253 - Alle boekenwensen vervuld

Er zijn van die dagen dat je een catalogus van een veiling doorbladert en dat je constateert dat nog voordat je het eerste deel uithebt, je eigen wishlist integraal voorbij is gekomen. Dat overkwam mij toen ik de catalogus van Bubb Kuyper zag van de voorjaarsveiling in 2015.

De afgelopen jaren heb ik regelmatig geschreven over mijn passie voor boeken over boeken, en dan in het bijzonder boeken waarin verzamelaars en boekhandelaren terugblikken op een leven van verzamelen van boeken: hun passies, frustraties, successen en nederlagen zijn voor mij niet alleen leerzaam om te lezen maar ook een feest van herkenning. En dan maakt het niet uit of het memoires zijn van een eeuw of twee eeuwen geleden: de dynamiek van het verzamelen van van boeken en de tips en trucs die er bij komen kijken zijn onveranderlijk. Ook al zijn de middelen veranderd (internet), het vraagt nog steeds dezelfde soort keuzes en inzichten die maken of een verzameling er toe doet, of niet. Ik schreef bijvoorbeeld al eerder over Charles Everitt en zijn belevenissen in de eerste helft van de 20e eeuw. Toen schreef ik: "Ik kan er in elk geval geen genoeg van krijgen. Of het nu het boek van Everitt is, of van Nicholas Basbanes, Lawrence Goldstone of John Baxter: zelfs al ken ik bijna geen van de in hun boeken genoemde titels en staat hun verzamelgebied ver van het mijn af, hun passies, hun blijdschap en hun verdriet zijn hetzelfde als die van mij. Allemaal herkenning dus en daarom zo prachtig om te lezen." En daarom was ik zo blij met mijn aankopen van Dibdin en

En dus heb ik in de loop van de tijd een heel lijstje met boeken op mijn wishlist gezet die ik per se in mijn verzameling boeken over boeken wilde hebben. Natuurlijk Holbrook Jackson's Anatomy of Bibliomania, maar dan natuurlijk wel de tweedelige eerste druk uit een oplage van 1000. David Magee's Infinite riches. Books and bidders van A.S.W. Rosenbach. The Book-Hunter van John Hill Burton. De memoires van de dames Rostenberg en Stern. Kortom, een hele lijst en genoeg voor een leven lang verzamelen, zou je denken.

Maar in plaats van dat je van je zuurverdiende zakgeld één keer per week na veel wikken en wegen een enkel snoepje kan kopen (en alle andere snoepgoed voor een andere keer moet laten liggen), zijn er van die dagen dat de hele snoepwinkel ineens op je stoep staat en zichzelf in de aanbieding heeft gedaan. En dat was mijn ervaring met de catalogus van Bubb. Ik vermoed dat deze vol stond met boeken van de drukker Henk van Otterloo, waaronder een fraaie verzameling boeken over boeken. En het veilinghuis had daar diverse lots van samengesteld die kleinere of grotere bundels boeken bevatten. En na veel puzzelen, zuchten, kiezen, strepen en selecteren heb ik uiteindelijk op 11 lots geboden, waarvan er een stuk of 5 waren die ik per se wilde hebben.

Ik heb voortvarend, maar niet al te uitbundig vooraf geboden. En gelukkig bestaat er tegenwoordig zoiets als Invaluable, waarmee je tijdens de veiling online mee kan kijken en als het nodig is bieden. Invaluable was mijn veiligheidsklep: als ik op één van de vijf lots die ik per se wilde hebben overboden werd, dan kon ik altijd nog bijbieden. Gevaarlijk, maar hier lagen toch een paar niet te missen kansen dus ik ging er voor.

En zo zat ik op die dinsdagmiddag in een vergadering op het werk. Via de ipad kijk ik met een schuin oog mee via invaluable.com met de veiling in Haarlem. En het begon al slecht. Het door mij gewenste eerste lot 62/14 waarin o.a. Magee zat maar dat in totaal uit 32 boeken bestond ("mainly bookseller's memoirs") was geschat op 100-150 euro. Daar ging het al snel overheen helaas, en de 210 euro waar het op eindigde was mij echt te gortig. Het tweede lot (62/33) ging beter, het bevatte o.a. John Hill Burton en de 15 boeken in dit lot waren mij samen 110 euro waard: dat is het ook geworden. En zo ging het op en af, totdat lot 62/88 werd bereikt, met drie eerste drukken van Helene Hanff, waaronder natuurlijk 84, Charing Cross Road. De beroemde briefwisseling tussen de Amerikaanse verzamelaar en de Londonse boekhandelaar Marks & Co wilde ik per se hebben. Het vergde met een zo neutraal mogelijke blik in de vergadering enig bijbieden via Invaluable om ze binnen te hengelen, maar het lukte. Ik was nog maar net op adem gekomen toen lot 62/93 zich meldde. Wat mij betreft het hoofdobject van de veiling: de eerste druk van Holbrook Jackson's Anatomy of Bibliomania, gesigneerd en met twee gesigneerde brieven van de auteur erbij. Geschat op 100-150 euro vond ik dat al lachwekkend laag en mijn schriftelijke maximum was 230. Tot mij schrik werd dat bedrag al snel bereikt maar gelukkig kon ik bijbieden: 240, 250... 300. Boven de 250 euro zijn de stappen 50 euro en ik besloot dat 300 euro mijn hoogste bod was. Mijn concurrent vond het boek gelukkig geen 350 euro waard, en daarmee had ik Holbrook Jackson binnen. Ik nam een teugje van mijn koffie, onderdrukte mijn emoties en bereidde mij voor op de rondvraag...

Uiteindelijk haalde ik 8 van de 11 lots binnen. Gelukkig was het ook de maand dat het vakantiegeld binnenkwam, want het totaalbedrag was veel meer dan ik ooit bij een aankoop van boeken had besteed... Het ophalen bij Bubb Kuyper een week later was echter een feest: ruim 70 boeken over boeken gingen door mijn handen. Een medewerker van Bubb Kuyper complimenteerde mij met mijn aankopen: veel fraaie boeken voor een lage prijs. En zo voelde ik dat ook.

Een van de mooiste ervaringen is natuurlijk ook te ontdekken welke boeken er in de lots zitten behalve degenen die beschreven staan in de catalogus. Ik heb geen tijd om naar kijkdagen te gaan, dus voor mij is het altijd een verrassing. En er waren verrassingen genoeg. Zo bleek in één van de lots het boek van Henry H. Harper Booklovers, Bibliomaniacs en Book Clubs uit 1904 te zitten. Niet apart vermeld, ondanks dat dit een boek in beperkte oplage, gesigneerd en in een dubbele foedraal uitgegeven is. En hij stond wel op mijn wishlist, daarmee was het boek extra welkom.

Heb ik nu alles wat ik wil hebben? Nee, nog niet de hele snoepwinkel is in mijn bezit. Ik moet helaas nog steeds ergens Infinite riches van Magee kopen. Memoirs of a book snake van David Meyer. The amenities of book-collecting and kindred affections. En zo nog een rijtje. Natuurlijk allemaal in eerste druk. Er zal een dag komen - of beter gezegd: er zal een veiling komen - dat ook deze boeken worden aangeboden. En dan zal ik toeslaan, net zoals ik dat deed op die prachtige dinsdagmiddag toen ik aan de vergadertafel zat.

244 - Avonturen van een schatzoeker, een eeuw later

De afgelopen dagen heb ik intens genoten van het boek van Charles Everitt, The adventures of a treasure-hunter. A rare bookman in search of American History. Voor wie het even niet bij de hand heeft, het boek is hier integraal online te lezen.

Dit boek is een weergave van wat ik allemaal in mijn blog had willen schrijven, dit zijn de avonturen waar ik van smul en waarvan ik hoop dat ik ze mag meemaken. Ook al speelt het boek zich af in de jaren 1898-1950, het soort van gebeurtenissen die Everitt beschrijft doet zich volgens mij nog elke dag voor. Ik doe in elk geval mijn best om dit blog er het bewijs van te laten zijn.

Everitt leefde in de tijd dat catalogi per post werden opgestuurd en vervolgens werden de bestellingen per post gedaan. Dan konden er zomaar weken voorbijgaan tussen het uitbrengen van de catalogus en de bestelling. Nu krijg ik catalogi in mijn mailbox en het is mij meer dan eens gebeurd dat ik een mail binnenkreeg, opende, snel zocht naar een aantal auteurs die ik verzamel en als ik dan vrijwel per kerende mail mijn bestelling had gedaan te horen kreeg: "u bent helaas te laat, het boek is al verkocht". De tijd die nodig is om achter het net te vissen is teruggebracht van weken naar seconden, maar het resultaat is nog steeds hetzelfde.

Een mooi voorbeeld van veranderende tijden is zijn verhaal over Bruce Cotten, een verzamelaar van materiaal over North Carolina. Everitt beschrijft enthousiast zijn in eigen beheer uitgegeven boekje Housed on the third floor waarin Cotten over zijn verzameling praat. Dit soort egodocumenten zijn er veel, denk bijvoorbeeld aan het boekje van Robert Gaarlandt waarin hij over zijn Bordewijkverzameling praat of de boekjes van Arthur van Schendel en Walter Benjamin waarin ze beschrijven wat ze tegenkomen als ze hun bibliotheek uitpakken. Everitt sluit zijn betoog over dit boekje af met de opmerking "Just in case I have whetted your appetite for a copy of Housed on the third floor, let me say that you won't find one; this is on its way to becoming rarer than any North Carolina item it lists". Maar we zijn 65 jaar verder en er is internet. Eén muisklik van mij verwijderd op Abebooks.com vind ik maar liefst 8 exemplaren aangeboden. De prijs begint vanaf €160, een gesigneerd exemplaar is te koop voor €260.

Ik heb tijdens het lezen van het boek voortdurend geschakeld tussen de tekst en mijn zoekmachines. En natuurlijk, het handelaarsleven van Everitt zou in deze tijd totaal anders zijn geweest. Hij schrijft twee pagina's over hoe moeilijk het is een origineel exemplaar van Washington Irving's boek The Rocky Mountains te vinden (vandaag zijn er twee exemplaren beschikbaar, inclusief uitvouwbare kaarten: €700 en €1100). Een fantastisch verhaal over George W. Kendall's Narrative or the Texan-Santa Fe Expedition waarvan hij ontdekt dat de 7e editie unieke extra informatie bezat die hij vervolgens overal opkoopt. Everitt: "We must have done a thorough job, because I haven't seen a seventh edition of Kendall in the last five years". Internet: vandaag wordt een 7e editie aangeboden voor €900 met de opmerking: "The seventh edition may be more sought after than the first edition as each volume has an additional chapter and the first volume includes an appendix". Kennelijk aangeboden door iemand die Everitt heeft gelezen. Even verderop: een mooi verhaal over Debrett's The book of common prayer uit 1789 dat voor een verzamelaar het laatste boek uit een serie was en vermoedelijk door hem gestolen werd, en later (met kerst) weer terugbezorgd. Het is vandaag te koop voor €4500. Vervolgens hoe hij van een bookscout aan wie hij overduidelijk een hekel heeft A gazetteer of the States of Illinois and Missouri kocht voor $20 en doorverkocht voor $450 (in 2012 werd in Parijs een exemplaar geveild voor €900). En zo gaat het maar door. De romantiek van het speuren vervangen door het surfen aan de keukentafel. Het zou een leuke maar dure verzameling zijn: alle in het boek van Everitt genoemde boeken bij elkaar zoeken.

In het boek doet Everitt geregeld een oproep om je ogen open te houden in 'junkstores' en afgelegen boekwinkels. Want daar bevinden zich de mooiste schatten. Het boek staat dan ook vol met verhalen over boeken die hij voor een dollar kocht en soms dezelfde dag zonder met zijn ogen te knipperen doorverkocht voor €750. En het wordt natuurlijk alleen maar erger als er wat jaren overheen gaan: een boekje van Joel Palmer, Journal of travels over the Rocky Mountains. De paperback uit 1847 kocht Everitt voor 25 cent en is nu €5500 waard. Met zichtbaar plezier beschrijft hij gevallen waarin ontwetende handelaren hun eigen boeken terugkopen. Zoals een eerste druk van Moby Dick, die kocht hij voor 50 cent in de aanbiedingenbak en verkocht hij een paar dagen aan later aan dezelfde winkel terug voor $300 (hetzelfde boek is nu te koop voor prijzen tussen de €21.000 en €45.000).

Uit het eerdergenoemde boekje van Cotten haalt Everitt trouwens wel een mooie passage aan, namelijk waarom iemand boeken verzamelt:

Book collecting, whether an acquired taste of an acquired nuisance, is in either case acquired. It develops by degrees and passes through numerous forms and phases, rather curious to look upon. At first you only want certain sorts and kinds of books and reject unnumerable volumes that in after years you are violently seeking. You only by degrees overcome your own prejudice and dislikes and gradually find yourself including and exploring in ever larger fields. Then there is always, and for a long time, a struggle, when you realize that the disease has really gripped you; and numerous determinations are made to stop this thing entirely and not permit yourself to be classed with those mildly deranged people who collect things. There are collectors of buttons, tobacco tags, boxes, inkstands, clocks, corks, pins, paperweights, dog collars, and almost everything on the face of the earth (...). Notwithstanding, I have persevered and have insisted that book collecting is superior to all other forms of the disease, though I was shocked and had some misgivings one day upon being introduced tot a man in New York who collected only books written by one-eyed man.

Prachtige beschrijving! Vooral de observatie over "reject unnumerable volumes that in after years you are violently seeking" is heel herkenbaar. En er zijn meer mooie quotes, over antiquars bijvoorbeeld en over de waarde van een boek met herinneringen zoals Everitt dit keer zelf heeft geschreven (p. 125).

Every dealer who does not die broke (say one in five hundred) makes occasional big killings. Like me in these pages, he remembers and tells about the jackpots. Averaged out over a business lifetime, the killings melt down to a living wage, sweetened by the adventure of the chase. (...) Fundamentally a bookseller or any dealer in antiquities has no capital, no equipment, nothing but his knowledge.

Ik kan er in elk geval geen genoeg van krijgen. Of het nu het boek van Everitt is, of van Nicholas Basbanes, Lawrence Goldstone of John Baxter: zelfs al ken ik bijna geen van de in hun boeken genoemde titels en staat hun verzamelgebied ver van het mijn af, hun passies, hun blijdschap en hun verdriet zijn hetzelfde als die van mij. Allemaal herkenning dus en daarom zo prachtig om te lezen. Lees dit boek, en begrijp wat er omgaat in het denken van de boekenliefhebber.