woensdag, juli 06, 2016

Boeken sneupen, boeken handelen

Ik heb nooit gedacht dat er een groot handelaar in mij zat, maar een klein handelaartje begin ik inmiddels toch wel te worden. Ik denk dat er geen jaar is geweest als 2016 waarin ik zoveel boeken heb ingekocht en ook weer verkocht, en dat alles om mijn boekenbudget aan te vullen of tenminste een aantal 'gratis' boeken te krijgen: d.w.z. de boeken die ik voor mijzelf houd nadat de ingekochte partij (met winst) van de hand heb gedaan.

Maar laat ik bij het begin beginnen. Rustig surfend op het web, op zoek naar boeken kwam ik ineens terecht op de site van het voor mij onbekende veilinghuis Timothy, waar een langlopende boekenveiling bezig was. Deze boekenveiling bevatte een grote diversiteit aan boeken: fictie en non-fictie, Nederlandse en vertaalde literatuur en ook niet-vertaalde literatuur. Het leek een grote bibliotheek van iemand te zijn, maar de bibliotheek werd zonder veel samenhang boek voor boek geveild.

De boeken werden in porties geveild: elke dag een half uur lang ongeveer 50 kavels, bieden vanaf 0,5 euro en een vaste tijd waarop het kavel verliep. Vooral dat laatste bleek fijn, want waar andere veilinghuizen altijd een minuut toevoegen aan de looptijd nadat een bod is gedaan gebeurde dat hier niet. Dus op het moment dat één seconde voor tijd het hoogste bod is gedaan, is het kavel bijna zeker binnengehaald.

En zo begon ik te bieden. De meeste boeken bleken voor daadwerkelijk voor 0,50 verkocht te worden, met een enkele uitschieter naar een paar euro en veel boeken die helemaal niet verkocht werden. Dat is op zich te begrijpen, want het waren ogenschijnlijk geen bijzondere boeken: gewone romans en niet al te zeldzame drukken of uitgaves. Maar toch zag ik een paar kavels die mij interessant leken, vooral om door te verkopen: het verzameld werk van Couperus (de set uit 1976), het verzameld werk van Pierre Kemp en een kostbare set van Francois Valentijn: Beschryving van Oost-Indien, de facsimile uit 2002. Daarnaast wat exemplaren uit de series Privé-domein, Ambo-klassieken, en de Grote Bellettrie-reeksvan Athenaeum-Polak & Van Gennep.

Veel van de boeken werden zoals gezegd niet verkocht en die eindigden aan het eind van elke week op een plank die als geheel werd geveild. Vanwege de slechte kwaliteit foto's was niet echt duidelijk wat er op de planken stond. Ik heb een paar plankjes gekocht (€2,50 per stuk) zonder echt te weten wat ik kocht maar vooral omdat ik wat boeken meende te herkennen die voor mij interessant waren. Voor het overige was het een paar weken lang simpelweg alert blijven tussen 19.30 en 20.00 en op het scherpst van de snede bieden: één seconde voor tijd mijn maximumbod. Na een paar weken (de veiling bleek al maanden te lopen, ik stapte ruim een maand voor het einde in) waren er ook een paar andere bieders met die tactiek. Daardoor heb ik nog een paar kavels verloren.

Uiteindelijk heb ik 70 kavels gekocht, waaronder de eerdergenoemde van Couperus, Valentyn en Kemp. Ik zag een set Verzameld Werk van Bordewijk weg gaan voor teveel geld (waarom werd daar nu wel op geboden?) en ook mooi werk van Lucebert boven mijn budget. Aan de andere kant scoorde ik een paar mooie fotoboeken voor een fractie van de waarde. Maar ik hield niet echt bij wat ik allemaal kocht, want elke keer dacht ik "ach, een halve euro... wat maakt mij het uit". Dus toen ik de boeken ging halen in de buurt van Nijmegen schrok ik toch wel een beetje: letterlijk een auto vol boeken! Bananendozen en tassen vol boeken sleepte ik naar huis, tot grote ongerustheid van mijn huisgenoten: waar ging ik dat nu allemaal laten?

Maar mijn handelsinstinct bleek te kloppen. De set Valentyn verkocht ik al snel op Catawiki voor ruim het dubbele wat ik ervoor betaalde. De set Couperus ging voor bijna drie keer de inkoop weg en de Kemp vijf keer. Ik had ook nog een hele set luxe boeken over het oude Egypte gekocht. Tien boeken voor 0,50 per stuk gingen in een paar lots voor zo'n 30-40 euro per lot van de hand. De set Privé-domein van Herzen leverde een minieme winst op want die had ik toch wat te duur ingekocht. Maar al met al had ik al snel de kosten van de veiling terugverdiend, zelfs na aftrek van de dubbele veilingkosten: ik moest natuurlijk zowel bij Catawiki als bij Timothy afrekenen.

Maar wat bleef er dan nog over voor mijn eigen bibliotheek? Er zaten naast de bewust gekochte boeken een paar leuke verrassingen tussen. Zo kocht ik het boekje Tromboneliefde van de helaas te vroeg overleden Adriaan Jaeggi voor de eerdergenoemde 0,50. Bij nadere beschouwing bleek het een gesigneerd exemplaar te zijn. Ik kocht voor hetzelfde bedrag De zwarte met het witte hart van Japin, en dat bleek een eerste druk (niet gesigneerd helaas, maar dat komt nog wel). Op de eerdergenoemde plankjes bleek een mooie rij Dorresteins te staan, ook in eerste druk.

En onvermijdelijk is er nu een hele stapel boeken in mijn bezit die rechtstreeks naar de kringloop kan. Het zijn boeken die niet welkom zijn in mijn bibliotheek, maar die ook geen euro gaan opbrengen op Marktplaats of een veilingsite. Misschien dat een kringloopklant er nog blij mee is, maar Perkamentus hoeft er wat mij betreft niet voor om te lopen.

Aan het eind van dit avontuur kijk ik tevreden naar mijn boekenbudget en tegelijkertijd naar de stapel  (ruim 30 boeken die ik in feite gratis kan toevoegen aan mijn bibliotheek. Naast de gesigneerde Jaeggi, de Japins en de Dorresteins heb ik onder andere nog de Perdu-uitgave Op Peruaanse hoogte, van Julio Cortázar en Manja Offerhaus, de voor mij onbekende klassiekers De zangen van Maldoror, La Celestina en tot slot Onze vooroorlogstijd van de bij nader inzien heel foute Robert Brasillach, Daarnaast twee boeken van Mendoza voor als ik in augustus naar Barcelona ga en de Jaarboeken van Tacitus in de Ambo-uitgave.

Het was de moeite waard. Het bieden was elke avond weer spannend en zorgde voor een regelmatige stoot adrenaline als de laatste seconde was verstreken en ik moest kijken of ik het geworden was... En ik blijk al met al nog best een goede handelaar zijn. Wie weet wat dat mij nog voor voordeel gaat opleveren in de toekomst!

dinsdag, juni 07, 2016

Kringloopvondst

Ik ben wel eens wat jaloers op Perkamentus, en dan vooral op zijn regelmatige 'kringloopvondsten'. Hij bevindt zich in een omgeving met een aantal kringloopwinkels waar nog wel eens wat te vinden is (of hij heeft een geoefend oog om mooie dingen te vinden. Vermoedelijk beide) en dat levert mooie  vondsten op. Ikzelf moet het doen met een aantal kwaliteitsarme kringloopwinkels die natuurlijk hun schappen met boeken hebben, maar waar toch niet veel meer te vinden is dan gebutste paperbacks uit het laatste decennium en de onvermijdelijke rij met Ludlums en Konsaliks.



Maar onlangs kon ik toch een mooie vondst bijschrijven in mijn bibliotheek. Ik kuierde op een goede dag door het Statenkwartier in Den Haag en in de buurt van de Willem de Zwijgerlaan zag ik een pandje dat de naam 'Boeken Outlet' droeg. Het had een beetje het karakter van een tijdelijke winkel, maar in de etalage zag ik geen onaardige boeken en dus besloot ik daar mijn geluk te beproeven.

Ik kreeg de indruk dat het een soort filiaal van het nabijgelegen Paagman was, waar overtollige voorraden oudere boeken werden verkocht, maar wel voor hele fijne prijsjes. Er was een kast met antieke werken en daar zag ik een paar voormalige Slegte-titels, dus een deel van de boedel oude boeken van De Slegte was hier naartoe gekomen.



Maar in de kasten zelf was het nodige te doen en al snel vond ik voor een euro een klein werkje van Jan Greshoff: Onpractische en belachelijk idealistische brief aan een boekdrukker. Een jaarwisselingsgeschenkje uit 1985 in een oplage van 600. Een leuke aanwinst voor mijn verzameling 'boeken over boeken' voor een euro, en tevens een bijdrage aan mijn verzameling jaarwisselingsgeschenken..



Voor een tweede euro vond ik het boekje met de 4/5 mei lezingen uit 2015. Elk jaar worden de lezingen van de dodenherdenking en Bevrijdingsdag gepubliceerd in een klein boekje. Dat is een verzamelwaardige reeks, al zeg ik het zelf en ik laat deze dan ook nooit liggen als ik ze vind. In de eerste jaren werden de boekjes gepubliceerd door diverse uitgevers, later door de CPNB. Talloze literaire auteurs hebben hierin meegewerkt: Harry Mulisch in 1992 (Op de drempel van de geschiedenis), Jeroen Brouwers (Steeds dezelfde zon), Adriaan van Dis, F. Springer, Geert Mak, Bernlef, etc. Behalve de uitgave uit 1993 (Maarten Schakel - Kiezen en delen: wie helpt mij aan dit onvindbare werkje?) heb ik de hele serie compleet. In een aantal gevallen gesigneerd, soms in de gebonden uitgave in plaats van de paperback, maar het is een fraai rijtje. Alleen ben ik te lui om elk jaar een nieuw boekje te bestellen bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei, dus wacht ik tot ik er tegenaan loop in - bijvoorbeeld - een kringloopwinkel. En dit keer lag het in Den Haag op mij te wachten. Overigens zijn alle lezingen ook online te vinden: de 4 mei lezingen staan hier, en de 5 mei lezingen hier.



Maar de mooiste vondst deed ik omdat ik intussen een geoefend oog heb om tussen allerlei gewone boeken de bijzondere eruit te vissen. Ineens viel mijn oog op een klein werkje in een mooi omslag. Het bleek de Stichting de Roos uitgave van Maurice Gilliams te zijn: Winter in Antwerpen, uit 1967. De genummerde uitgave voor een royale 2,5 euro. Een ouderwetse rijksdaalder, als je dat begrip nog mag gebruiken in de eurotijd. Het gemarmerde omslag ziet er fraai uit, maar ik ontdekte wel dat er kennelijk veel verschillende omslagen bestaan: als ik de beschikbare uitgaven van dit boek op internet bekijk zie ik andere omslagen dan de mijne. Kennelijk was er bij De Roos nog ruimte om de 175 exemplaren ook nog in een aantal verschillende omslagen te binden. Maar het is één van de doelen in mijn bibliofiele leven om alle uitgaven van De Roos te verzamelen, dus ook deze liet ik mij goed smaken. Los daarvan vind ik het fijn om dit werk van Gilliams te hebben. Ik weet nog dat ik jaren geleden het postuum gepubliceerde boek Gregoria of een huwelijk op Elseneur las, waarin Gilliams terugblikt op zijn desastreuze huwelijk met Gabrielle Baelemans. Ik was erg onder de indruk van de stijl van Gilliams en zijn woordgebruik en de inhoud van dit boek, en heb hem sindsdien altijd een bijzonder auteur gevonden. Ik heb Gregoria nog vaak aanbevolen aan andere lezers voor als zij een ontwrichtend boek wilden lezen.



Bij de kassa van de Boeken Outlet pakte ik nog voor een euro de luxe Nederland Leest-uitgave van Maarten het Hart's Een vlucht regenwulpen mee (met - zoals later bleek - een onverwijderbare en lelijke prijssticker op het omslag. Welke psychopaat levert dergelijke stickers aan boekhandels?) maar naast de vier verschillende paperbackuitgaven van destijds heb ik nu ook de gebonden editie.

En zo verliet ik fluitend deze boekenoutlet, 5,5 euro armer maar een paar mooie uitgaven rijker. En eindelijk weer eens een profijtelijk kringloopbezoek - hoewel deze winkel technisch gesproken geen kringloopwinkel is. Maar wat doet het ertoe - als ik maar van boeken word voorzien!

dinsdag, mei 17, 2016

Een boekenverzamelaar overleden

Mijn oom is dood. Ik schreef een paar jaar geleden al over mijn oom de boekenverzamelaar die op hoge leeftijd was maar nog steeds gefascineerd werd door boeken en boeken verzamelen. De laatste jaren ging het al niet zo best met hem, maar dat weerhield hem er niet van om boeken in zijn geliefde verzamelgebied te blijven kopen. Hij was nog steeds geabonneerd op de catalogi van Van Stockum's (zou het toeval zijn dat deze intussen ook in andere handen is overgegaan?) en sloeg zijn slag als hij iets zag.
Helaas kenmerkten de laatste periode van zijn leven zich door geregeld ziekenhuisbezoek en tussendoor hersteltijd. En dus stapelden de pakjes van Van Stockum zich op en werden niet meer uitgepakt. Voor kopen had hij nog fut, maar voor uitpakken en sorteren niet meer.
Op een dag werd hij gevonden, zittend voor het raam, kijkend naar het uitzicht waar hij zo van hield. Het lijkt erop alsof hij zonder al te veel pijn definitief naar de Eeuwige Bibliotheek is gegaan. En zo eindigde het leven van iemand die zijn hele leven gefascineerd was door het geschreven woord in al zijn vormen.

Tijdens de begrafenis mocht ik nog een paar woorden spreken en ik keek terug op onze gezamenlijke passie: het verzamelen van boeken. Dat sprak een paar andere aanwezigen op de begrafenis aan. Een oude tante afkomstig van de andere kant van Nederland sprak mij aan: als ik ook zo van boeken hield, dan had zij nog wel wat voor mij. Ik vreesde het ergste, maar werd uiteindelijk verblijd met een boek met een mooi verhaal.
De oude tante was jaren geleden een vaste bezoeker van een camping. Die camping was ook de plek waar de schrijver Den Doolaard zijn dagen schrijvend doorbracht. Elke dag aan het eind van de schrijfdag kuierde Den Doolaard over de camping langs de tent van mijn tante. Op een dag raaprte ze haar moed bij elkaar en sprak de grote schrijver aan. Ze brachten een aangenaam uurtje door, pratend over schrijven en het leven en aan het eind van dat uurtje signeerde hij haar exemplaar van De herberg met het hoefijzer.
Het is dit exemplaar dat ik nu bezit. Het is geen bijzondere uitgave en verder zou het niet opvallen in een boekenkast. Maar een boek wordt kostbaar door het mooie verhaal dat erbij hoort.

En zo resulteerde de begrafenis van mijn oom in een aanwinst voor mijn boekenkast. In de komende periode zal ik ook nog wel wat tijd besteden in de bibliotheek van mijn oom. Ik heb hem namelijk beloofd dat ik zou zorgen dat zijn boeken goed terecht zouden komen. Wat dat precies betekent weet ik nog niet en hoewel zijn verzamelgebied het mijne niet is, zal ik mij er toch in moeten verdiepen om de boeken op een volgende plek te laten terechtkomen waar ze geliefd en gekoesterd worden. Ik zal er in elk geval voor zorgen dat ik tenminste één karakteristiek boek van hem in mijn bibliotheek neer kan zetten. Op die manier kan ik de herinnering aan deze boekenverzamelaar blijven bewaren.

woensdag, maart 16, 2016

Een nieuwe lente, een nieuwe schrijversmarkt

Zoals elk jaar in het voorjaar organiseert de Bijenkorf weer haar Feest der Letteren, waarbij schrijvers signeren en worden geïnterviewd en lezers worden geacht veel boeken in te slaan.

Deze keer was het Feest der Letteren in Den Haag, na jarenlang in Amsterdam te zijn georganiseerd (zie mijn verslagen van 2009 en 2014; de tussenliggende jaren zijn te lezen via de zoekfunctie op het blog. In 2015 was ik er niet omdat er eerlijk gezegd te weinig schrijvers waren van wie ik nog te signeren boeken in de kast had). Dit omdat de Bijenkorf in Den Haag, tegenover het failliete V&D, 90 jaar bestond. De ambiance was duidelijk anders dan in Amsterdam, de aandacht was volgens mij ook niet zo groot (geen lange rijen bij de tafeltjes) en de schrijvers waren ook verdeeld over twee verdiepingen met hun tafeltjes en stonden vrij ver uit elkaar.

Ik had natuurlijk weer mijn vaste stapeltjes met boeken uitgezocht om te laten signeren. Ik was een beetje bezorgd dat daar streng op zou worden gecontroleerd. Ik was al eerder aangesproken door Bijenkorfmedewerkers dat ik wel heel veel boeken bij mij had om te laten signeren. Eigenlijk mag je alleen boeken laten signeren die je bij de Bijenkorf koopt, en daar is natuurlijk ook wel iets voor te zeggen. De praktijk is dat de schrijvers het geen probleem vindt, maar de Bijenkorf-mensen wel. Dit jaar viel het wel mee: slechts 15 boeken wachtten op een handtekening. In andere jaren had ik wel eens een koffer met boeken bij me, nu paste het in een rugzak. Maar de sfeer was gemoedelijk en niemand keek mij verwijtend aan bij het tonen van mijn eigen boeken in plaats van een exemplaar dat te koop lag op het tafeltje bij de schrijvers. Helaas konden niet alle 15 boeken gesigneerd worden: de aangekondigde Connie Palmen kon vanwege "persoonlijke omstandigheden" niet aanwezig zijn. Daar stond tegenover dat ik met meer boeken naar huis ging, dan dat ik bij de Bijenkorf kwam.

Het mooie van een redelijk rustige Bijenkorf is dat er tijd is om nog even met de schrijvers te praten. Het valt me altijd weer op hoe toegankelijk en aardig de meeste schrijvers zijn. Natuurlijk, ze staan er vrijwillig en je mag aannemen dat ze dan ook wel plezier hebben in lezers. Hoewel ik toch ook wel een paar heel chagrijnige auteurs heb meegemaakt (Martin Bril, Midas Dekkers), is dat gelukkig de minderheid.

De middag begon al heel leuk met Charles den Tex en Anneloes Timmerije. Ik leerde dat zij getrouwd waren en Charles den Tex ontpopte zich als echte verkoper. Hij signeerde met veel genoegen de boeken die ik bij mij had, maar smeerde mij ook nog een exemplaar aan van het samen met Timmerije geschreven boek Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd. Ik had een paar Literaire Juweeltjes bij me van hem, waarvan hij aangaf dat hij er erg tevreden over was (vooral over Gestolen). Maar ik moest Het vergeten verhaal... toch echt kopen en lezen van hem, en dat ga ik natuurlijk doen. Toen ik het boek door Anneloes Timmerije wilde laten signeren moest ik veel geduld hebben. Niet omdat de rij voor haar tafeltje zo lang was, maar omdat zij net haar voormalige leraar Nederlands had ontmoet, voor het eerst sinds haar middelbare school tijd. De man had zelfs nog een oud rapport van haar bij zich en zij was erg onder de indruk van de ontmoeting. Gelukkig signeerde zij ook nog mijn nieuw aangeschafte boek.

Een ander leuk gesprek had ik met Fik Meijer, van wie ik Paulus' zeereis naar Rome bij mij had. Hij was verrast om het boek te zien, het stamde inmmers al uit 2000. Meijer analyseert in het boek een Bijbelverhaal (Handelingen 27 en 28) aan de hand van historische maritieme gegevens: gegevens over scheepsbouw, onderwaterarcheologie en de samenleving uit die tijd. Dat geeft een verrassend perspectief op sommige verhalen. Hij vertelde dat hij het in dit boek extra grondig had gedaan omdat hij veel affiniteit met het onderwerp had.

Jan Brokken signeerde het boek Blok. De boekhandelaar van mijn vader, waar ik eerder over schreef, plus uiteraard ook nog een Literair Juweeltje van zijn hand. Tijdens het signeren vertelde hij over een verhaal over een boekhandel in Riga dat hij in zijn nieuwste boek had opgenomen, met de suggestie dat ik dat boek zou kopen... Op dat moment pakte ik het boek Uit liefde in boeken, waarin 15 auteurs vertellen over hun favoriete boekhandel. Brokken vertelt daarin het verhaal uit Riga, en hij signeerde het boek bij de titelpagina van zijn bijdrage. Van de 15 auteurs in dat boek hebben 6 inmiddels hun eigen verhaal gesigneerd. Helaas zal het nooit compleet worden, omdat Michaël Zeeman en Martin Bril inmiddels zijn overleden, maar het boek begint mooi gevuld te raken met handtekeningen.

Leuk was het om met Arie Boomsma te praten over zijn pasgeboren kind en de emotie die dat met zich meebrengt. Dat je jezelf zo bijzonder voelt als het kind er is en dat het heel raar is dat de rest van de wereld dat niet lijkt te zien en gewoon doorgaat met het leven zoals het is. Terwijl er iets fundamenteels anders is, en van universeel belang: je hebt immers een kind gekregen.

Tot slot haalde ik nog wat handtekeningen op van Esther Gerritsen en Hugo Borst, beide in een Literair Juweeltje. Met Gerritsen kletste ik nog even over de herkomst van mijn voornaam, met Borst uiteraard over Sparta en dat hij eigenlijk niet durft te hopen op promtotie dit jaar, ook al staat Sparta inmiddels een straatlengte voor... Na de oogst van die middag heb ik eens even bij mijn rijtje kleine boekjes gekeken. En wat blijkt: inmiddels bezit ik 121 verschillende literaire juweeltjes en daarvan zijn er 37 gesigneerd. Geen gekke tussenstand!

Ik ben blij dat ik weer eens naar het Feest der Letteren ben gegaan. Een mooie traditie van de Bijenkorf en een goede kwaliteitsimpuls van mijn bibliotheek. Want zeg nou zelf: zelfs al is het 'maar' een Literair Juweeltje, een gesigneerd boek is toch leuker dan een niet gesigneerd boek...

woensdag, maart 02, 2016

Vakliteratuur voor de liefhebber

Afgelopen week deed ik een mooie vangst op Catawiki. Het heeft zin om de wekelijkse boekenveilingen na te speuren, want zo vind je nog eens wat. Zo af en toe raak ik de draad kwijt tussen alle soorten veilingen ("Boekenveiling na 1850 - internationaal"; "Boekenveiling moderne literatuur - Frans" , waarbij Franse literaire werken zowel in de eerste als in de tweede veiling terecht komen), maar dat mag de pret niet drukken.

Het kavel dat ik binnenhengelde bestond uit een kleine collectie tijdschriften voor boekenverzamelaars, beide uit de vroege jaren zeventig. 9 exemplaren van het fraaie The Book Collector en 7 exemplaren van het dunnere, maar niet minder boeiende, tijdschrift The Private Library.

In beide gevallen is het slechts een tamelijk willekeurig fragment uit een langlopende reeks van tijdschriften. Dus incompleet, zonder kop of staart en eigenlijk ook nog zonder dat er op voorhand onderwerpen in staan die mij triggerden. Dus waarom koop ik nu zoiets?

Allereerst natuurlijk omdat de prijs wel meeviel. En daarnaast omdat ik gefascineerd ben door verhalen van andere verzamelaars en beschrijvingen van bibliotheken en verzamelingen. Dat maakt dat ik soms in één klap zo'n honderd boeken over dat onderwerp bij Bubb Kuyper koop. Maar ook dat ik een setje tijdschriften bij Catawiki wegsleep.

Bij het doorbladeren werd ik meteen al weemoedig toen ik de advertenties van antiquariaten zag die hun recente catalogi aanbieden. Mijn oog viel op de naam Menno Hertzberger (volgens de advertentie aan de Wittelaan in Baarn, "only 30 minutes by train from Amsterdam") en daarna op B.M. Israël (Singel 379 in Amsterdam) en C.P.J. Van der Peet aan de Nieuwe Spiegelstraat in Haarlem. Zij staan tussen een rij aan internationale antiquaren, waaronder o.a. David Magee. Maar ik zag er ook een paar waarvan ik in de kavels bij Bubb een aantal memoires of andere publicaties had gekocht. Zoals Bernard Quaritch, "invite you to inspect their large and valuable stock" aan de Lower John Street in Londen. Van Quaritch kocht ik bijvoorbeeld "Contributions towards a dictionary of English book-collectors" en van adverteerder Percy Muir het prachtige "Minding my own business".

Maar hoe zat het dan met de inhoud? In The Book Collector vond ik onder meer bijdragen over diverse bibliotheken. Zoals over de Scheide Library, met daarin onder andere een korte weergaven van de correspondentie tussen John Scheide en de befaamde antiquaar A.S.W. Rosenbach. Van wie ik net de biografie had gekocht, waarin ook John Scheide wordt genoemd. In andere afleveringen gaat het over de Forbes Library en de Lincoln Cathedral Library, waarvan de historie teruggaat tot 45 titels die al in de 12e eeuw geregistreerd stonden (en helaas deels verloren gingen bij een 16e eeuwse brand). Geweldig leesvoer, en daarnaast ook nog fascinerende titels over de ontdekking van middeleeuwse manuscripten en tekeningen van Albrecht Dürer.

The Private Library is dunner, heeft vergelijkbare artikelen als The Book Collector. Zoals een artikel door Claude A. Prance die zegt: "To the book collector there is no more pleasant reading than that provided by book catalogues [...] because there is always the hope, however faint, that he might acquire some of the volumes himself". Dat klopt nog steeds: het is voor mij een feestdag als de catalogi van bekende veilinghuizen online staan en de belofte van menig uurtje genieten en dromen. Maar verder kan ik mij verdiepen in SF Magazine Covers, illustraties bij Wuthering Heights en The Newcastle Typographical Society.
Interessant is dat in sommige edities van The Private Library een aantal losse blaadjes zat die bij nader inzien de "exchange list" van de Association lijkt te zijn: een lijst met gratis boeken (zoals een 9e druk van Round the red lamp van Arthur Conan Doyle uit 1904) en met boeken te koop (If I were four & twenty van Yeats uit 1940 (nummer 429 van 450 voor £22). Alle boeken met het lidnummer erachter. Soms ook heel concreet: "member 618 would be grateful to any member who could give information on how to produce colour postcards on an industrial scale". Dit blijkt trouwens uit het bijgevoegde ledenoverzicht Stig Granqvist uit Zweden te zijn (Gillegrand 3 in Sundsvall). De aanbieder van de Yeats is trouwens Michael Freyer uit Connemara, Ireland. Dit boek is vandaag te koop voor £46,20, dat is een beperkte waardestijging in 50 jaar tijd... Freyer bood van dezelfde uitgever als Yeats, namelijk Cuala, ook een uitgave van Donaghy aan voor £20. Deze kost tegenwoordig ruim £160, dat zou in de lente van 1969 een betere aankoop zijn geweest.

Kortom, deze kleine en onvolledige collectie tijdschriften voor boekenverzamelaars opent een wereld van een halve eeuw geleden die het mogelijk maakt een blik te werpen op verzamelaars, verzamelingen, handelaars en verdiepende artikelen over zaken die het leven van een boekenverzamelaar zo aangenaam maken... Ik hou mijn ogen open om wellicht binnenkort eens op een veiling een complete verzameling van deze tijdschriften op de kop te tikken. Er is maar weinig nodig om mijn begeerte op te wekken zo blijkt.

woensdag, januari 20, 2016

1490 en 1493: twee Duitse incunabels

Ik sloot mijn vorige bericht af met de cliffhanger dat ik op een goede dag een brief kreeg van Reiss & Sohn met daarin de factuur van hun laatste veiling. Ik krijg wel vaker brieven uit allerlei windstreken van veilinghuizen (lekker met de ouderwetse post) die meestal dezelfde tekst hebben: helaas moeten wij u meedelen dat u geen van de lots waar u op geboden heeft heeft gewonnen. Veilinghuis Reiss & Sohn deed het echter anders en deelde mij mee:

"Sie ersteigerten in Auktion 174/176 nachfolgende 2 Postionen:" Ik heb het nog even opgezocht, maar dit betekent toch echt dat ik ze had gewonnen!

In deze veiling 174/176 van het veilinghuis werden maar liefst 34 lots met incunabels aangeboden, met een geschatte opbrengst tussen €60.000 (Konrad von Megenberg's Das Buch der Natur uit 1478 "Mit 12 blattgroßen altkolorierten Textholzschnitten u. zahlreichen teils kolorierten Maiblumeninitialen") en €400. Mijn belangstelling ging allereerst uit naar die van €400: wat kon dat nu eigenlijk zijn voor dat geld en zou ik daar op kunnen bieden.

Dit lot bleek inderdaad niet al te slecht. Het bleek te gaan om een exemplaar van Valerius Maximus: Facta et dicta memorabilia uit 1493. Een lekker groot formaat, maar: "Teilw. fleckig, etwas gebräunt, alte Anmerkungen u. Unterstreichungen, vereinzelte Wasserränder u. kl. Randläsuren, vereinzelte Wurmspuren. Es fehlt der Titel u. 1 Bl. Index, die num. Bll. 31, 32, 46, 47, 73-76, 112-114, 128, 129, 151-153, 183-185, 192-195, 207 u. das letzte weiße Blatt. Bl. 203 ist in der Numerierung ausgelassen. oRR /Waf."

Kortom: kopen is kopen en geen recht op retour (oRR/Waf) voor een incunabel uit 1493 met 24 missende (en lelijk uitgescheurde) bladen (waarvan kopieën zijn bijgevoegd) en de gebruikelijke beschadigingen die met de leeftijd samenhangen. Maar wel een incunabel! In een lelijk bandje trouwens, maar ik besloot er toch op te bieden, al was het niet al te hoog. Als ik het dan toch kocht, dan niet voor de hoofdprijs. Mijn maximumprijs was €500 en ik rekende nergens op. Al eerder had ik, zoals ik in mijn vorige bericht schreef, meegemaakt dat hele matige incunabels voor een veelvoud van de geschatte opbrengst van de hand gingen. Maar 500 euro wilde ik er nog wel voor geven.

Verder kijkend in de lijst viel mijn oog op lot 1260: Bernardus Claravallensis: Modus bene vivendi. Ook uit Venetië, gedrukt op 16 december 1490. En verder: "2 Kol. Minuskeln für Initialen. Mehrere eingemalte Initialen in Rot u. vereinzelt Blau. 46 Bll. Prgt. unter Verwendung einer Handschrift des 14./15. Jh.  - Erste Ausgabe der Bernhard von Clairvaux zugeschriebenen Schrift über ein rechtes christliches Leben, angeblich seiner Schwester gewidmet. - Fingerfleckig, teilw. gebräunt bzw. braunfleckig. Bl. c4-7 durch Fraßspuren im Rand beschädigt, c4-5 mit Textverlust. Letztes Bl. mit teilw. hinterlegten Randläsuren mit etwas Textverlust." Een dun boekje, maar wel een echte eerste druk: de eerste uitgave van de klassieker van Bernard van Clairvaux over het goede leven.

Interessant was ook nog dat het boek gebonden was met gebruikmaking van een perkamenten handschrift uit de 14e/15e eeuw, zoals te doen gebruikelijk in die tijd. Boekbinders uit deze tijd recycleden stelselmatig middeleeuwse manuscripten toen deze na de uitvinding van de boekdrukkunst ouderwets waren geworden. Uiteraard vinden we dat nu zonde, maar toen werd het perkament massaal gedumpt... Evenwel, omdat dit incunabel zo'n dunnetje was, hoewel in een fascinerende binding, besloot ik toch 100 euro onder de geschatte opbrengst te bieden, onder het motto "niet geschoten is altijd mis".

Tot mijn stomme verbazing (én vreugde) won ik echter beide lots en naar mijn gevoel voor een alleszins redelijke prijs. Wil dat dan zeggen dat deze veiling een mislukking was? Dat valt denk ik wel mee. Het eerder genoemde boek van von Megenberg werd voor €190.000 verkocht, wat toch ruim drie keer zoveel was als de toch al niet misselijke geschatte opbrengst. Maar van de 34 lots werden er 5 niet verkocht, 14 brachten minder op dan geschat en 4 precies het geschatte bedrag. Mijn lots zaten bij de 14 waarvan de opbrengst vermoedelijk voor het veilinghuis een beetje tegenviel. Dat is goed nieuws voor mij, maar het is wel atypisch als ik naar mijn ervaringen met andere veilingen kijk (zie mijn vorige bericht).

Maar niet getreurd: ik had twee incunabels gewonnen. Een en ander leidde natuurlijk wel tot een acuut liquiditeitsprobleem, want ook al brachten de incunabels bij de veiling minder op dan beoogd, het was voor mij altijd nog een heleboel geld. Om die reden heb ik het incunabel van Valerius Maximus (de minst mooie van de twee) doorverkocht en ook mijn post-incunabel uit 1522 Beide via catawiki, waarbij de opbrengst van de incunabel tegenviel maar van de post-incunabel erg meeviel. Al met al heb ik zo voor een bijzonder lage nettoprijs (de kosten van de postincunabel + de kosten van 2 incunabels min de opbrengsten van 2 boeken) een heuse incunabel in mijn kast staan. En daar was het mij jaren geleden uiteindelijk om begonnen!

Terugkijkend vind ik mijzelf een redelijk handige handelaar. Met kopen en verkopen heb ik niet alleen veel lol, maar ik bereik ook nog eens mijn doel: een boek waarvan ik elk jaar op 16 december de verjaardag kan vieren. Afgelopen jaar werd het 525 jaar oud. Dat het nog vele jaren in goede gezondheid in mij bibliotheek mag doorbrengen...


vrijdag, januari 01, 2016

Mijn incunabel-obsessie (+cliffhanger)

Nou ja, obsessie... ik wil heel graag een incunabel hebben, zoals ik al eerder schreef. Gewoon omdat ik vind dat een boek uit een periode die zo dicht mogelijk ligt bij de uitvinding van de boekdrukkunst  (ongeveer 1450) in mijn bibliotheek hoort. Als een soort van fundament van alles wat daarna komt. Omdat van alle boeken die in de kast staan, alle mooie, bijzondere uitgaven, alle drukvormen, papiersoorten en omslagen, de gedrukte oorsprong ligt in het moment van uitvinding van de boekdrukkunst.

Wie zich verdiept in de wereld van de incunabel ziet al snel dat het kopen van een incunabel een aanslag op de portemonnee is. En hoe dichter bij 1450 je komt, hoe duurder het vanzelfsprekend wordt. Maar ouderdom zegt niet alles: ook de kwaliteit en inhoud van het gedrukte is bepalend. Bij welke drukker is het gedrukt (een uitgave van Aldus Manutius is interessanter dan die van een willekeurige tijdgenoot) maakt ook uit.

En dus variëren de prijzen van complete incunabels van enkele honderden euro's tot vele duizenden tot miljoenen euro's. Niet vreemd is het daarom dat losse pagina's uit incunabels gretig worden gekocht door verzamelaars: zo is boekhistorie toch voor iedereen bereikbaar. Bij catawiki veranderen incunabelpagina's uit de Neurenberg kroniek bijvoorbeeld geregeld voor rond de 100 euro van eigenaar. Een losse pagina uit een Gutenberg bijbel kost echter momenteel rond de 100.000 euro. Een boekhandelaar die bekend stond om het moedwillig demonteren (c.q. vernietigen) van incunabels was Otto Frederick Ege (zie ook hier). Zijn stelling: "Surely to allow a thousand people 'to have and to hold' an original manuscript leaf, and to get a thrill and understanding that comes only from actual and frequent contact with these art heritages, is justification enough for the scattering of fragments." Persoonlijk vind ik zo'n handelswijze verwerpelijk: je zaagt toch ook niet de Nachtwacht in stukjes zodat zoveel mogelijk kunstliefhebbers er een stukje van kunnen bezitten? Recent las ik dat de Beinecke bibliotheek van Yale in een klap de bestaande fragmenten uit de nalatenschap van Ege gekocht heeft.

Otto F. Ege
Maar ik vond dat het toch mogelijk moest zijn om een complete incunabel te kopen voor een paar honderd euro. Het gaat mij niet eens om een specifiek incunabel of een bepaalde auteur, maar om een willekeurig boek gedrukt vóór 1500, liefst zo dicht mogelijk bij 1450.

Ik begon maar eens met het uitzoeken van welke boekhandelaren daadwerkelijk incunabels verkopen, via de handige site van ILAB. Maar een gemiddelde incunabel bij een handelaar heeft een vraagprijs vanaf zo'n 2.000 euro, tot vele tienduizenden euro's. Dat was dus geen begaanbare weg voor mij.

Mijn hoop was gericht op veilingen. Via een aantal sites voor online bieden (o.a. Invaluable en The Saleroom) heb ik de zoekterm "incunabel" ingevoerd zodat er wereldwijd kon worden gezocht naar veilingen waar incunabels werden aangeboden. En zo kreeg ik meerdere keren per week een mail waarin een veiling van een incunabel werd aangekondigd. Vaak ver boven budget, maar heel vaak ook ogenschijnlijk betaalbaar.

Mijn volgende ontdekking was dat de richtprijzen van incunabels op veilingen optimistisch worden ingeschat. In Italië bood ik bij Gonnelli op een lot incunabels met een richtprijs van €800, deze werden verkocht voor €2400. Bij Marc van de Wiele stond een incunabel €600-900 en die werd verkocht voor €3600. Bij Swann Autions stond een incompleet incunabel uit 1479 met een richtprijs van $400-600 die werd verkocht voor $2.500. Van dit soort ervaringen heb ik er veel opgedaan. Ik bood op incunabels bij Bloomsbury Philobiblon, bij Henri Godts, bij Hartung & Hartung, bij Reiss & Sohn, bij Heritage Auctions, bij Dreweatts, bij Zisska & Lacher... en steeds werd ik verslagen door andere incunabelliefhebbers die soms met een klein bedrag maar veel vaker met een groot bedrag mij bod overtroffen. Twee keer maakte ik mee dat ik een gelijk maximum bod had met een andere bieder, maar later was met het indienen van mijn bod. Bij zowel Gonnelli als Reiss & Sohn gebeurde dit. Ik moet nu eenmaal lang wikken en wegen voordat ik mijn maximumbod indien, andere zijn daar sneller mee. Maar twee keer was ik kennelijk slechts 50 euro verwijderd van een incunabel...

De misgelopen Spinola
Het was verleidelijk om over mijn grenzen te gaan en buitenproportioneel te gaan bieden. Hoewel dit aantrekkelijk was (want sneller resultaat) wilde ik er niet voor kiezen. Ook omdat ik zo af en toe werd gesterkt door veilingresultaten waarbij incunabels voor een bedrag ruim onder de €1000 werden verkocht. Zoals bij de laatste veiling van Zisska & Lacher, waarbij een uitgave van Jacobus Spinola uit 1492 voor €500 werd geveild. Eén keer let ik niet op en prompt mis ik een buitenkans...

Het kopen van een incunabel werd aldus een project dat mij wekelijks bezighield. Vaak zat ik met hartkloppingen online veilingen te volgen. Steeds werd ik teleurgesteld. Tot ik op een dag een brief kreeg uit Duitsland, met de een factuur van een veilinghuis. En wat daarop stond vertel ik in mijn volgende bijdrage.


zondag, december 20, 2015

Twitterstormpje over blogbericht: wel/niet de boeken van Gerrit Komrij

Dit is echt het laatste bericht over de opbrengsten van de veiling bij Bubb Kuyper. Het is alleen dat ik zo kan genieten van nieuw gekochte boeken, dat ik er niet over uitgepraat raak. En ik was dus helemaal vergeten te melden dat er afgelopen september een soort twitterstormpje (of: briesje) ontstond naar aanleiding van mijn bericht over het stickertje van Gerrit Komrij in mijn boeken en de vraag of deze nu wel of niet als ex-libris van Komrij mocht doorgaan. Wie had het stickertje geplakt en wat was nu de garantie dat de boeken authentiek uit de bibliotheek van Komrij kwamen?

Perkamentus slingert trouw berichten van dit blog op Twitter maar stelde - omdat ik zowel De Slegte als Bubb Kuyper noemde - vervolgens aan beiden de vraag hoe het nu zat met die stickertjes. Dat leidde tot het volgende digitale gesprek dat ik voor de zekerheid ook nog even vereeuwig op mijn blog (leest u mee, KB?):





Al met al heeft een gesprek op social media in 26 minuten opgelost waar ik al een hele tijd vragen over had, en zelfs nog - hoe ouderwetsch - over had gemaild met veilinghuis Bubb Kuyper (maar nooit antwoord gekregen). Ik ben echter blij dat ik met een gerust hart kan zeggen dat mijn Dibdins daadwerkelijk uit de bibliotheek van Gerrit Komrij komen. Althans, tenminste één ervan.

Wat leren we hieruit? Dat het voor al mijn lezers verstandig is om Perkamentus te volgen op Twitter, want dan leer je nog eens wat. Dat lastige vragen tegenwoordig snel opgelost kunnen worden met behulp van social media. Dat er idioten zijn die een sticker in een boek een belangwekkend onderwerp vinden en daar langdurig hun hoofd over breken.  En dat het wellicht voor mij verstandig is om ook een twitteraccount onder mijn blognaam te nemen. Maar eerst nog even genieten van mijn nieuwe boeken...

dinsdag, december 01, 2015

Van Henk naar Sneuper, veel volume maar weinig opbrengst

Ik blijf nog een beetje hangen in de voorjaarsveiling van Bubb Kuyper, waar ik zoals ik eerder schreef met veel kunst en vliegwerk een Billy vol boeken over boeken vandaan haalde. Inmiddels is de najaarsveiling van Bubb ook alweer geweest, maar die heb ik om budgettaire redenen aan mij voorbij laten gaan. Gelukkig was er ook niet echt aanleiding om mij verder in de schulden te steken: het manuscript van Hersenschimmen gunde ik graag aan een ander.

Nee, ik was nog bezig om de aangekochte weelde te sorteren en voor de nieuwe kast 'boeken over boeken' een plekje te vinden. Interessant was dat ik achterin kleine briefjes vond waarop de vorige eigenaar - vermoedelijk Henk van Otterloo - had opgeschreven waar en wanneer hij de boeken had gekocht, en voor hoeveel.

Eigenlijk moet je dat soort dingen niet weten als je boeken op een veiling koopt. Aan de ene kant realiseer je je dat je echt voor weinig geld een stapel kostbare boeken op de kop hebt weten te tikken. Maar aan de andere kant besef je dat je eigen collectie boeken die je zo kostbaar vindt, op een dag door iemand juichend worden gekocht die er een bodemprijs voor heeft betaald... Niet veel later zou ik dat aan den lijve ondervinden.

Maar al deze kaartjes geven een aardig tijdsbeeld van de aanschaf van boeken door Henk van Otterloo en daarmee van de groei van zijn bibliotheek op dit punt. En natuurlijk van de plekken waar hij ze kocht: veel bij Oak Knoll Books, sommige bij Questor Rare Books in Londen (10 jaar geleden overgenomen door Oak Knoll trouwens), maar ook wel bij Nederlandse antiquariaten. Verschillende boeken komen met opdracht rechtstreeks van de auteurs (zoals de dames Rostenberg en Stern. En ook van de wisselkoersen - die heeft de koper ook meegenomen. De dollar deed soms 2, soms 3 gulden en ook het Engelse pond schommelde tussen de 3 en 5 gulden. Met name internationale aankopen konden daardoor best duur uitpakken.

Een paar voorbeelden. Het boek The library of Edmund Gosse werd op 30 mei 1998 gekocht voor f 175,-. Ik kocht het afgelopen mei in een lot van in totaal 7 boeken voor € 70, omgerekend zo'n f 155,-. Alleen al op dat boek is groot verlies geleden.

In een lot van 7 boeken van de hand van Andrew Lang, zat onder meer het prachtige Ballads of books. Dit boek kostte op 3 mei 1989 £ 43, oftewel f 154,58 (inclusief verzendkosten). Ik kocht het lot van 7 boeken voor het schamele bedrag van € 60, ruim f 130... Enzovoorts, enzovoorts: George Sims'The rare book game kostte 8 oktober 1985 f 101,05 en voor mij in een lot met 7 boeken in totaal € 50. Blackburns Rambles in books kostte op 29 april 1998 f 100,50 en voor mij in het eerdere genoemde lot van 7 boeken voor €70. Alleen al in dat lot zaten twee boeken die destijds zo'n f 275 kostten (€125).

Zo zie je maar weer: boeken zijn geen geweldige belegging als het om financiën gaat. Ik heb dat gemerkt omdat ik om deze aankoop te financieren, een deel van mijn bibliotheek via catawiki heb verkocht. Ik heb verschillende keren met verbijstering gekeken voor welke prijzen mijn zorgvuldig gezochte boeken weggingen. Voor die fooi had ik ze dan nog beter zelf kunnen houden... Dat is het nadeel van veilingen: je moet maar net geluk hebben dat een paar mensen die het boek graag willen hebben tegen elkaar op gaan bieden. Maar los van het financiële aspect, zijn boeken natuurlijk wel de ultieme belegging als het om levensvreugde gaat! En naast genieten van de inhoud kan ik enorm plezier hebben met het uitzoeken van de weg waarlangs de boeken uiteindelijk bij mij terecht zijn gekomen. Met behulp van de kleine briefjes van Henk van Otterloo is dat in dit geval in elk geval een stuk gemakkelijker geworden.

vrijdag, september 18, 2015

Nog meer restauratie: ook Dibdin in ere hersteld

In mijn vorige restauratiebericht was te lezen hoe mijn Nescio prachtig is hersteld door restaurateur Henk Linde. Maar de trouwe lezers van dit blog hebben natuurlijk mijn bericht van juni vorig jaar nog in gedachten, waar ik vol trots vertelde dat ik drie delen van Thomas Frognall Dibdin's A Bibliographical Antiquarian and Picturesque Tour in France and Germany (London, printed by the Shakspeare (sic!) Press for the author, 1821) bij Bubb Kuyper had gekocht. Deze set was beschadigd en ik kondigde aan dat ik ook deze bij Henk Linde wilde laten repareren. De vraag was of dit een goede besteding was, want zou het kopen van een beschadigde set + de restauratie niet veel duurder zijn dan gewoon een goede set kopen, zoals Perkamentus in een opmerking onder dat bericht suggereerde?

De offerte van Henk Linde wees echter anders uit. Dat wil zeggen, het ontliep elkaar niet eens zoveel maar ik had in elk geval nog het fascinerende idee dat mijn serie in de bibliotheek van Gerrit Komrij had gestaan, althans dat concludeerde ik op basis van het stickertje dat in het boek stond.

Maar recent kreeg ik een mail van een lezer van dit blog, met informatie die ik zo interessant vind dat ik die hier overneem.

Het voorbije weekeinde vernam ik op de stand van De Slegte op de MABP-beurs in Maastricht dat dat eigenlijk geen ex-libris van Komrij is! Dwz, Komrij had domweg geen ex-libris, wat voor een bibliofiel van zijn kaliber behoorlijk verbazingwekkend klinkt, maar het is niet anders.
Dat "ex-libris" is kennelijk aangebracht vóór de veiling, al weet ik niet door wie: Charles Hofman, of het veilinghuis zelf? Eea kan wellicht verklaren dat dat "ex-libris" zo belachelijke minimalistisch oogt, en helemaal in tegenspraak is met Komrij's toch wel flamboyante persoonlijkheid.
De Slegte (filiaal aan De Wapper in Antwerpen) heeft recht van spreken, want zij bieden nu ook een deel uit Komrij''s bib aan! Vooral secundaire literatuur --- over bibliofilie, verzamelen, edm. Ook zelf gaan kiezen en opladen in Portugal. En om duidelijk te maken dat die boeken een voor bibliofielen toch bijzondere provenance hebben, is er een stempel "ex-biblioteca Komrij" in aangebracht. Door De Slegte. Wat m.i. toch veel correcter en ondubbelzinniger is dan die eerdere "ex-libris", die overigens ook toen al niet in alle Komrij-boeken was aangebracht.
Ik heb op de kijkdagen verschillende loten gezien waarvan slechts één boek ermee "gemarkeerd" was. Al blijft ook in dit geval de dubbelzinnigheid bestaan dat die stempel a posteriori is aangebracht, en niet door Komrij zelf. Wat een latere verwerver dus nooit met zekerheid kan afleiden uit het ex. zelf. Maar ik kan me niet herinneren dat Bubb Kuyper in zijn catalogus zou hebben verduidelijkt dat het "ex-libris" van Komrij eigenlijk NIET diens ex-libirs was.
Het is inmiddels ook al een eigen leven gaan leiden, want ik heb het al vermeld gezien in catalogi van andere veilinghuizen, en ook al op CataWiki. Overigens dacht De Slegte dat er geen tweede Komrij-veiling meer komt --- in tegenstelling tot wat wordt geïnsinueerd door de titel v/d "eerste" Komrij-veiling bij Bubb Kuyper (Nov 2012). Volgens De Slegte zijn er ook in de veiling(en) nadien behoorlijk wat Komrij-loten aangeboden, evenwel zonder dat dat door Bubb Kuyper als een "Komrij-veiling" werd gemarket.
Nou, dat is duidelijk dus: wel uit de bibliotheek van Komrij, maar niet het ex libris van Komrij. In de beschrijving van Bubb Kuyper tijdens de veiling stond dit echter wel: "Vol. 1 with bookplate of Gerrit Komrij on upper pastedown". Die mededeling was dus misschien wel onjuist! En ik had nog wel zo duidelijk tegen Henk gezegd dat dat ex libris onbeschadigd moest blijven. Maar bij nader inzien is het gewoon een stickertje dat een onbekende er in heeft geplakt.

Terug naar de restauratie van Dibdin. Ook hierbij ontving ik een verslag:
  • Schade:
    Deel 1, 2 en 3: op de bandscharnieren is het leer wat kwetsbaar, de nerflaag laat plaatselijk los.
    Deel 1: de bandhoeken zijn licht beschadigd. Beide platten zijn los. De binnenscharnieren zijn geheel gescheurd.
    Deel 2 en 3 hebben vergelijkpare schade. En bij deel 3 is het voorplat los.
Vooral de opmerking over de gescheurde binnenscharnieren baarde mij zorgen. En ook dat Henk met het eerdergenoemde vlijmscherpe mesje tussen het leer en de rest van het omslag ging om te zien hoe los een en ander zat...

Maar dit is er vervolgens gedaan:
  • Deel 1, 2 en 3: de bandscharnieren zijn gesloten met sterk Japans papier. De afwerking is uitgevoerd met op kleur gebracht Japasns papier. De binnenscharnieren zijn gesloten met op kleur gebracht Japans papier. Op de bandscharnieren is een mix van acrylic polymer wax en Klucel-G aangebracht om de losse nerfdeeltjes te fixeren. de herstelde bandhoeken zijn behandeld met pure acrylic polymer wax.
    Deel 1 en 2: De platten zijn weer met het boekblok verbonden d.m.v. stroken Tyvek, het materiaal is achter de bandrug en onder het leer op de platten vastgezet.
Het resultaat is een kloeke serie bijzonder fraaie boeken. De lelijke hoekjes waar het leer van was verdwenen, de losse platten, de gescheurde bladzijden: het is allemaal fantastisch hersteld. Helaas zit in het boek nog wel een heel lelijke half weggescheurde ex libris. Daar hebben we nog wat debat over gehad. Henk heeft geprobeerd de papierresten te verwijderen, maar er is een verwoestende lijm gebruikt en daardoor zijn de achtergebleven lijmresten eigenlijk net zo lelijk als de gescheurde ex-libris. Dus daar doen we verder maar niets meer aan.

Wederom een trotse aanvulling op mijn verzameling. Een klassiek werk van Dibdin. zonder ex libris van Komrij maar (althans minstens één deel) wel uit zijn bibliotheek. En de zekerheid dat ik ook in de toekomst deze route kan nemen: voor een spotprijs een gewild boek aanschaffen, en dan laten restaureren bij Henk Linde. Het leidt tot een boek in topconditie voor een prijs die wat lager ligt dan een wat een onbeschadigd exemplaar zou kosten.

zondag, augustus 02, 2015

Vakantieboekenjacht

Naast het feit dat de zomervakantie het seizoen is dat veel mensen zich voornemen om boeken te lezen, is het ook een prima seizoen om boeken te kopen. Maar eerst iets over het lezen. Uit onderzoek blijkt dat:
Lezen is populair bij vakantiegangers. Ruim veertig procent van de Nederlanders leest in zijn vakantie veel meer boeken dan normaal. Bijna één op de vijf Nederlanders komt zelfs alleen in zijn vakantie aan het lezen van boeken toe. Vakantielezers nemen gemiddeld zes boeken mee.
Maar worden al die boeken dan ook echt gelezen? Of heeft deze stripmaker gelijk?
Hoe dan ook, ik had minder dan 6 boeken mee naar België, alwaar wij een week verbleven. Maar dat was omdat ik wist dat wij naar Antwerpen zouden gaan. En in Antwerpen is een filiaal van de Slegte dat dringend op een bezoek van mij wachtte. Ik had namelijk gezien dat daar een boek van bibliofiel en auteur Jan van Herreweghe op de plank stond dat ik al langer wilde hebben: Zot van boeken. Over boekengekte als levensdrang. Ik had het ooit bij Hinderickx en Winderickx zien liggen, toen niet gekocht en daar uiteraard spijt van gekregen. Maar nu had ik een goede reden om naar Antwerpen af te reizen (hoewel daar natuurlijk niet per se een concrete reden voor nodig is).

In De Slegte heb ik ouderwets genoten. Wat een heerlijke winkel is dit toch en wat vertrouwd was het om er rond te dwalen. Gelukkig is intussen weer een filiaal in Leiden geopend en hopelijk is er binnen een paar jaar weer een keten De Slegtes in Nederland te vinden. In de winkel heb ik nog een tijdje staan watertanden voor de vitrine met boeken van Komrij. Later bleek het vinden van het boek van Van Herreweghe nog even lastig, maar uiteindelijk vonden we het in de verkeerde rubriek. Tot mijn verrassing stond daar ook het tweede boek van Van Herreweghe: Het syndroom van Spitzweg. Mijn leven als boekenwurm. Ook die verdween in mijn tas en zo had ik later die dag in het zonnetje twee nieuwe aanwinsten om te lezen.

De boeken van Van Herreweghe zijn een bundeling van brieven aan 'boekenvriend André' waarin alle aspecten van het bibliofiele leven aan de orde komen. De ontwikkeling van de passie voor boeken en de ontdekkingstocht door de wereld van het zeldzame boek worden gedetailleerd beschreven, waarbij talloze verwijzingen naar boeken over boeken, verzamelaars en verzamelingen en historische feiten over het boekwezen worden aangehaald, samengevat en met enthousiasme besproken. Eigenlijk zijn de boeken van Van Herreweghe steeds gebundelde weblogs. En ondanks het feit hij natuurlijk geen hyperlinks kan opnemen in de tekst, doet hij wel aan bronvermelding.

Ik merkte bij het lezen van de boeken dat ik steeds de vergelijking maakte tussen zijn en mijn boekenbezit, waarbij ik gelukkig in veel gevallen een mentaal vinkje kon zetten achter de boeken die hij aanhaalde: heb ik ook. Diverse boeken van Gerrit Komrij en Boudewijn Büch, maar ook van Ed van Eeden, Umberto Eco, Richard de Bury en Holbrook Jackson: ook in mijn boekenkast zijn ze te vinden. Maar onvermijdelijk noemde hij ook verschillende boeken die ik niet had en waarvan bij nadere lezing bleek dat het onacceptabele lacunes in mijn boekenkast waren. Mijn lijstje desidarata groeide tijdens het lezen dan ook snel, en al googlend (uiteraard was een vakantiehuisje met wifi geboekt) ontdekte ik verschillende titels die in De Slegte Wapper beschikbaar waren. Er diende enige overreding plaats te vinden, maar er kon een tweede tripje naar Antwerpen gemaakt worden. Daar schafte ik in elk geval het boekje De bibliotheekknecht & Biblioteca de Estrela van Gerrit Komrij en Onno Blom aan: één van de romeins genummerde exemplaren (VII van XI) gesigneerd door beide auteurs. Een nuttige toevoeging aan mijn verzameling boeken over boeken (zie ook hier; scroll iets omlaag).

In het boek van Van Herreweghe las ik dat het de bedoeling is dat er tenminste zes delen in zijn serie boeken gaan verschijnen. Ik heb daarom de schrijver maar gemaild met de complimenten voor zijn eerste twee boeken en de mededeling dat ik de rest ook zou gaan lezen, mits ik ze ergens in het antiquarische circuit opduik. Want bestellen van Van Herreweghe zelf kan ook, maar dat zou natuurlijk te gemakkelijk zijn: het zoeken van het boek is minstens zo leuk als het lezen zelf. Mijn mail leidde tot een leuke mailwisseling en in elk geval een uitnodiging om aanwezig te zijn bij de presentatie van zijn volgende boek. En we wisselden een aantal ervaringen uit over ons bibliofiele leven: het is altijd fijn om gelijkgestemde geesten te ontmoeten.

En zo werd de Belgische vakantie naast ontspannend ook bijzonder productief: zes titels rijker verliet ik België weer. Voor mij geldt dat zes boeken niet het gemiddelde aantal is dat ik meeneem op vakantie, maar het gemiddelde dat ik tijdens mijn vakantie aanschaf op de plek waar ik ben (zoals hier, hier en hier). Later deze vakantie gaan we nog naar Rome. Het lijstje met antiquariaten aldaar wordt al gemaakt.

zondag, juni 14, 2015

Alle boekenwensen vervuld

Er zijn van die dagen dat je een catalogus van een veiling doorbladert en dat je constateert dat nog voordat je het eerste deel uithebt, je eigen wishlist integraal voorbij is gekomen. Dat overkwam mij toen ik de catalogus van Bubb Kuyper zag van de voorjaarsveiling in 2015.

De afgelopen jaren heb ik regelmatig geschreven over mijn passie voor boeken over boeken, en dan in het bijzonder boeken waarin verzamelaars en boekhandelaren terugblikken op een leven van verzamelen van boeken: hun passies, frustraties, successen en nederlagen zijn voor mij niet alleen leerzaam om te lezen maar ook een feest van herkenning. En dan maakt het niet uit of het memoires zijn van een eeuw of twee eeuwen geleden: de dynamiek van het verzamelen van van boeken en de tips en trucs die er bij komen kijken zijn onveranderlijk. Ook al zijn de middelen veranderd (internet), het vraagt nog steeds dezelfde soort keuzes en inzichten die maken of een verzameling er toe doet, of niet. Ik schreef bijvoorbeeld al eerder over Charles Everitt en zijn belevenissen in de eerste helft van de 20e eeuw. Toen schreef ik: "Ik kan er in elk geval geen genoeg van krijgen. Of het nu het boek van Everitt is, of van Nicholas Basbanes, Lawrence Goldstone of John Baxter: zelfs al ken ik bijna geen van de in hun boeken genoemde titels en staat hun verzamelgebied ver van het mijn af, hun passies, hun blijdschap en hun verdriet zijn hetzelfde als die van mij. Allemaal herkenning dus en daarom zo prachtig om te lezen." En daarom was ik zo blij met mijn aankopen van Dibdin en

En dus heb ik in de loop van de tijd een heel lijstje met boeken op mijn wishlist gezet die ik per se in mijn verzameling boeken over boeken wilde hebben. Natuurlijk Holbrook Jackson's Anatomy of Bibliomania, maar dan natuurlijk wel de tweedelige eerste druk uit een oplage van 1000. David Magee's Infinite riches. Books and bidders van A.S.W. Rosenbach. The Book-Hunter van John Hill Burton. De memoires van de dames Rostenberg en Stern. Kortom, een hele lijst en genoeg voor een leven lang verzamelen, zou je denken.

Maar in plaats van dat je van je zuurverdiende zakgeld één keer per week na veel wikken en wegen een enkel snoepje kan kopen (en alle andere snoepgoed voor een andere keer moet laten liggen), zijn er van die dagen dat de hele snoepwinkel ineens op je stoep staat en zichzelf in de aanbieding heeft gedaan. En dat was mijn ervaring met de catalogus van Bubb. Ik vermoed dat deze vol stond met boeken van de drukker Henk van Otterloo, waaronder een fraaie verzameling boeken over boeken. En het veilinghuis had daar diverse lots van samengesteld die kleinere of grotere bundels boeken bevatten. En na veel puzzelen, zuchten, kiezen, strepen en selecteren heb ik uiteindelijk op 11 lots geboden, waarvan er een stuk of 5 waren die ik per se wilde hebben.

Ik heb voortvarend, maar niet al te uitbundig vooraf geboden. En gelukkig bestaat er tegenwoordig zoiets als Invaluable, waarmee je tijdens de veiling online mee kan kijken en als het nodig is bieden. Invaluable was mijn veiligheidsklep: als ik op één van de vijf lots die ik per se wilde hebben overboden werd, dan kon ik altijd nog bijbieden. Gevaarlijk, maar hier lagen toch een paar niet te missen kansen dus ik ging er voor.

En zo zat ik op die dinsdagmiddag in een vergadering op het werk. Via de ipad kijk ik met een schuin oog mee via invaluable.com met de veiling in Haarlem. En het begon al slecht. Het door mij gewenste eerste lot 62/14 waarin o.a. Magee zat maar dat in totaal uit 32 boeken bestond ("mainly bookseller's memoirs") was geschat op 100-150 euro. Daar ging het al snel overheen helaas, en de 210 euro waar het op eindigde was mij echt te gortig. Het tweede lot (62/33) bevatte o.a. John Hill Burton en de 15 boeken waren mij samen 110 euro waard: dat is het ook geworden. En zo ging het op en af, totdat lot 62/88 werd bereikt, met drie eerste drukken van Helene Hanff, waaronder natuurlijk 84, Charing Cross Road. De beroemde briefwisseling tussen de Amerikaanse verzamelaar en de Londonse boekhandelaar Marks & Co wilde ik per se hebben. Het vergde met een zo neutraal mogelijke blik in de vergadering enig bijbieden via Invaluable om ze binnen te hengelen, maar het lukte. Ik was nog maar net op adem gekomen toen lot 62/93 zich meldde. Wat mij betreft het hoofdobject van de veiling: de eerste druk van Holbrook Jackson's Anatomy of Bibliomania, gesigneerd en met twee gesigneerde brieven van de auteur erbij. Geschat op 100-150 euro vond ik dat al lachwekkend laag en mijn schriftelijke maximum was 230. Tot mij schrik werd dat bedrag al snel bereikt maar gelukkig kon ik bijbieden: 240, 250... 300. Boven de 250 euro zijn de stappen 50 euro en ik besloot dat 300 euro mijn hoogste bod was. Mijn concurrent vond het boek gelukkig geen 350 euro waard, en daarmee had ik Holbrook Jackson binnen. Ik nam een teugje van mijn koffie, onderdrukte mijn emoties en bereidde mij voor op de rondvraag...

Uiteindelijk haalde ik 8 van de 11 lots binnen. Gelukkig was het ook de maand dat het vakantiegeld binnenkwam, want het totaalbedrag was veel meer dan ik ooit bij een aankoop van boeken had besteed... Het ophalen bij Bubb Kuyper een week later was echter een feest: ruim 70 boeken over boeken gingen door mijn handen. Een medewerker van Bubb Kuyper complimenteerde mij met mijn aankopen: veel fraaie boeken voor een lage prijs. En zo voelde ik dat ook.

Een van de mooiste ervaringen is natuurlijk ook te ontdekken welke boeken er in de lots zitten behalve degenen die beschreven staan in de catalogus. Ik heb geen tijd om naar kijkdagen te gaan, dus voor mij is het altijd een verrassing. En er waren verrassingen genoeg. Zo bleek in één van de lots het boek van Henry H. Harper Booklovers, Bibliomaniacs en Book Clubs uit 1904 te zitten. Niet apart vermeld, ondanks dat dit een boek in beperkte oplage, gesigneerd en in een dubbele foedraal uitgegeven is. En hij stond wel op mijn wishlist, daarmee was het boek extra welkom.

Heb ik nu alles wat ik wil hebben? Nee, nog niet de hele snoepwinkel is in mijn bezit. Ik moet helaas nog steeds ergens Infinite riches van Magee kopen. Memoirs of a book snake van David Meyer. The amenities of book-collecting and kindred affections. En zo nog een rijtje. Natuurlijk allemaal in eerste druk. Er zal een dag komen - of beter gezegd: er zal een veiling komen - dat ook deze boeken worden aangeboden. En dan zal ik toeslaan, net zoals ik dat deed op die prachtige dinsdagmiddag toen ik aan de vergadertafel zat.

woensdag, mei 20, 2015

De restauratie van Nescio: een hersteld monument

Ruim 2 jaar geleden bereikte mijn boekenverzameling een hoogtepunt: ik kon eindelijk mijn langverwachte eerste druk van Nescio's debuut in de kast zetten. Maar dat moest ik voorzichtig doen, want het exemplaar dat ik had gekocht was beschadigd, en daarom betaalbaar. Hoewel alle onderdelen van het boek aanwezig was, was de rug losgescheurd, maar ook het omslag aan de voorkant zat los. Er was een hap uit uit de achterkant. En boekblok hing een beetje los.

Kortom, er moest gerepareerd worden. Bij navraag kreeg ik de tip om dat bij Henk Linde te laten doen. Nadat ik daar ruim een jaar tegenaan had gehikt, maakte ik uiteindelijk een afspraak om de eventuele behandeling door te spreken. In de tussentijd had ik zijn website bekeken en daar zag ik tot mijn tevredenheid dat hij al eerder een exemplaar van dit boek had behandeld. En dat exemplaar zag er net zo beroerd uit als het mijne, en dat betekent dat er hoop was. Bovendien woont Henk aan het Papyruspad: is er een betere straat om in te wonen als boekrestaurateur?

Wat is het toch heerlijk om met mensen over boeken te praten. En dan zeker met mensen die daar verstand van hebben. Henk heeft mijn Nescio van alle kanten bekeken en sprak daarbij allerlei geruststellende woorden: "dit is echt een heel mooi exemplaar", "hier is zeker wel wat van te maken", "dit komt helemaal goed". En: "ik krijg wel exemplaren binnen die veel slechter zijn". Om vervolgens door te praten over Japans papier om ruggen te verstevigen, speciale behandelingen om vlekken weg te werken, de herkomst van roestvlekken en goedkeurend te mompelen bij het bekijken van mijn boek. Ondertussen keek ik rond in zijn atelier en daar zag ik verschillende boeken die gerestaureerd worden: boeken op folioformaat met kromgetrokken permanent, boeken in leer gebonden waar allerlei scheuren in zaten: er is veel boekenleed te zien in het atelier van de restaurateur. Maar met al die boeken ging het goedkomen, en dus ook met het mijne.

Vervolgens kwam het spannende deel. Want Henk pakte een vlijmscherp mesje en ging dingen doen die ik nog nooit bij mijn boeken had gedaan: met het mesje haalde hij bladzijden een beetje los, testte hij het plaksel op de rug, trok eens aan de bindsels: kortom, als hij niet goed bekend zou staan als boekrestaurateur dan had ik het boek onmiddellijk uit zijn handen gerukt. Mijn rationele denken vertelde mij dat dit noodzakelijk was, net zoals een arts eerst in een wond moet snijden voordat het heelt. Het kostte enige moeite, maar ik liet hem zonder te mopperen begaan.

Later bleek er nog een veel spannender deel te volgen: ik moest mijn boek achterlaten. Ik had mij niet gerealiseerd hoe bezitterig ik ben en ik kreeg daadwerkelijk stress bij die opmerking. Het boek dat ik bezit, dat ik koester, waar ik jaren naar heb verlangd achterlaten bij iemand anders? Ik heb nog nooit een boek aan iemand uitgeleend, en nu vraagt iemand mij om mijn Nescio achter te laten? Maar Henk had wel door hoe het met mij stond, dus mocht ik ook nog even de grote kluis met brandwerende deuren bekijken waar alle kostbare boeken lagen opgeslagen. Daar was al een zacht plekje voor mijn Nescio klaargemaakt.

Na enige tijd kwam het verlossende telefoontje van Henk: het boek was klaar. En niet alleen was het boek klaar, er was ook nog een heel simpel, maar heel doeltreffend doosje van zuurvrij karton gemaakt waar het boek veilig in kon worden opgeslagen. Beschermd tegen licht en stof, want na zo'n reparatie is het de bedoeling dat het boek de komende decennia volkomen intact blijft.




Zoals het hoort bij zo'n reparatie kreeg ik er ook een behandelingsverslag bij. En de foto's die bij dit stuk staan. Voor de liefhebber hier wat tekst uit het rapport:

  • Schade: de rug van het boekblok is op twee plaatsen gebroken. Het garen op één plaats. Het omslag is op diverse plaatsen los van de rug van het boekblok. De randen van het omslag zijn licht beschadigd (kleine scheurtjes en enig ontbrekend materiaal), het papier is verzuurd. De rug van het omsalag is incompleet, aan de boven- en onderzijde ontbreekt enig materiaal. De rug van het boekblok bevat nauwelijks nog enige werkzame kleefstof.
  • Behandeling: op de plaatsen van de breuken is aan de binnenszijde wat tarwestijfsel aangebracht. De losse delen van het omslag zijn vastgezet. De urg van het omsalg is hersteld met op kleur gebracht Japans papier, De kleine scheurtejs in het omslag zijn gesloten met dun bruin Japans papier. De grotere schade (ontbrekende delen) is hersteld met op kleur gebracht hangeschept papier. Het op de rug aangebracht Japans papier is behandeld met Klucel-G. Het kwetsbare boek is afgeleverd in een op maat gemaakt doosje van pH neutraal karton.
En het eindresultaat was prachtig! Ik kon niet geloven dat dit hetzelfde boek was als dat ik eerder had achtergelaten. Het leek als nieuw - dat wil zeggen passend bij de leeftijd van het boek. Een bijzonder fraai, intact, stevig exemplaar. Een monumentaal boek, dat met recht een sieraad is voor mijn boekenkast!