79 - Max Havelaar op 12 november 2005 op TV

Voor wie deze post nog tijdig leest - gelukkig mag ik nog altijd zo'n 50 mensen per dag ontvangen - zet de DVD recorder op scherp: Max Havelaar komt op TV, op 12 november bij RTL 7. De film over het allerbeste, allerbelangrijkste en allerberoemdste boek uit de Nederlandse literatuur moet je toch wel één keer in je leven gezien hebben. 

Deze film stamt uit 1976 en werd geregisseerd door Fons Rademakers. Rademakers heeft meerdere films gemaakt die raakvlakken hebben met Nederlandse literatuur: "Dorp aan de rivier" (1958) naar het gelijknamige boek van Antoon Coolen, "Het mes", gebaseerd op een verhaal van Hugo Claus, "Als twee druppels water" (1963), gebaseerd op "De donkere kamer van Damocles" van W.F. Hermans, "Mira"(1971) waarvan het scenario is geschreven door Hugo Claus naar de roman "De teleurgang van de Waterhoek" van Stijn Streuvels, "Because of the cats"(1973) met alweer een scenario van Hugo Claus, dit keer naar de gelijknamige roman van Nicholas Freeling en natuurlijk de oscarwinnaar "De aanslag" uit 1986 naar het boek van Mulisch. Voor wie al dit moois wil zien is er een DVD box te koop met alle Rademakers-films. 

Maar wie dat - net als ik - wat teveel van het goede vindt is er nu dus de Max Havelaar op TV. Havelaar wordt gespeeld door Peter Faber, Rutger Hauer is ook van de partij (als Duclari), evenals Joop Admiraal en Sacha Bulthuis. Het camerawerk is van Jan de Bont. Deze film won dan misschien geen Oscar, maar wel de zwaar onderschatte speciale juryprijs op het Filmfestival van Teheran, en daarnaast nog een ereprijs op het Filmfestival van Napels en de Bodil, als beste niet-engelstalige film in Denemarken. 

De film is zoveel mogelijk op authentieke locaties opgenomen. Zo vond men het originele huis waar Multatuli zelf had gewerkt. Uiteraard ging er tijdens de opnamen van alles mis: er ontsnapte een tijger tijdens de opnamen, er ontstond er een rel toen een Nederlandse vlag te lang bleef wapperen op een paleis en met allerlei kunstgrepen moest de lokale bevolking bij de opnamen op afstand worden gehouden. En ondanks dat het een Nederlands-Indonesische coproductie was, was men in Indonesië nogal ontzet over het feit dat ook de Indonesische prinsen in een slecht daglicht werden gezet in de film. Daardoor bleef Max Havelaar tot 1982 verboden in Indonesië. Desalniettemin scheef Newsweek over het resultaat: "A movie that opens up a whole new world". Gaat dat zien dus, morgenavond 12 november om 20.30 uur op RTL7. Voor wie eerst de recensie uit de New York Times uit 1979 wil lezen, klik hier (wel inloggen, haal een inlognaam op bij bugmenot.com). 

34 - Fahrenheit 451

Vannacht op Net 5, om 01.15, de film "Fahrenheit 451" van Francois Truffaut uit 1966, gebaseerd op het boek van Ray Bradbury. Het boek stamt alweer uit 1953, en in 2003 werden er daarom verschillende jubileumedities van uitgebracht, waarna het (opnieuw) een bestseller werd. Het plot laat zich simpel vertellen, maar het gegeven is fascinerend. Guy Montag is een brandweerman die leeft in een samenleving waarin boeken verboden zijn, omdat de overheid bang is voor zelfstandig denkende mensen. Huizen zijn bijvoorbeeld voorzien van wandvullende beeldschermen, waarop alleen dát wordt vertoond, wat de overheid wil. De opdracht aan de brandweerlui is boeken of verzamelingen te verbranden die worden ontdekt of door informanten doorgegeven. 451 graden Fahrenheit (232,78 graden Celsius) is de temperatuur waarbij papier spontaan tot verbranding overgaat.

Guy is dus ook voortdurend aan het zoeken naar boeken, maar met een ander doel dan ik. Ik hoop niet dat hij er een weblog over schrijft, want ik zou het niet kunnen lezen. Ik trok al wit weg bij de passages in "De naam van de roos" van Eco, waar nauwkeurig wordt beschreven welke boeken uit het klooster in vlammen opgaan. Hoe dan ook, Guy ontmoet Clarisse, iemand die in het verzet zit en boeken leest. Guy gaat inbeslaggenomen boeken lezen voordat ze worden verbrand, en krijgt dan twijfels bij het overheidsbeleid en moet de keuze maken of hij loyaal blijft, of in het verzet gaat. Hij kiest voor verzet en ontmoet mensen die boeken uit hun hoofd hebben geleerd, en deze doorvertellen aan andere mensen, zodat het erfgoed bewaard blijft. 

Dit is niet het eerste boek, of de eerste film, die zich bezig houdt met een big brother-achtige overheid die de bevolking geestelijk onderdrukt, maar het is een spannend thema om het verbranden van boeken centraal te stellen. Dat is namelijk een methode die niet in de toekomst thuishoort, maar onderdeel is van de actuele geschiedenis. Het gegeven van Fahrenheit 451 als geheel wordt uiteraard ook volop besproken. Fahrenheit 451 is mede hierom denk ik enorm aangeslagen. Het is ondertussen een begrip geworden voor allerlei zaken die nauw met boeken samenhangen. In België bestaat een leesbevorderingsproject met deze naam. Maar er is bijvoorbeeld ook een online boekwinkel die hiernaar verwijst, een uitgeverij, een computerspel (zie ook hier), een lesprogramma, en een project in Italië, waarvan ik niet precies kan doorgronden wat het inhoudt. Verder was het ooit een soort startpagina. Voor wie niet in staat is de film op te nemen, of voor wie dit bericht te laat leest, er is ook een DVD van Fahrenheit 451 beschikbaar. Bovendien wordt het verhaal opnieuw verfilmd, de verwachting is dat we in 2005 naar de bioscoop kunnen voor een nieuwe versie van Fahrenheit 451.