168 - Wat zijn waardevolle boeken?

Natuurlijk mag een goed boek iets kosten. Dat boeken een waarde hebben hoef je aan een verzamelaar niet uit te leggen. En natuurlijk ben ik bereid om fors geld neer te leggen voor dat ontbrekende puzzelstukje, die laatste titel die nog mist in een serie of dat ene boek dat ik al zo lang zoek. En dus leg ik ook wel eens tientallen tot honderden euro's neer voor een boek, zoals hier en hier beschreven.

Maar ik merk dat het mijn persoonlijke uitdaging blijft om op onverwachte plekken voor weinig geld mooie titels te vinden. Het is soms te makkelijk om veel geld uit te geven aan boeken: vrijwel alles op mijn verlanglijst is te koop via Antiqbook of Boekwinkeltjes.nl. Het kost me dan wel iets, maar daarna ben ik compleet. Vandaag kan ik dat realiseren. Toch geeft me dat onvoldoende bevrediging: verzamelen van boeken gaat vooral ook om het zoeken zelf, het graven in stapels boeken om die ene titel te vinden.

Afgelopen week was het daarom weer goed toeven op een paar plekken met onverwachte vondsten. Het begon bij de boekenmarkt op het Plein in Den Haag. Naast de vele antiquariaten die daar aanwezig zijn met hun dure titels, zijn er ook altijd een paar tafels met boeken voor één of twee euro. Op de eurotafel vond ik het boek Leeswoede (een uitgave van de Bijenkorf met essays van Bas Heijne) en een luister-cd van Marcel Möring: hij leest Modelvliegen voor. Vervolgens kocht ik de Gedichtendag-uitgave van Antjie Krog Waar ik jou word, kreeg ik de speciale zakdoek voor gedichtendag erbij cadeau en verraste de NS mij ook nog met een eigen dichtbundeltje. Kortom, een rijke oogst met een klein prijskaartje.

Maar daarmee was het nog niet klaar: de dag erop had ik een afspraak in Amsterdam en om daar te komen moest ik via de Haarlemmerstraat lopen. Daar kwam ik langs antiquariaat Egidius met als gevolg dat ik te laat was op mijn afspraak (sorry, J.). Maar ik had het er graag voor over, want in Egidius vond ik niet alleen de nog ontbrekende uitgave in mijn serie uitgaven van de Bijenkorf Boekenweek: Ik weet niet meer wat liefde is van Theodor Holman maar ook een exemplaar van de uitgave van het Bal der Geweigerden 2005, Gewraakte passages. Het Bal der Geweigerden is de tegenhanger van het Boekenbal en in het kader daarvan worden ook speciale uitgaves gemaakt. Die had ik nog niet, maar nu dus wel. Ook deze uitgaven werden voor enkele euro's de mijne.

En zo werd het een week waarin ik een paar bijzondere titels aan mijn collectie toevoegde. En niet door veel geld uit te geven, maar door te zoeken, door mijn ogen open te houden en door temidden van stapels boeken net die paar te vinden die een aanvulling zijn op mijn bibliotheek. Daarom houd ik zo van boekenverzamelen: je wordt toch steeds weer verrast met mooie vondsten op onverwachte plekken, en van lieverlee rijgen zich de uitgaven aaneen tot een systematische verzameling.

Voor sommige lezers blijft nu nog steeds de vraag over: leuk verhaal, maar wat zijn nu objectief, zonder de passie van het zoeken en verzamelen, waardevolle boeken in termen van marktwaarde, en niet in termen van emotie? Leveren mijn boeken bij verkoop iets op en hoe kan ik dat bepalen? Hen verwijs ik graag naar Perkamentus die dit thema overzichtelijk uiteenzet.

2 - Egidius, waar bestu bleven?

In mijn vorige post schreef ik over het niet meer bestaande antiquariaat Egidius in Amsterdam.
Dit antiquariaat had een prachtig visitekaartje, dat ik nog steeds bewaar. Aan één kant ervan staat het gedicht over Egidius, dat uit de 14e eeuw stamt.

Het trof mij dat de eerste regel nu ook van toepassing is op dit antiquariaat:

Egidius, waar bestu bleven?
Mi langt na di, gezelle mijn;
Du koors die dood, du liets mi't leven.

Dat was gezelschap goed ende fijn,
Het scheen 'teen moeste gestorven zijn...

Volgens het visitekaartje is het een anoniem gedicht, maar anderen houden op Jean Moritoen als auteur. Het stamt in elk geval uit de 14e eeuw.

Het mooie van het antiquariaat was dat er altijd wel iets was dat ik wilde hebben. Dat was tevens een gevaar, maar als ik mijzelf wilde verwennen dan liep ik er even binnen. Weinig antiquariaten hebben dat. Het hangt af van de sortering, de sfeer, de bereisbaarheid... Ik heb dat ook bij Aioloz, bij Frans Melk, bij Boek en Glas, om er een paar te noemen...

Jammer dat antiquariaten verdwijnen, maar het stimuleert om weer nieuwe te zoeken waar je vaste klant kunt worden. Honkvastheid is voor een verzamelaar ook niet goed.

n.b. Egidius bleek helemaal niet opgeheven, maar op een andere locatie gevestigd te zijn. Een paar jaar later was er weer verwarring over het verdwijnen van Egidius, Perkamentus schreef erover. Hoe dan ook, Egidius is hier te vinden.

1 - Boekenblog

Goed, ik heb het besloten: deze blog gaat over de jacht op boeken, oftewel het boekensneupen.

Dat deze activiteit zo heet, leer ik uit een versgejaagd, of: gesneupt, boek. Het "ABCDarium voor de boekensneuper" (J.A. Brongers, 1989) is een woordenboek voor mensen die boeken verzamelen en sneupen. Ondertitel: Rondgang door de boekenwereld. Het boek is een opsomming van alle denkbare en ondenkbare termen over boeken, verwijzingen naar boeken over boeken, biografietjes van bekende verzamelaars en korte beschrijvingen van interessante verzamelingen. Door Brongers bijeengebracht in een zakboekje om bij je te dragen als je op jacht bent.

Dat het boekje van Brongers bestond wist ik natuurlijk wel, en daarom stond het ook op mijn verlanglijstje van boeken, dat ik overigens altijd bij mij heb. Zo'n verlanglijstje heet, aldus Brongers, een desiderata ("wensenlijst van een collectioneur. Men kan deze bij het sneupen bij zich dragen") en het mijne beslaat 1 A4 in een klein lettertype. Op mijn verlanglijstje staan een heleboel boeken die ik nog wel eens denk te krijgen en een heleboel boeken waarvan ik vermoed dat ze nooit de mijne worden. Hoewel ik er wel eens van droom dat ik op een dag op een rommelmarkt een oude doos opendoe, en daar ligt dan opeens een stapeltje eerste drukken van Nescio's "Dichtertje, De Uitvreter, Titaantjes", die ik vervolgens voor en fooi meeneem naar huis. Nescio is een van mijn literaire helden, daarom van hem een foto.


De werkelijkheid is dat ik dat boek waarschijnlijk niet zal bezitten, net zo min als de eerste druk van Bordewijks "Bint", die ik onlangs aangeboden zag voor 850 euro. Ik zal voorlopig geen 850 euro uitgeven voor een boek, daarvoor zijn mijn middelen te beperkt. Ik hou dit soort titels wel op mijn lijst omdat ik, zoals elke verzamelaar, compleetheid nastreef. En je weet maar nooit, tenslotte.

Vooralsnog zal ik het moeten doen met een facsimile uitgave van Dichtertje, De Uitvreter, Titaantjes en van Bint (zie afbeelding). Dan lijkt het alsof ik het origineel in de kast heb staan, maar het is niet zo. Toch hebben ook de facsimile-uitgaven hun eigen waarde. Ook al had ik het origineel, dan nog zou ik de facsimile willen hebben, zo stel ik mijzelf gerust.

Facsimile, ook een woord dat Brongers uitlegt: "zo getrouw mogelijke, vaak fotografische nadruk van een manuscript (soms van een boek of prent); zij kunnen puur kijkboek zijn". Handig boekje van Brongers!

Aangezien ik pas jarig ben geweest heb ik weer wat meer geld tot mijn beschikking. Of, zoals dat in bedrijfstermen heet: de overnamekas is goed gevuld. Dat is goed nieuws voor mijn desiderata. Eén van de eerste dingen die ik dan doe is naar de database van Antiqbook gaan om te zien of er misschien boeken van mijn verlamglijst worden aangeboden. Antiqbook is een goudmijn voor mijn bibliotheek en een bodemloze put voor mijn financiën.

En natuurlijk was het ook nu weer meteen raak, zelfs in de categorie 'betaalbare boeken'. Eén van de eerste hits was een boek dat ik al jaren zoek: "Brieven zonder grieven" van Adriaan van Dis. Het werd aangeboden door antiquariaat Festina Lente in Groningen (andere link). Hoe dit boek daar komt is mij een raadsel, want Festina Lente specialiseert zich naar eigen zeggen in boeken op het gebied van Italië. Het boekje van Van Dis gaat helemaal niet over Italië, maar over de genoegens van het schrijven van brieven. Het is dan ook een lezing die hij hield voor - toen nog - de PTT en dat prachtig is uitgegeven: in linnen gebonden, in een kartonnen doosje. Klein, prachtig, een ontbrekend stukje in mijn Van Dis-verzameling, en: niet duur! Via Antiqbook besteld en twee dagen later per post in huis. Fantastische service uit Groningen.

Ik had dit boek al eens eerder gezien, namelijk bij het niet meer bestaande antiquariaat Egidius aan de Nieuwezijds Voorburgwal in Amsterdam. Ik heb het toen laten staan, want ik vond het te duur. Stom natuurlijk, en dat realiseerde ik mij toen ik thuis was. Ooit leerde ik van Boudewijn Büch dat alle boeken die je wilt ooit een keer langskomen en je de mogelijkheid bieden om ze aan te kopen. Maar: ze komen maar één keer langs en als je de kans niet neemt ben je te laat en heb je voor altijd spijt. En inderdaad, toen ik de volgende dag terugkwam bij Egidius was het boek weg. En nu is ook Egidius weg.

En zo gingen vijf jaar voorbij waarbij het boekje op mijn lijst bleef staan en ik van tijd tot tijd in antiquariaten, op internet, via boekenzoekdiensten onder andere naar dit boek zocht. Tot het zomaar opeens in Antiqbook stond en ik kon toeslaan. Büch gelogenstraft, gelukkig maar voor deze keer.