vols., Assen/Maastricht, Van Gorcum, 1990).

Wat een weelde: een bijna complete Nescio-collectie met een authentieke eerste druk van zijn debuut. De taxatie voor dit kavel was € 250, een bespottelijke prijs natuurlijk en dat bleek ook wel, want hoewel ik fors had geboden ging dit kavel aan mijn neus voorbij. Ik vermoed dat ik een leven lang spijt ga hebben van het missen van deze prachtige eerste druk van Nescio. Wat de opbrengst van het kavel was weet ik niet, maar ik vrees het ergste. Bij Bubb Kuyper was er namelijk ook een kavel met een eerste druk van Nescio's debuut en dat boek (zonder de 17 extra titels die Van Stockum erbij stopte) was getaxeerd op €300-€500 en bracht uiteindelijk € 700 op... Door mijn grote - maar vergeefse - bieding op dit lot bij Van Stockum, heb ik een bod op een kavel met Mene Tekel van Nescio (getaxeerd op € 40), mede omdat ik een mooi lot bij Bubb zag met een luxe editie van Mene Tekel.

Naschrift januari 2013: Inmiddels ben ik de gelukkige bezitter van een eerste druk van Nescios  debuut.

Nadat ik het deksel op mijn neus kreeg bij Van Stockum, week ik uit naar Bubb. Daarbij liet ik Burgersdijk en Niermans deze keer voor wat het was, ondanks dit juweel:

POSTERS -- WORM, PIET. Kinderboekenweek, 27 oct. - 3 nov. 1955. Uitg. Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, 1955. Rare or. cold. lithograph in mint condition. 47 x 64 cm. Nicely framed & glazed. -- B. MIDDERIGH-BOKHORST. Reading child surrounded by toys. Or. cold. lithograph. 31 x 32 cm. Framed, glazed and under passepartout. -- Added: C. HOLLANDER. De kleine kapitein in het land van waan en wijs. ca. 2005. Cold. poster. 60 x 41 cm. Framed, glazed and under passepartout. (3).

Een zeldzame uitgave van het boekenweekgeschenk met de poster "de lezende clown". Getaxeerd op €150 en niet verkocht. Opvallend genoeg werd deze poster ook aangeboden bij Zwiggelaar, en daar verkocht voor € 140.

En zo kwam mijn lange reis in de emo-bibliofiele-achtbaan dan uiteindelijk aan bij de veiling van Bubb Kuyper. Zoals gezegd had Bubb Kuyper ook een prachtkavel van Nescio:

Nescio. Dichtertje. De uitvreter. Titaantjes. Rott., Nijgh & van Ditmar, 1933, 2nd ed., 140,(1)p., orig. gilt cl. w. dustwr. des. by P.A.H. HOFMAN.
- The (rare) dustwr. spine-ends/ corners sl. dam.
Idem. Boven het dal en andere verhalen. Amst., G.A. van Oorschot, 1961, 1st ed., 171,(4)p., orig. cl. w. dustwr. (fine). Idem. Mene tekel. Amst., De Bezige Bij, 1946, 1st ed., 44,(2)p., orig. gilt cl.
= Deluxe copy, rare in full cloth.
AND 7 others by/ on the same, i.a. S. CARMIGGELT, 'Van u heb ik ook een heleboel gelezen...' Tien Kronkels over Nescio (Amst., 1993, 1st ed., printed in 200 numb. copies, orig. cl.).

Een prachtige tweede druk van Nescio en een luxe exemplaar van Mene Tekel. Getaxeerd op € 100-€ 150, door mij geboden € 260 en verkocht voor € 300. Ik heb niet de illusie dat ik 'm voor € 310 had kunnen kopen - er was zo te zien iemand die 'm graag wilde hebben. Wat had ik dan moeten bieden? € 400? €  500?
Ik vermoed dat de koper Fokas Holthuis was, want kort na de veiling kreeg ik de nieuwsbrief van Fokas binnen, en wat zag ik daar staan:

NESCIO Mene tekel. Amsterdam, De Bezige Bij, (1946). Linnen. 48 p. Onafgesneden. 1e druk. Rug iets verschoten.
€ 250
* Eén van de weinige luxe-exemplaren, gebonden in blauw linnen en gedrukt op geschept papier. Bovendien heeft dit exemplaar op de binnenzijde van het voorplat een handgeschreven, gesigneerde opdracht van een van de uitgevers: 'voor G.H. 's-Gravesande/ - ridder zonder vrees of blaam -/ A'dam Fred Batten./ Juli 1947'. Het Zwarte Schaap 4. Niet in MDLM.

Is dit het exemplaar van de veiling van Bubb Kuyper? De gelijkenis is opvallend, maar wel apart dat de andere Nescio's uit het kavel niet in de nieuwsbrief van Fokas zijn geland... Ook mijn bod op een eerste druk van Karakter bleek vergeefs (schatting € 70 - € 90, opbrengst € 200, mijn bod € 160).

Achteraf is er wijsheid in overvloed. Want ik had gerichter kunnen bieden en meer uit de veilingen kunnen halen. Dan had ik wel de mooie editie van Bloesemtak gehad als ik toch kansloos was voor de Nescio-kavels en ook een eerste druk van Karakter misschien...

Is het dan allemaal treurnis in veilingland? Nee zeker niet, er was ook winst. Ik heb wel degelijk een paar kavels gescoord bij Bubb Kuyper. Welke dat zijn, vertel ik volgende keer. Maar het moge duidelijk zijn dat veilingen veel leed, twijfel, onzekerheid en tegenslag geven. En af en toe een vreugdesprong.