348 - Het niet bestaande juweeltje en het einde van een (saaie) reeks

Het verzamelen van reeksen, ik schreef er al vaker over. Verzamelen van reeksen is wat mij betreft een aangename prikkel in het leven van de verzamelaar: toch dat laatste deeltje toevoegen aan de reeks, zodat uiteindelijk compleetheid wordt bereikt (sowieso het hoogste doel van elke verzamelaar). En het maakt niet uit of dat nu prestigieuze reeksen betreft, zoals de Russische Bibliotheek, de Gouden Reeks of alle uitgaven van Stichting de Roos of minder prestigieuze reeksen. Zoals boekenweekgeschenken, Salamanders of Zwarte Beertjes.

Eerder schreef ik al over de door mij verzamelde series Vertellingen voor één nacht en de Slibreeks. Jammer genoeg is de Slibreeks, waar elke keer een uitgave in verrassende vormgeving en met bijzondere teksten in verscheen, beëindigd. Ook Vertellingen voor één nacht was een tijdelijke reeks, hoewel deze qua inhoud nauwelijks bijzonder te noemen was.

Dit keer wil ik het hebben over de alomtegenwoordige Literaire Juweeltjes die al sinds 2006 maandelijks verschijnen en inmiddels in grote hoeveelheden kringloopwinkels binnenstromen. Ik vrees dat ze dezelfde kant opgaan als de boekenweekgeschenken: ze zullen vanwege de overdaad in grote hoeveelheden in de papierbak verdwijnen. Op Catawiki doen de boekjes het trouwens nog wel aardig: regelmatig verschijnen er kavels met enkele tientallen exemplaren tegelijk die dan gemiddeld een euro per stuk opbrengen. Dat was ook de oorspronkelijke prijs per stuk bij de introductie, later werd die prijs in stapjes verhoogd naar de 2,50 die het nu is.

De alomtegenwoordige Literaire Juweeltjes - wat is er nou zo interessant aan het verzamelen van een massaproduct? Deze maand liet de uitgever weten dat het laatste deeltje is verschenen. Wat de reden is wordt niet gezegd, maar ik had zelf al het idee dat de belangstelling terugliep. Ik had een paar vaste Bruna's waar ik steevast het nieuwe deeltje ophaalde, maar de één na de ander stopte met verkopen van de reeks. Toen ik naar de reden vroeg, kreeg ik als antwoord dat ze de boekjes per tien moesten inkopen en dat ze die niet meer verkochten en dus met steeds meer overtollige exemplaren bleven zitten. 

Ik moet ook zeggen dat het verzamelen van de reeks steeds saaier werd. Het was meer kwestie van discipline om elke maand een deeltje te kopen dan dat er een inhoudelijke uitdaging was. Echt verrassend waren de teksten ook niet, meestal heruitgaven van verhalen uit andere bundels, met af en toe een verhaal dat speciaal voor de serie geschreven was en daarmee uniek werk bevatte. Maar dat was een minderheid. Ook de kwaliteit van de inhoud wisselde sterk: dan weer een literaire tekst, dan weer een thriller, dan weer iets wat leek op chicklit. Op zich goed om regelmatig nieuwe lezers te trekken en een breed publiek aan te spreken, maar zo kreeg de serie inhoudelijk geen identiteit. Dat was ook niet het doel: in elk deeltje stond een voorwoord dat inging op het gevaar van ontlezing, en dat deze juweeltjes bedoeld waren om het lezen te stimuleren. Lezers van een Literair Juweeltje moesten vooral meer werk van de auteur in kwestie oppakken. De kortingsbon die standaard achterin stond afgedrukt gaf daarom korting op een boek van de betreffende auteur. Ik heb overigens tweedehands nog nooit een deeltje gezien waaruit die kortingsbon was verdwenen, ik vraag mij af hoeveel er hiervan daadwerkelijk werden gebruikt.

Inmiddels heb ik vier plankjes van een Billy gevuld en het ziet er wellicht mooi en uniform uit (behalve dat ene deeltje van Dorinde van Oort uit 2009, waarbij het logo een paar millimeter hoger op de rug staat), maar het is moeilijk om iets bijzonders van de collectie te maken. Ook omdat de oplage per deeltje waarschijnlijk behoorlijk hoog is, die moet zeker in het begin in de tienduizenden hebben gelopen.

Het niet bestaande juweeltje

Toch zitten er nog wat interessante kanten aan deze reeks. Misschien wel de meest interessante is het "niet bestaande juweeltje", dat ik onlangs via Marktplaats opdook. In het eerste jaar van de reeks verscheen een literair juweeltje van Joost Zwagerman met de titel Winnie en de onschuld. Het was het vierde deeltje in de reeks en verscheen in april 2006. Met dit deeltje was iets bijzonders aan de hand. Het gerucht ging dat er nog een andere versie van was gemaakt, maar het fijne wist ik er niet van. Ik meen dat ik een keer in de twitterfeed van @bibliofilie (sowieso het volgen waard) voorbij zag komen dat het ging om de titel Fijne meisjes en zoals ik wel vaker doe zette ik deze titel in de zoeklijst van Marktplaats in de hoop dat er ooit een hit zou zijn. 

Er gingen heel wat jaren voorbij - vijf, misschien wel tien (@bibliofilie is sinds 2013 actief) totdat ik opeens een bericht van Marktplaats kreeg dat Fijne meisjes werd aangeboden. En inderdaad: in een advertentie met meerdere Zwagerman boeken werd ook Fijne meisjes genoemd. Op dat moment wist ik niet meer precies waarom ik deze titel nou ook alweer zocht, maar het leek mij beter om 'm subiet te kopen en voor nog geen zeven euro (inclusief verzendkosten) was het van mij.

Maar wat was er ook alweer mee? Ik besloot het aan @bibliofilie te vragen en die wist gelukkig nog de achtergrond van het deeltje. Ook Kees Schafrat, de eigenaar van Broekhuis boekhandels en verwoed verzamelaar en propagandist voor Nederlandse literatuur, haakte in en hij kon nauwelijks geloven dat Fijne meisjes via Marktplaats was gekocht. Zie het gesprek met hem op Twitter hiernaast.

Of dit nu echt de heilige graal is van de Zwagerman-verzamelaars (en misschien ook wel van de Literaire Juweeltjes-verzamelaars) is moeilijk te zeggen. En of er echt minder dan tien van zijn ook. Maar dit is hoe dan ook een boekje wat de saaie reeks ineens een stuk interessanter maakt.

Andere zeldzame uitgaven in de reeks zijn er niet. Toen de serie net was gestart had ik een blogje geschreven over Niemand op heel Vlieland (verschenen in maart 2006) en dat deze toen tamelijk onvindbaar was. Die opmerking heeft destijds nog de Wikipedia-pagina over Literaire Juweeltjes gehaald alsof het een feit was dat dit een zeldzaam deeltje was. Die opmerking is verdwenen, maar een paar zinnen uit mijn blog zijn nog steeds herkenbaar terug te vinden op Wikipedia. Voor de goede orde: ik heb het er niet opgezet. Later heb ik mij nog verbaasd over de heruitgave van Het bosgraf van Simone van der Vlugt dat in 2006 verscheen, maar in 2013 werd heruitgegeven omdat er volgens de uitgever "zoveel vraag naar was in het antiquarische circuit". Alsof er een actief circuit van verzamelaars van deze boekjes is, die zich smekend tot de uitgever wendden voor dat specifieke deeltje. En als dat zo was, hoeft het niet meer. Zowel Niemand op heel Vlieland als Het bosgraf  zijn op dit moet moment ruimschoots via Boekwinkeltjes.nl beschikbaar, startprijs 75 cent. Recent zag ik trouwens nog een heruitgave van het Literair Juweeltje van Anjet Daanje, Dromen van mijn moeder, dat door B for Books eveneens wegens de grote vraag opnieuw was gepubliceerd. Maar nu als reguliere uitgave voor de boekhandel. Kennelijk was dit keer de vraag echt groot genoeg om een aparte uitgave te rechtvaardigen. De nieuwe prijs is dan ook € 8,49 in plaats van de € 2,50 van het Juweeltje.

De onechte Juweeltjes

Zoals in elke reeks zijn er de delen die bij de reeks horen, en allerlei publicaties die er op lijken maar dan toch geen onderdeel van de reeks zijn. In mijn bijdrage over de serie "Vertellingen voor één nacht" liet ik verschillende extra uitgaven zien. Bij de Literaire Juweeltjes speelt net zo iets. Omdat het een herkenbaar format is, zijn er verschillende uitgaven geproduceerd die sterk lijken op de serie, maar bij bijzondere gelegenheden zijn verschenen. Soms gemaakt met/door B for Books zelf, maar soms ook door andere partijen.

Een voorbeeld is de uitgave De jongste van Arnon Grunberg, geproduceerd door Boekhandel Los in Bussum, ter gelegenheid van de 60e verjaardag van Cor Wiersma. Wiersma werkte al sinds 1987 bij Boekhandel Los, en was van 2001 tot 2021 eigenaar. Dit verhaal van Grunberg (de oerversie van Tirza) verscheen in coronatijd in een oplage van 1500 en speelt in Bussum. Een ander voorbeeld is De boekenbaron van Joep Scheffer, verschenen ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van Boekhandel Broekhuis. Dit boekje uit 2017 gaat over het leven van Gerard van der Maar, oud-eigenaar van de boekhandel en is een voorpublicatie uit het later verschenen boek met de geschiedenis van de boekhandel. Merk op dat beide boeken de karakteristieke grijze band aan de onderkant van het omslag missen met de tekst "literaire juweeltjes". Voor het overige zijn ze identiek aan de serie, inclusief het B for Books logo op de rug.

Soms gaven Bruna's in een regio eigen Juweeltjes uit. Zoals de "Westlandse Juweeltjes" die een aantal Bruna-winkels in het Westland in 2009 en 2011 lieten verschijnen, met verhalen van auteurs uit de regio. De oplage daarvan was naar verluid 3000 exemplaren. Uitgeverij B for Books varieerde zelf ook op het thema van de serie. Zo verschenen vier delen in de serie "Kroonjuwelen", met korte biografieën van de Nederlandse koninklijke familie, twee delen in de serie "Biografietsjes" over de wielrenners Tom Dumoulin en Chris Froome en één deeltje in de serie Sportjuweeltjes, geschreven door Toon Gerbrands. Hoewel je je kan afvragen of een serie met één boekje wel een serie genoemd mag worden. Al deze uitgaven lijken in elk geval sterk op de literaire juweeltjes en mogen dus als broertjes en zusjes (of neefjes en nichtjes) van deze serie worden beschouwd.

Wellicht zijn er nog meer van deze onechte Juweeltjes gemaakt door individuele boekhandels of in een andere serie. Ik ben ze nog niet tegengekomen, maar zoals het gaat met dit soort randzaken: uiteindelijk weet je niet wat je niet weet en kan je altijd weer verrast worden door een bijzondere vondst.

De serie een beetje opleuken

Zoals ik al zei, de Literaire Juweeltjes zijn leuk gemaakte boekjes maar het verzamelen ervan is niet echt een uitdaging en meer een kwestie van discipline dan van het aanwenden van verzamelaarstalenten. Behalve de eerdergenoemde Fijne meisjes zijn er bij mijn weten geen bijzondere versies verschenen of auteursexemplaren die als zodanig herkenbaar zijn (zoals met boekenweekgeschenken nog wel gebeurt). Toch zijn er opties om de serie een beetje op te leuken, bijvoorbeeld door de boekjes te laten signeren als dat kan. De meeste auteurs van wie Literaire Juweeltjes verschijnen leven nog, zodat het verkrijgen van handtekeningen mogelijk moet zijn. Op dit moment zijn 40 van mijn Juweeltjes gesigneerd, oftewel 18,5% van dit totaal. Meer dan ik dacht, hopelijk gaat dat aantal de komende jaren nog groeien.
Een andere mogelijkheid om het verzamelen wat leuker te maken is om de verzamelboxen te kopen die zijn verschenen. Een paar jaar lang verscheen de hele serie van dat jaar aan het eind van het jaar in een aparte box, en later verscheen ook een box ter gelegenheid van 10 jaar Literaire Juweeltjes met daarin 10 deeltjes. Zelf ben ik daar nooit aan begonnen (ik had alle deeltjes immers al, het zou dan alleen om de dozen gaan), maar voor degene die echt alles compleet wil hebben is dat natuurlijk wel een must.

292 - 2018: veel boeken, goede deals en mooie aanwinsten

Het is lang geleden dat ik een jaaroverzicht maakte van mijn boeken en aanwinsten. Bijna een decennium, als ik terugkijk in mijn bloghistorie. Alle reden om er weer eens eentje te maken, onder meer geïnspireerd door Perkamentus' jaaroverzicht. Hij geeft tot op de cent nauwkeurig aan wat zijn bibliofiele afwijking hem gekost heeft (maar vooral: opgeleverd heeft) en ik was eigenlijk wel benieuwd wat ik dit jaar in mijn boekenbezit heb gestoken, en wat het mij heeft gebracht.

Als ik trouwens dat overzicht van 10 jaar geleden teruglees, dan valt mij op dat mijn verzamelvoorkeuren redelijk stabiel zijn: ook dit jaar zoek ik bijvoorbeeld nog steeds naar Bordewijk, naar Nescio en naar Adriaan van Dis. Ik heb in het begin van mijn verzamelaarscarrière keuzes gemaakt over wat tot mijn verzamelgebied behoort en wat niet, en dat is maar goed ook want anders ligt bibliomanie op de loer...

Dus wat is er dit jaar aan mijn verzameling toegevoegd? Toen ik het lijstje opmaakte verraste mij toch het aantal: 145 exemplaren belandden in mijn verzameling. Een fikse groei met 2 tot 3 boeken per week. Al met al een hele stapel, maar wat zat daar nu tussen?

Verzamelgebieden 1: Stichting de Roos

Le petit poucet - in onbeschadigde staat
(ook al zou je dat niet zeggen)

Een hele grote sprong heb ik gemaakt met mijn verzameling uitgaven van Stichting de Roos. Kantelpunt was toen ik in 2016 een grote collectie kon overnemen van een particulier. Na verschillende terloopse aankopen in de periode daarvoor bleek ik ineens ruim meer dan de helft van alle titels van De Roos te bezitten. Dat gaf mij moed om min of meer systematisch door te zetten naar een complete serie.
Deze bibliofiele uitgeverij is een oude liefde van mij en ik blog regelmatig over mijn aanwinsten. Hoewel ik een tijdje zelf lid ben geweest van De Roos sla ik - om economische redenen - mijn slag tegenwoordig op veilingen en in antiquariaten. Het verschil tussen de kosten van een nieuw exemplaar met een 'eigen' nummer of een tweedehands exemplaar is mij gewoon te groot. En aangezien ik uiteindelijk álle uitgaven van De Roos in bezit wil hebben, heb ik nog wat te doen met terugwerkende kracht.

Voor 2018 betekende dit een groei van 29 exemplaren in mijn collectie De Roos. Van de 187 uitgaven Stichting de Roos bezit ik er nu 176 (een groei van 15,5% van het totaal dit jaar!). Behalve de Escher-uitgave (recent nog geveild voor zo’n 7000 euro) heb ik mijn oog dus nog op 10 uitgaven. Zou ik deze ter plekke online bestellen, dan kost mij dit 455 euro. Maar ik wacht geduldig op de voorjaarsveilingen van Bubb Kuyper, Burgersdijk en Niermans en anderen om mijn slag te slaan voor minder. Lees mijn relaas over de kassa hieronder en u begrijpt waarom: de aanschaf kan zo veel voordeliger dan die 455 euro. Spannend is het ook: als ik dit jaar 29 Rozen kocht, zou het dan lukken om volgend jaar de laatste 10 binnen te halen?
De 29 Rozen kwamen dit jaar uit verschillende hoeken: een enkel exemplaar kocht ik op Marktplaats, ter gelegenheid van mijn verjaardag kreeg ik 4 mooie Rozen maar de grootste groei kwam door aankopen bij het Venduehuis in Den Haag (die een grote collectie veilde) Burgersdijk en Niermans en natuurlijk Bubb Kuyper.

Heel blij ben ik met dit jaar met de aankoop van de uitgave van Armando, meteen ook mijn duurste uitgave van dit jaar. Ik had er mijn zinnen op gezet omdat ik zie dat deze uitgave in prijs aan het stijgen is. Voor je het weet gaat het dezelfde kant op als Escher en wordt het daarmee onbetaalbaar. Vandaar dat ik er op gebrand was om dit jaar Armando te kopen, nu de uitgave nog relatief bescheiden in prijs is. Dat lukte bij Bubb Kuyper: voor 150 euro (ex veilingkosten) was de Armando van mij. Bij het Venduehuis kocht ik een paar mooie voordelige lots, waar onder meer een fraaie Achterberg in zat. Bij het inspecteren van de kavels op de kijkdag zag ik een exemplaar van Le petit poucet van Charles Perrault. Het leek erop dat dit boek erg beschadigd was (zie bovenste foto) en ik vond het al jammer dat de vorige eigenaar zo slecht voor de boeken had gezorgd. Na aankoop bleek dat het boek zo uitgegeven was... toch een volmaakt exemplaar dus.

Verzamelgebieden 2: Boeken over boeken

Een favoriet verzamelgebied van mij vormen de boeken over boeken. Boeken over boekenverzamelaars, over het verzamelen van boeken en over de historie van het boek beginnen inmiddels een substantieel deel van mijn verzameling uit te maken. Dit jaar voegde ik 23 'boeken over boeken' toe aan mijn collectie.

Mijn kast met boeken over boeken

Bijzondere exemplaren dit jaar waren onder meer hilarische bibliofiele reisverslag Hayward Ho! (lees mijn blog hier)  en de drie dikke pillen van Buijnsters over bibliofilie en het antiquariaat in Nederland en België, die ik bij Bubb Kuyper kocht. Bij Catawiki kocht ik het miniatuurboekje van William Blades, The enemies of books. Verder kocht ik eindelijk de drie catalogi van de Bubb Kuyper-veiling van de boeken van Boudewijn Büch (niet de luxe exemplaren, maar de gewone paperbackuitgave). Ik kreeg het onvolprezen jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen (Perkamentus bedankt!) en ik kocht wederom bij Catawiki een gesigneerd exemplaar van Books and bidders van de legendarische A.S.W. Rosenbach. Een ander blog dit jaar ging over Shaun Bythell's Diary of a bookshop en over enkele andere boeken die een verslag doen van het leven in een boekhandel.

Verzamelgebieden 3: CPNB uitgaven, series, gelegenheidsuitgaven

Ik ben een verzamelaar die van series houdt en van kleine boekjes bij bijzondere gelegenheden. Voor series geldt dat het vooral een kwestie is van discipline en bijkopen. Zo kocht ik dit jaar alle 12 Literaire Juweeltjes, waardoor ik nog steeds een complete set heb (het aantal Literaire Juweeltjes nadert intussen de 160 - ze bestaan al zo'n 13 jaar). Verder kocht ik een aantal nieuwjaarsgeschenken van uitgeverijen - meestal voor een euro of twee, als ik dat zie dan laat ik ze niet liggen. Een speciale categorie zijn nog de CPNB-uitgaven: boekenweekgeschenk, andere boekenweekuitgaven, uitgaven van Nederland Leest, uitgaven van de maand van de geschiedenis / spiritualiteit / filosofie, kinderboekenweek... De stichting CPNB publiceert genoeg klein grut om een heel jaar bezig te blijven. Bijzondere exemplaren dit jaar waren de vondst van een uitgave in het kader van de 4 en 5 mei herdenkingen uit 2001. Elk jaar wordt een boekje uitgegeven met daarin de lezingen van 4 mei en van 5 mei samen. Maar sommige jaren werden in (hele) kleine oplage ook aparte lezingen uitgegeven, zoals in 2001 met de lezing van Korthals Altes Vrijheid is leven zonder angst. Meestal wordt daar zo'n 25 tot 50 euro voor gevraagd, maar deze kocht ik voor 8 euro bij Boekwinkeltjes.nl. Leuk was ook dat ik van een eerdere editie van Nederland Leest uit 2010 - toen De grote zaal van Jacoba van Velde centraal stond - een zogenaamde pre-editie vond. Dit is niet één van de 673.000 uitgedeelde exemplaren uit de bibliotheken, maar één van de 3000 exemplaren voor contactpersonen van Nederland Leest. Toch leuk voor 50 cent in de kringloopwinkel.

Verzamelgebieden 4: Grote schrijvers

Er zijn verschillende auteurs die ik al heel lang verzamel en van wie ik van tijd tot tijd iets aan de collectie toevoeg. Ook dit jaar kocht ik weer een paar boeken van deze auteurs: 2 uitgaven van Bordewijk, 2 uitgaven van Adriaan van Dis en eentje van Nescio. Dit jaar geen Tommy Wieringa en Marcel Möring voor mij, maar die maken het binnenkort vast weer goed.
Over de uitgaven van Bordewijk schreef ik een blog: ik was een beetje uitverzameld, maar dit waren twee uitgaven in de categorie 'die kan ik niet laten lopen' bij Catawiki. Een mooie, kwalitatieve toevoeging. Datzelfde gold voor Nescio: een prima exemplaar van de 2e druk van Dichtertje, Titaantjes, De uitvreter werd bij Catawiki aangeboden en die was voor mij. Hierbij zat nog een andere uitgave van Nescio die ik via Marktplaats doorverkocht, waardoor de aankoopkosten uiteindelijk heel erg meevielen. Adriaan van Dis ontmoette ik in het voorjaar weer eens bij Paagman in Den Haag en daardoor kon ik verschillende aanwinsten uit 2017 door hem laten signeren. Mijn Van Dis-collectie is daardoor nog steeds helemaal up to date, inclusief alle bibliofiele en bijzondere uitgaven.

Overige aankopen
Naast alle specifieke verzamelgebieden houd ik ook gewoon erg van lezen en ben ik altijd op zoek naar goede romans en verhalen. Ik lees bewust en kies voor klassiekers en boeken die inhoudelijk hoog aangeslagen staan. Ik blijf weg van bestsellers, hypes en dergelijke: laat een boek zich eerst maar eens bewijzen als alle opwinding geluwd is. Als het dan nog steeds inhoudelijk overeind blijft, zal ik het lezen. Ik was dan ook erg blij toen ik dit najaar bij Bubb Kuyper een lot met klassiekers kocht. Hierin zaten onder meer een exemplaar van Canetti's Het martyrium, een luxe genummerde uitgave van Musil's De man zonder eigenschappen en Reis naar het einde van de nacht van Céline. Maar ook de verzamelde gedichten van Kavafis in de mooie uitgave van Athenaeum, Polak en Van Gennep. In de categorie 'romans en verhalen' werden zo 50 exemplaren aan mijn collectie toegevoegd.

De kassa / de herkomst
Wat kost deze hobby mij nu eigenlijk? Ik moet er niet aan denken dat ik al deze boeken nieuw had moeten kopen. Ik zou zeker failliet zijn geweest en niet verder zijn gekomen dan een fractie van de 145 boeken die ik nu aan 2018 heb overgehouden.

Mijn favoriete categorie boeken zijn de gratis boeken. Gulle gevers gaven mij 12 boeken, onder meer voor mijn verjaardag, voor Sinterklaas en uit vriendschap. Op verschillende plekken in het land staan weggeef-bibliotheken of ruilbibliotheken: gratis boeken om mee te nemen (en om achter te laten natuurlijk). Zoals op Utrecht CS waar ik 4 mooie boeken vond (onder meer Ilja Leonard Pfeijffer's La superba) en bij mijn eigen Albert Heijn wat mij 3 boeken opleverde (waaronder het mooie plaatjesboek Schrijvers en hun huizen van Erdmute Klein). In Leiden bevindt zich de Boekenzolder, daar mag iedereen 10 boeken per dag gratis weghalen (een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld). Ondanks dat er een lelijk stempel van Boekenzolder in staat leverde dit toch 9 boeken op. Verder nog wat bijvangst bij boekenaankopen (zoals boekenweekgeschenken of andere cadeau-uitgaven bij aankoop van een boek). Het totaal dit jaar is 33 gratis boeken. Dat maakt het een stuk overzichtelijker om bibliofiel te zijn!

De 12 literaire juweeltjes van 2018 kostten 1,50 per stuk. Met een totaal van 18 euro dit jaar is dat niet echt een bedrag waar ik van opkijk.
Verder goedkoopjes haalde ik op tijdens Koningsdag (2 à 50 cent) en kringloopwinkels (6 boeken voor 10 euro). Verder in de gewone boekhandel verschillende betaalbare kleine uitgaven in de categorie 'series en gelegenheidsuitgaven', zoals uitgaven in de 'Maand van de geschiedenis' respectievelijk 'spiritualiteit' of 'filosofie' of andere cadeau-achtige boeken. In totaal 6 exemplaren voor 25 euro.

De tussenstand bedraagt hiermee 59 boeken voor € 54. Een aantrekkelijk gemiddelde! Voor de resterende 60% van de aanwinsten lopen de kosten echter snel op.

Ik kocht op Marktplaats en bij Boekwinkeltjes.nl in totaal 8 boeken voor € 82. Hier komen altijd nog verzendkosten bij, waarbij de verzendkosten soms hoger zijn dan de kosten van het boek. In totaal 31 euro verzendkosten erbij.
Bij verschillende antiquariaten kocht ik 9 boeken voor € 45. Onder meer bij het fijne Hinderickx en Winderickx in Utrecht waar ik óók een exemplaar van De Roos kocht. En in hun uitverkoopbak de langgezochte Bzzletin-uitgave over Adriaan van Dis op de kop tikte. Deze zocht ik vooral lang omdat ik er niet veel voor wilde betalen, de euro bij Hinderickx had ik er graag voor over.
Bij de reguliere boekhandel kocht ik nog 4 boeken voor in totaal € 33,50.

De handtekening van A.S.W. Rosenbach

Catawiki leverde mij 7 boeken voor in totaal € 230 (inclusief veilingkosten), naast € 34 verzendkosten. Een gemiddelde van circa € 35 per boek, maar wat mij betreft in alle gevallen een voordelige aankoop. Het aantal biedingen op items bij Catawiki is veel hoger, maar sommige boeken zijn bij Catawiki verbazingwekkend duurder dan bij bijvoorbeeld Boekwinkeltjes.nl of Antiqbook.nl. Ik vraag mij nog steeds af of sommige bieders echt niet verder kijken dan Catawiki, want in veel gevallen zijn zij een dief van hun eigen portemonnee.

Deze 28 boeken kostten mij € 390. Gemiddeld zo'n € 14 per boek en gelet op de kwaliteit van de aankopen kan ik daar alleen maar heel tevreden mee zijn

De laatste categorie zijn de veilinghuizen. Dit jaar kocht ik bij drie veilinghuizen (Venduehuis Den Haag, Bubb Kuyper in Haarlem en Burgersdijk en Niermans in Leiden) in totaal 46 boeken. Of liever gezegd: ik kocht veel meer boeken, maar de dubbele of minder interessante exemplaren heb ik doorverkocht. Bij mijn biedingen houd ik daar ook rekening mee: wat de verwachte doorverkoopwaarde is tel ik op bij het maximum dat ik voor de door mij begeerde boeken wil betalen, en dat wordt mijn hoogste bod. Dit maakt dat ik regelmatig lots verlies, maar het voorkomt dat ik uiteindelijk teveel betaal voor een boek dat ik bij een volgende veiling of in een antiquariaat vast goedkoper op de kop kan tikken. Voor de veiling bij Burgersdijk gold dat ik in totaal € 335,24 moest afrekenen voor mijn aankopen, maar dat ik uiteindelijk € 220 terugverdiende met de doorverkoop van boeken (meestal via Catawiki). Het netto bedrag is daarmee € 115,34 voor 11 uitgaven van De Roos: net iets meer dan een tientje per stuk! Zo voordelig lukt het nergens anders om deze boeken te kopen.

Een ander voorbeeld is een kavel met boeken van Binderij Phoenix dat ik bij Bubb Kuyper kocht. In totaal moest ik daarvoor € 87,78 afrekenen. Na doorverkoop van verschillende uitgaven was het saldo  nog maar € 7,82. Voor dit bedrag bezit ik nu onder andere de prachtige Phoenix-uitgave De phoenix spreekt van Gerrit Komrij naast twee andere Phoenix-uitgaafjes. Alleen al de Komrij doet minstens € 50 in het antiquariaat, waarmee ook dit een zeer voordelige aankoop is gebleken.
Ik kocht bij Bubb Kuyper voor 50,16 ook een kavel met luxe uitgaven van de Wereldbibliotheek. Deze premie-uitgaven zijn op zichzelf al een mooi verzamelobject (misschien begin ik er ooit nog eens aan...) maar van elke uitgave werden ook luxe gebonden uitgaven gemaakt in een oplage van tussen de 50 en de 200. Van deze in totaal 15 Wereldbibliotheek-uitgaven hield ik er 3 en de rest verkocht ik door voor in totaal € 64. Netto opbrengst is daarmee € 14 waardoor ik onder aan de streep drie gratis mooie boeken kreeg en ook nog eens geld toe! Eén van de uitgaafjes die ik hield is de luxe editie van Goethe's Egmond en Oranje / Egmond en Alva uit 1949: ook nog eens een gesigneerd exemplaar (niet gesigneerd door Goethe, maar dat begreep u al).
Wat het netto resultaat is van de aankopen bij het Venduehuis weet ik op dit moment nog niet. In een latere toevoeging op dit blog zal ik dit aanvullen. Van één kavel weet ik het wel: ik kocht de facsimile set van Francois Valenyn's Beschryving van Oud en Nieuw Oost-Indiën (herdruk van de uitgaven uit 1723-1724) waarbij ook een exemplaar zat van de facsimile van Engelbert Kaempfer's De beschrijving van Japan. Dit deed ik uitsluitend voor de winst en dat lukte: de kosten voor dit kavel waren inclusief veilingkosten € 103,20 en de uiteindelijk netto-opbrengst € 142. Deze opbrengst van € 39 kon ik mooi van mijn kostensaldo aftrekken. In 2016 kende ik ook een jaar met veel aan- en verkopen. Lees mijn blog daarover hier.

De totalen

Zoals aangegeven ben ik 145 boeken rijker. De bruto aankoopkosten bedragen € 2468,20, dus gemiddeld € 17,02 per boek. De verschillende doorverkopen brachten tot nu toe € 512 in het laatje waardoor de totale aankoopkosten zijn gezakt naar € 1955. Ik verwacht nog zo'n 500 euro op te halen met verschillende doorverkopen, waardoor het netto resultaat van dit jaar wel eens uit zou kunnen komen op €1400 voor 145 boeken, slechts € 9,66 per boek of € 116 per maand.

Net als Perkamentus op basis van zijn jaaroverzicht durf ik te stellen: bibliofilie is niet duur, maar vooral leuk, verrijkend en en het resultaat van geduld, toewijding, inzicht en een beetje geluk. Ik kijk uit naar 2019. De eerste boeken zijn al binnen. Of het er weer 145 worden staat nog te bezien. U hoort er binnenkort meer over op dit blog.

Naschrift maart 2019: alle dubbele boeken zijn verkocht. De resultaten waren beter dan verwacht! Alle verkopen brachten ruim € 500 meer op dan eerst gedacht, zodat de netto kosten over het hele jaar zijn gezakt naar € 814 voor 145 boeken, oftewel €5,61 per boek c.q. net geen €68 per maand. Het is al vaker gezegd: bibliofilie is niet duur!

224 - Het antiquarische circuit

Vandaag kocht ik bij een Bruna in Den Haag het nieuwste deeltje in de serie Literaire Juweeltjes. De goedkope maandelijkse kleine boekjes die nu al enkele jaren verschenen lagen zoals altijd in hoge stapels in de winkel.

Opmerkelijk was het naschrift in het Literair Juweeltje van deze maand. Daar stond namelijk:

Het bosgraf verscheen als een van de allereerste Literaire Juweeltjes in 2006 en is sindsdien een veel gezochte titel in het antiquarische circuit.

Het is kennelijk mogelijk dat een boekje uit de serie Literaire Juweeltjes zodanig gewild is, dat de uitgever (die vermoedelijk bestookt werd door mails van wanhopige fans) genoodzaakt was het verhaal opnieuw te publiceren. Tot grote opluchting van die uitgever bleek dit mogelijk, want na ongetwijfeld spijkerharde onderhandelingen:

... stelde de auteur ons in de gelegenheid Het bosgraf te herdrukken, opdat het verhaal ook voor nieuwe lezers beschikbaar is.

Ik heb een tijdje geprakkiseerd over dit naschrift. Allereerst over dat antiquarische circuit. Is dat de plek waar oude boeken in hoog tempo rondjes rijden? Of wordt daarmee een circuit van handelaren in tweedehands boeken bedoeld? Dat laatste zou betekenen dat het antiquarische circuit onder meer bestaat uit de winkels van De Slegte en collega's, marktplaats.nl en boekwinkeltjes.nl.

Ik besloot de proef op te som te nemen en te zien of dit antiquarische circuit een de mogelijkheid bood deze kennelijk veel gezochte titel aan te schaffen. De Slegte heeft op dit moment twee exemplaren van Het bosgraf beschikbaar, respectievelijk in Leiden (€ 4) en Brugge (€ 4,50).  Op boekwinkeltjes.nl worden nog eens 12 exemplaren aangeboden voor een bedrag tussen € 2 en € 5. En markplaats.nl telt 14 advertenties met Het bosgraf, met prijzen vanaf € 1.

Deze korte verkenning van het antiquarische circuit leert mij dat ik vanavond nog tenminste 28 exemplaren van Het bosgraf zou kunnen bezitten voor gemiddeld 2,5 euro per stuk. Ik vind persoonlijk één bosgraf wel genoeg, maar het is mij dus een raadsel waar de uitgever zijn stelling op baseert dat deze titel veelgezocht is, zelfs zodanig dat het dringend herdrukt moest worden.

Als ik verder op marktplaats kijk, worden literaire juweeltjes meestal per set aangeboden: met tientallen tegelijk, tot een maximum van 83 stuks (voor € 160). De duurste afzonderlijke titel is Zielenschemering van Couperus voor € 9,50 en daarna Het team der wezen van Brusselmans voor € 7,50. Beide zijn - voor wie even verder zoekt op deze site - ook voor een euro te koop. Ik heb overigens nooit begrepen wat mensen drijft om zulke relatief absurde bedragen voor dit soort boekjes te vragen. Net als andere boeken: veel op Marktplaats is wanhopig hoog geprijsd, en daarmee onverkoopbaar.

Misschien ben ik er echter zelf wel deels de oorzaak van. In een stukje over de toen nog jonge serie Literaire Juweeltjes uit 2006 beschreef ik de moeite om Niemand op heel Vlieland  te vinden van Vonne van der Meer, en constateerde ik dat de prijs opliep tot wel € 15. Deze opmerking van mij heeft vervolgens Wikipedia gehaald (zie hier, jammer genoeg zonder bronvermelding). De macht van de blogger! Want dit suggereert dat boekjes die in het geheel niet zeldzaam zijn toch waarde hebben. De quote uit Wikipedia wordt kennelijk vervolgens grif gelezen, voor waar aangenomen en vertaald in hoge vraagprijzen, maar ook overgenomen door deze site, die van de weeromstuit de prijs van het boekje van Van der Meer verdubbelt ten opzichte van de andere juweeltjes.

Het zijn eigenlijk net aandelen, die boeken. Het minste gerucht is genoeg om de prijs op te jagen. Misschien ga ik op deze manier - via de Wikipedia-route - de waarde van mijn andere boeken ook maar eens opvoeren. Wisten jullie bijvoorbeeld dat voor het recente boekenweekgeschenk van Kees van Kooten grif tientallen euro's wordt betaald in het antiquarische circuit? Voor wie heel snel reageert heb ik er nog ééntje liggen...

188 - Treinlezers

De spoorwegen maken al jaren reclame voor het gebruik van de trein als leesruimte. De realiteit is echter dat die ene dag per jaar dat je gratis kan reizen met het boekenweekgeschenk de meeste treinlezers oplevert en dat de rest van de tijd de gemiddelde treinreiziger zich bezighoudt met het bijwerken van facebook, of twitteren, of naar muziek luisteren (en in een enkel geval een ebook lezen). Maar boeken, die zie je niet zoveel is mijn ervaring.

Maar vandaag was een uitzonderlijke situatie. Ik zat in de avondspits in de trein op een plek met een dubbele bank. In potentie zeven medereizigers - maar we waren met z'n vijfen. Wat ik zo uitzonderlijk vond was dat niemand van deze vijf bezig was met z'n telefoon of laptop. Drie lazen een boek, één sliep en de vijfde keek naar buiten.

Ik wil graag weten wat mijn reisgenoten lezen en ook daarin was ik prettig verrast. Als eerst ikzelf: vanmorgen trof ik op Den Haag Centraal het Literaire Juweeltje van juni aan: het boekje Grieks voetbal van Anna Enquist. Meestal komen de literair juweeltjes pas op de eerste van de maand beschikbaar, maar op een of andere manier was deze een week vervroegd. Twee mooie - eerder gepubliceerde - verhalen van Enquist, precies genoeg voor het ritje naar huis. Beide verhalen hebben voetbal als thema, hoewel voetbal niet de hoofdrol speelt maar eerder als decor dient. Het eerste verhaal speelt op het startpunt van Flevoland: werkeiland Lelystad. Een interessant decor voor een verhaal als dit, zeker omdat ik ook nog wat sporen in Flevoland heb liggen. Het tweede verhaal vertelt de martelgang langs ziekenhuizen na een vervelende beenbreuk. Mooie verhalen van een klasseschrijfster, waarbij teloorgang een centrale rol speelt maar zonder dat de verhalen droefgeestig worden.

Ik hou ervan om te gluren naar de titels die medereizigers lezen (ik schreef er in 2005 ook al eens over). Het kostte wat tijd, maar ik heb het ontdekt. Mijn overbuurvrouw las Zionoco van Leon de Winter. Daar heb ik weinig over te zeggen want ik ken het boek niet en heb het niet gelezen. Maar mijn rechterbuurman las een voor mij onbekend boek: de Hasjkruiser van Henry de Monfreid. Nog in de trein zocht ik de details van dit boek (sorry, ik was toen ineens de enige dissonant in het groepje) op en ik kwam op de fantastische beschrijving van Achille van den Branden over dit boek. De beschrijving is zó aantrekkelijk, dat er maar één ding opzit: ik moet dat boek lezen!

Achille schrijft onder meer:

De hasjkruiser is ook als Penguin Classic verschenen, en dat is volledig terecht. Dit boek lezen, dat is de spanning proeven, misschien niet van de pionier, maar dan toch van de waaghals. Monfreid is direct, nieuwsgierig en verstoken van alle sentiment. De Fransman, niet toevallig bewonderd door Edgar du Perron, leeft pas op bij de aanblik van gevaar en houdt ervan de strijd aan te binden met de elementen.

en:

Hij is bovendien een hele goeie observator, en een mensenkenner. Hij maakt zijn handen vuil, gaat om met matrozen, smokkelaars en bureaucraten, en kent het dierlijk instinct van de mens uit de eerste hand. Met sympathie tekent Monfreid de primitieve inheemse bevolking en laat die soms positief afsteken tegen het klatergoud van het Franse koloniale bestuursapparaat. En wanneer iemand die veel meemaakt ook nog eens kan schrijven, ontstaat vanzelf een aantrekkelijk boek.

Snel op zoek dus naar een mooi exemplaar van dit boek. Tamelijk bizar dat ik nog nooit op deze titel was gestuit, maar gelukkig heeft een onvermoede medereiziger mij op dit spoor gezet. Heeft iemand al eens iets van Monfreid gelezen? En?

Overigens waren ook de andere treinreizigers in een wat andere staat dan gemiddeld. Achter mij zat iemand die een stofzuiger meetorste in een vuilniszak en daarachter iemand die een kamerplant aan het verhuizen was. Het leek wel een collectieve ban-het-mobieltje dag, zelfs ik heb die reis mijn smartphone verder in de zak gehouden. Het leverde veel mooie observaties én een goede boekentip op. Leve de trein!

186 - Feest der Letteren (♂)

Dit is de derde van drie bijdragen over het Feest der Letteren in de Bijenkorf. Een authentiek drieluik is het geworden. In mijn eerste bijdrage deed ik verslag van de voorbereidingen op het evenement. Vorige keer deed ik verslag van de ontmoetingen met de vrouwelijke auteurs die aanwezig waren. En nu zijn de mannen aan de buurt.

De eerste bij wie ik aanschoof was Jan Siebelink. Van hem had ik vier titels bij me. Ik vertelde al dat verschillende auteurs positief reageerden op de Literaire Juweeltjes die ik bij me had. Kennelijk is dit een aansprekend soort boekje, niet alleen voor verzamelaars, maar ook voor de auteurs. En ook Siebelink vond het leuk er eentje te zien:: "Ach ja, zaailingen..." zei hij, met enige weemoed in zijn stem. Ik vertelde dat ik zijn grote roman Knielen op een bed violen niet had, omdat ik nog op zoek was naar de eerste druk. Volgens Siebelink zou die niet zo moeilijk te vinden moeten zijn: "er zijn toch aardig wat exemplaren van de eerste druk gemaakt". Ik zei dat ik hoopte dat ik de volgende keer een exemplaar door hem kon laten signeren.

Ik was ook even bij Frank Westerman die - u raadt het al - tevreden was over zijn verhaal Stikvallei, dat als Literair Juweeltje was uitgegeven. Hij vertelde dat hij bezig was met een vervolg, of liever een uitgebreide versie van het verhaal als basis voor een roman. We kregen het over het schrappen van tekst, en dat de geschrapte tekst een mooie basis zou kunnen zijn voor een vervolg. "Het valt niet mee om dat in een Literair Juweeltje te krijgen", zei hij tot slot. Ik beaamde dat schrappen moeilijk was, maar dat bedoelde hij niet: "nee, ik heb nogal veel ruimte nodig voor mijn handtekening", zei hij. Ik was mooi even op het verkeerde been gezet.

Daarna shopte ik nog even bij Herman Koch, die wel even zijn wenkbrauw optrok bij het zien van mijn exemplaar van Sadako wil leven, met de opmerking: "deze zie ik nooit bij signeersessies". Ik heb maar niet gezegd dat ik deze ook uit een 1-eurobak heb gehaald, in dit geval die van antiquariaat De Boekenbeurs in Middelburg. Ook deze bijna-verworpene mag zich nu verheugen in een handtekening van de auteur en een mooie plaats in mijn kast. Herman Koch ontdekte in het tweede boek dat hij mijn naam verkeerd schreef - hij had twee letters verwisseld. Daarom schreef hij er een excuus achter: "Voor X, ik bedoel natuurlijk Y...".

Er waren ook auteurs die weinig woorden aan mij vuil maakten. Zoals Maarten 't Hart, die geroutineerd mijn uitgaafjes signeerde en dat was dan dat. Ook Midas Dekkers had niet veel tekst, hij vond die paar boekjes van mij wel mooi, of niet natuurlijk, en signeerde ze vriendelijk zonder veel poespas. Evenals Saskia Noort (was ik vorige keer vergeten te noemen), van haar had ik alleen het cadeauboekje in het kader van de Maand van het Spannende Boek, en dat vond ze dan toch wel leuk: "Die boekjes worden natuurlijk steeds zeldzamer".

Terzijde: toen ik in het rijtje stond voor Midas Dekkers moest ik even denken aan ex-blogger Rick, waarvan ik weet dat het een enthousiast Midas Dekkers-verzamelaar is. Het leek me wel wat voor hem om een paar handtekeningen op te komen halen. Grappig dat hij intussen een reactie heeft geplaatst op mijn vorige berichten waaruit bleek dat hij inderdaad die middag ook aanwezig was. 

Van een heel ander communicatief kaliber was Dimitri Verhulst. Ik liet hem - het dreigde een sleur te worden - een Literair Juweeltje signeren en daarnaast natuurlijk de speciale Bijenkorf-uitgave van dit jaar. Hij moest lachen bij het zien van de twee relatief dunne boekjes. "Mijn oeuvre zal nooit heel dik worden", zo verzuchtte hij met Vlaams accent. Ik verzekerde hem dat dat niet hoefde, en ik wees op de stapel boeken naast hem: als je er veel op elkaar legt, is het toch een hele berg. Dat beaamde hij. Daarna complimenteerde ik hem met de titel van zijn boek De helaasheid der dingen. Ik vind die titel geniaal en dat zei ik hem ook: het lijkt wel een gedicht. Na zo'n titel hoef je wat mij betreft het boek niet meer te schrijven, de titel alleen is al genoeg. Hij glimlachte en grapte: "Dat had u mij eerder moeten zeggen, dan had ik mij het schrijven van het boek kunnen besparen...".

De laatste stop voor de uitgang bewaarde ik voor Kader Abdolah. Jammer dat het boekenweekgeschenk 2011 nog niet uit was, maar gelukkig had ik nog wat andere werkjes van hem om te laten signeren. We raakten aan de praat over Iran, waar ik als kind 3 jaar heb gewoond. Hij vroeg belangstellend waar ik had gewoond en hij werd er zowaar enthousiast van - hij kende de streek. Ik vertelde dat mijn vader daar in de olie-industrie had gewerkt en dat was voor hem gelegenheid zijn nieuwste boek De Koning aan te prijzen: "Dat gaat over de modernisering van het land en het begin van de oliewinning, en de strijd die daarmee gepaard ging". Dat kon ik natuurlijk niet op mij laten zitten en ik kocht onmiddellijk twee exemplaren: een voor mijn ouders, en een voor mijzelf. In het exemplaar van mijn ouders staat nu de opdracht "Voor mijn (bijna) landgenoten X en Y. Van Kader Abdolah".

En nu zijn we aan het einde gekomen van de trilogie: dit waren mijn belevenissen met de auteurs in de Bijenkorf. Niet dat ik ze allemaal heb ontmoet. Ik ben bijvoorbeeld niet langsgeweest bij Nico Dijkshoorn, Ronald Giphart, Kluun en Marjan Berk. Dat zijn nu eenmaal niet schrijvers waar ik warm van word. Maar gelukkig hadden ze over publiek niet te klagen en zaten ze niet per se op mijn klandizie te wachten. Dat was wel het mooie van die middag in de Bijenkorf: er was voor elk wat wils.

184 - Feest der Letteren (♀)

In mijn vorige bijdrage had ik iets geschreven over de bezoekers van het Feest der Letteren in de Bijenkorf. Zoals beloofd deze keer iets over de aanwezige auteurs.

Zoals ik vorige keer al schreef, was het niet al te druk in de Bijenkorf. Dat bood de gelegenheid om met verschillende auteurs een praatje aan te knopen.

De eerste bij wie ik aan het tafeltje schoof was Rosita Steenbeek. Zij stond vlak bij de roltrap en er was niemand bij haar tafeltje. Terwijl ze een gebakje at legde ik mijn boeken voor haar neer. We begonnen een praatje over haar aanwezigheid in de Bijenkorf. Ik zei dat ik wel eens medelijden had met de auteurs, want die staan maar achter hun tafeltje de hele tijd handtekeningen te geven. Maar zij verzekerde mij dat ze het leuk vond: "We staan hier immers vrijwillig, het is niet verplicht. En het geeft de kans mijn collega's weer eens te zien - het zijn allemaal vrienden van me." Ze vertelde verder dat ze onlangs op reis was in Israël en de bezette gebieden, onder andere in aanwezigheid van Antoine Bodar (een tv-verslag van dit bezoek staat trouwens hier). Ik gaf aan dat het me geen straf leek om met Bodar op reis te zijn, maar ook Bodar bleek een goede vriend van Steenbeek: "In Rome is het mijn buurman!". Verder vertelde ze dat ze tijdens die reis opeens verlammingsverschijnselen kreeg. Als je goed keek dan zag je dat haar mond nog een beetje trok. Hoe het precies zat weet ik niet meer, maar volgens mij was de broer van de tolk neuroloog in het ziekenhuis in Betlehem, en daardoor kon ze snel geholpen worden. Een scenario dat op zichzelf al een boek waren.
Ze vertelde daarnaast nog wat dingen die volgens mij persoonlijk waren, dus die vermeld ik hier niet. Maar wat is ze een spontaan en prettig mens!

Mijn volgende stop was bij Nelleke Noordervliet. Ik legde mijn hele stapel boeken voor haar neer. Ik denk dat ik van haar de meeste boeken bij me had. Ze was verrast door het zien van een paar niet zo gangbare titels. Zoals deze en deze. Ik vertelde over mijn voorliefde voor obscure (d.w.z. in oplage beperkte) uitgaafjes. En over mijn vondsten op de uitverkooptafels van boekenmarkten, waar soms de mooiste boekjes op een betere plek liggen te wachten. Ik verklaarde me bereid me over hen te ontfermen en ze een goed thuis te bieden. Ze moest er om lachen - "net alsof je je ontfermt over asielkatten", zei ze. En dat is ook zo: ik kan "asielboeken"  niet laten liggen. En ik ben blij dat een paar van deze verschoppelingen nu de erkenning hebben gekregen van de handtekening van hun auteur. Bij thuiskomst bleek helaas dat ik één boek niet door haar had laten signeren, in mijn volle tas had ik deze over het hoofd gezien. Hopelijk is ze er volgend jaar weer bij!

Vervolgens was daar Tessa de Loo. Van Tessa de Loo had ik maar drie schamele werkjes. Een boekenweekgeschenk, uiteraard een literair juweeltje en een lezing in het kader van dodenherdenking. Ik schaamde me bijna om ze neer te leggen, maar ik heb haar andere boeken simpelweg niet en ze waren ook niet beschikbaar bij de Slegte, anders had ik ze wel gekocht. Ik zoek trouwens al jaren naar een mooie eerste druk van De Tweeling, maar dat terzijde. Toch zat Tessa de Loo er verder niet mee. Ook zij vond het leuk om de 'kleinere' boekjes te signeren. Bij het literair juweeltje stond ze wat langer stil. Ze vroeg of dit nu een zeldzaam boekje was. Ik vertelde dat het een uitgave van Bruna was, en dat ze volgens mij in grote oplages worden gemaakt. Alleen is elk deeltje maar één maand verkrijgbaar. Maar echt zeldzaam zijn ze niet. Het viel me op dat ze eigenlijk niet goed wist hoe het werkte met zo'n literair juweeltje. Niet dat je per se alles hoeft te weten, maar toch had ik verwacht dat ze als auteur wel zou weten dat het een speciale uitgave van Bruna was. Of loopt alles via de uitgever en wordt ze er verder eigenlijk niet bij betrokken?

Ik merkte dit laatste ook bij enkele andere auteurs. Ze reageren eigenlijk allemaal positief op zo'n Literair Juweeltje, maar hebben er niet altijd een beeld bij wat voor soort uitgave dat is.

Dat geldt dan weer niet voor Marion Pauw, die het verhaal Lolliepop had geschreven. Dit was ook de enige titel die ik van haar had, en ook bij haar voelde ik me wat beschaamd. Maar dat hoefde niet. Ze keek me indringend aan en vroeg me of ik het een goed verhaal vond. En ik beaamde dat ik dat vond (gelukkig wist ik nog waar het over ging!), dat ik het knap vond dat ze in zo'n kort aantal pagina's toch een afgerond verhaal kwijt kon. Ze vertelde dat ze er zelf ook tevreden over was, dat ze dit eigenlijk een van haar meest geslaagde werken vond, "en als ik het niet goed zou vinden, zou ik dat ook eerlijk zeggen". Een mooie opdracht met handtekening was mijn beloning.

Wie volgens mij de meeste tijd nam voor haar lezers, was volgens mij Lulu Wang. Ik heb een half uur in de rij gestaan, en voor mij waren maar vijf mensen. Maar iedereen kreeg haar volle aandacht, en niet alleen dat: voordat zij signeerde, observeerde zij de bezoeker en die kreeg dan van haar een persoonlijke spreuk mee. Ondertussen werd zij door van alles en nog wat afgeleid, zodat elk gesprek minstens drie keer overnieuw moest (en elke observatie van de bezoekers dus ook). Zo was er een fotograaf die haar steeds op de foto zette. Op een gegeven moment liet ze hem weten dat hij absoluut haar schoenen moest fotograferen, want die waren echt heel bijzonder. Dat deed hij - de schoenen van Lulu Wang werden voluit op de foto gezet. Maar Lulu Wang is een hele innemende vrouw, die echt contact wil maken met haar lezers. Dat valt in haar te prijzen - ze is onvermoeibaar en echt heel positief en op anderen gericht. Iedereen liep met een grote glimlach bij haar tafeltje weg.

Natuurlijk waren er niet alleen vrouwelijke auteurs aanwezig in de Bijenkorf. In mijn volgende bijdrage doe ik verslag van de ontmoetingen met de aanwezige mannelijke auteurs.

109 - Waar is Niemand op heel Vlieland

Dat verzamelaars een afwijking hebben, is zo onderhand wel bekend. Wat die afwijking precies is, laat zich moeilijk omschrijven. Maar het heeft iets te maken met de drang naar compleetheid, naar overzicht, naar controle. Verzamelaars hebben de behoefte aan fysieke nabijheid van datgene waar ze van genieten: het moet er staan en aanraakbaar zijn. Dat geldt voor boeken, maar ook voor postzegels, Swarovski-kristal en legeruniformen. Het is altijd weer de vraag wanneer iets een verzamelobject wordt of niet. Hoewel: uiteindelijk is álles een verzamelobject, alleen worden sommige zaken intensiever verzameld dan andere. Er zijn gewoonweg minder verzamelaars van glazen ogen en navelpluis (hoe gaat een navelpluisruilbeurs eigenlijk in zijn werk?) dan van boeken bijvoorbeeld. Maar neem nou boeken. Ik vind het fascinerend om te zien hoe eigenlijk in korte tijd de serie Literaire Juweeltjes een verzamelobject is geworden. De Literaire Juweeltjes zijn kleine boekjes van literaire auteurs, waarvan er elke maand één verschijnt, uitsluitend bij Bruna te koop en na die maand niet meer. Dat betekent dat deze boekjes voldoen aan alle eisen waar een goed verzamelobject aan moet voldoen: beperkte verkrijgbaarheid, door veel mensen gewild, in beginsel heel goedkoop maar als je te lang wacht: onvindbaar en dus schaars. In feite gaat het zo ook met boekenweekgeschenken: als je er niet snel genoeg bij bent zijn ze weg, en zie dan nog maar eens je verzameling compleet te krijgen (hoewel dat tegenwoordig met oplages van bijna 800.000 toch ook weer niet zo heel ingewikkeld is). Maar goed, Literaire Juweeltjes dus. Ook ik probeer ze natuurlijk compleet te houden, maar dat vereist toch een zekere discipline. En die discipline is niet altijd makkelijk. Daarom heb ik in februari van dit jaar niet goed opgelet toen van Vonne van der Meer "Niemand op heel Vlieland" verscheen. En tja, een serie die niet compleet is, is geen serie. Wat mij dan fascineert is hoe kennelijk veel meer mensen wakker zijn geworden en aan het verzamelen zijn geslagen. Normaal zijn dergelijke boekjes zonder al te veel kosten op de gebruikelijke sites - eBay, Marktplaats, Antiqbook, Boekwinkeltjes - te verkrijgen. Maar dat geldt nou net niet voor Vonne van der Meer. Zo af en toe verschijnt een exemplaar van Niemand op heel Vlieland ter veiling en in no-time schiet de prijs dan naar 15 euro. Er zijn mensen die per se op de kortst mogelijk termijn de serie compleet willen hebben. Kijk, en dat is mij weer te gortig. De sport is om een exemplaar van Niemand op heel Vlieland te bemachtigen zonder er meer dan een euro voor te betalen. En als rasechte verzamelaar weet ik dat ik op een dag in een willekeurig antiquariaat - of op een boekenmarkt, of tijdens de vrijmarkt op Koninginnedag bij een deken vol spulletjes - zal staan en dan ligt het boekje gewoon voor me klaar. Waarom dan nu al 15 euro betalen, als ik tot die tijd bovendien veel meer plezier kan hebben van het zoeken? Maar ik moet wel scherp blijven, want op 1 november verschijnt "De brief" van Cees Nooteboom en op 1 december "Heblust" van Ronald Giphart. En dan zijn er precies 12 verschenen: het hele jaar rond. 12 Juweeltjes, waarvan ik er dan 11 heb. Mocht iemand trouwens nu al een exemplaar van Niemand op heel Vlieland over hebben: voel je niet bezwaard om mijn zoektocht te verkorten.