donderdag, mei 14, 2009

Meer Minco

Ik blijf me verbazen over sommige van de wetmatigheden bij het verzamelen van boeken. Eén ervan is dat boeken vaak in een logische clustering binnenkomen. Het is mij meer dan eens gebeurd dat ik in een vrij korte periode op verschillende plekken boeken van dezelfde auteur kocht - waarna het vervolgens een hele tijd rustig wordt rond deze auteur. En een tijdje later komt er dan een nieuw golfje binnen. Zo zijn er jaren dat ik ineens vijf Nescio's koop en andere jaren geeneen, of dat ik ineens een stapeltje Bordewijken rijker ben terwijl ik die dingen anders nooit aangeboden zie. Het komt voor dat ik jaren naar bepaalde boeken zoek en dat ik ze dan binnen een week allemaal krijg aangeboden.

Het kan natuurlijk zo zijn dat dit te maken heeft met een soort van cognitieve dissonantie, zeg maar het effect dat je ook hebt als je een nieuwe auto of een nieuwe bril koopt. Het was je nooit eerder opgevallen, maar opeens lijkt het alsof heel Nederland in dezelfde auto als jij rijdt, met dezelfde bril op, op weg naar dezelfde vakantiebestemming.

Maar bij boeken lijkt dit toch niet de verklaring. Want hoewel ik mijn boeken vrij specifiek koop, is het moment van aankoop toch afhankelijk van toeval: het is maar net wat er wordt aangeboden in het antiquariaat in de stad waar ik ben / op Marktplaats / bij Boekwinkeltjes.nl / op de vrijmarkt en voor welke prijs. Dat bepaalt of ik iets koop, ik ben meestal niet op gerichte missie om in zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk van een bepaalde schrijver in te slaan.

Afgelopen week overkwam mij dit met Marga Minco. Natuurlijk ken ik Marga Minco al jaren en op zichzelf behoort zij niet tot de auteurs die ik gericht zoek. Maar als Minco een werk heeft dat tot één van mijn deelverzamelingen behoort, dan heb ik het wel. Dus bezat ik al haar boekenweekgeschenk De glazen brug en haar herdenkingstoespraak t.g.v. 4 mei Een sprong in de tijd. En o ja, ik had van iemand ooit De val gekregen.

Maar ineens verdubbelde (bijna) mijn Minco-bezit binnen een week. In beide gevallen was dat te danken aan Marktplaats, maar wel van heel verschillende aanbieders.

Allereerst wist ik de hand te leggen op de door de CPNB uitgegeven toespraak van Marga Minco tijdens de boekenweek 1986 Ik herinner mij Maria Roselier. De CPNB heeft een aantal van dergelijke toespraken uitgegeven (ook van Remco Campert bijvoorbeeld: Somberman's maandag, en van F. Springer, maar die zoek ik allebei nog). Hoe dan ook, dit werkje verscheen op Marktplaats en binnen een dag had ik toegeslagen. Dit behoort tot de aangename verrassingen die Marktplaats biedt: je moet je door honderdduizend boeken wurmen, maar zo af en toe stuit je op een goudklompje.

Vervolgens werd ook nog Het bittere kruid aangeboden. Een niet helemaal frisse pocketeditie van dit boek, de 10e druk uit 1967. Wie kent dit veelgeroemde boek van Minco niet, het werd verfilmd, heeft een Wikipedia-artikel en staat (mede doordat het lekker dun is) op de leeslijst van generaties scholieren. Maar wat is de reden dat ik het wilde kopen? De reden is simpelweg dat dit een gesigneerd exemplaar is dat ik vervolgens voor 2,82 euro (inclusief verzendkosten) in huis had. Een prachtige toevoeging aan mijn boekenverzameling - en zowaar begint het Marga Minco rijtje enige volume te krijgen.

Wat ik vooral zo opvallend vond is dat dit golfje - ach, het zijn maar twee boeken: het mag de aanduiding "golf" nauwelijks dragen - mij rond de mei herdenkingen bereikte. En laat nu de oorlog het hoofdthema zijn in Minco's werk. Ik ben niet ongevoelig voor symboliek en die zat hier zeker bij.

Ik ben benieuwd wat het volgende golfje boeken wordt. Ik laat me graag verrassen door het aanbod op digitale hangplekken of onverwachte winkeltjes. Laat de vloed maar komen!

sneuper

maandag, mei 04, 2009

Een verzamelaar koopt (teveel)

In november 2004 kondigde ik al aan dat ik dit boek zou kopen, en nu is het dan toch gelukt: To have and to hold van Philipp Blom. Het boek beschrijft de ontwikkelen van het verzamelen en het aanleggen van verzamelingen in de afgelopen eeuwen. Verzamelen ontwikkelde zich van een activiteit van zeer rijken naar een hobby van zeer velen. Was de verzameling oorspronkelijk bedoeld om de wonderen van de wereld te tonen en een beeld te scheppen van het universum, de hedendaagse verzamelaar creëert zijn eigen universum en is daarbinnen de heerser.

Blom beschrijft chronologisch de verzameling van enkele Europese vorsten, later van enkele zeer rijke handelaren en vervolgens van verschillende uitzinnige verzamelaars. De verzamelingen hebben vaak betrekking op kunst en natuur en variëren van diersoorten tot planten en schedels. Pas in latere jaren worden ook alledaagse zaken verzamelbaar en waardevol. Blom schrijft: "What, then, makes a collected object valuable - why is someone prepared to pay a small fortune for a stamp that is no longer valid, for an empty matchbox that missed the rubbish bin only because its last user had a pur aim, fo a botle that has not contained any wine for decades? (...) Their value can lie only, if not in their usefulness, then in their significance; they mean something, stand fo something, carry associations that make them valuable in the eye of the collector."

Een mooi hoofdstuk gaat over de verzameling van Blom's (adoptie-)grootvader, een Leidse bibliofiel. Blom schrijft met bewondering over zijn opa en over boekenverzamelaars in het algemeen: "When he died, aged ninety-four, a few books of his library found their way into our house. Everything wonderful seemed to stem from him, be connected with him (...) Book collecting has many faces. It is perhaps the richest, most amibuous form of collecting. (...) Nowhere has collecting more different faces than among those who invest their capital, temporal and financial, in books. (...) The library, a space where books are ordered and classified and not just jumbled in heaps of unconnected titles, becomes a story in its own right; within it; at least, things have their place in the sceme of things, on their shelf."

Dus boekenverzamelaars hebben een passie voor boeken, willen een systeem beheersen, kennis verzamelen, unieke exemplaren bezitten. In het beschrijven van boekenverzamelaars haalt Blom onder meer Walter Benjamin aan (ik schreef er hier over) en Nicholas Basbanes (zie hier). Om over de ziel van de verzamelaar meer te weten kocht ik het boekje Motieven voor het kopen en lenen van boeken, een verslag van een onderzoek door de "Stichting Speurwerk betreffende het boek". Of eerlijk gezegd: ik kocht het vanwege de beperkte oplage (500 ex.) en het voorwoord van Martin van Amerongen.

Hoe dan ook, dit boekje is het verslag van een onderzoek onder verschillende lezers naar gedrag en beleving rond lezen.
De reden voor het bezitten van bezoeken waren de volgende:
  • de waarde: verstrooiing en/of informatie opdoen
  • de meerwaarde: kunnen herlezen en/of voor 'de heb' en/of het gevoel van rijkdom en/of de status en/of de familietraditie
Wat betreft het kopen van boeken blijkt dat boeken in het geval van fictie vooral worden gekocht als de consument de schrijver kent en waardeert, tenzij de prijs te hoog is. Voor non fictie geldt dat vooral wordt gekocht wanneer het boek mooi uitgevoerd is of de consument de serie kent en waardeert.

Het is allemaal niet verrassend, zo vond ook Martin van Amerongen: "Zelf had ik, met mijn gezonde boerenverstand, reeds vermoedens in deze richting. Dat deze vermoedens nu officieel door zo'n kwalitatief onderzoek zijn bevestigd stemt mij tot enige tevredenheid (...) Af en toe komen er gegevens of vermoedens bovendrijven die waarachtig tot enig nadenken stemmen"

Als je bovenstaande boeken naast elkaar zet, komt er inderdaad wel een beeld van de kopende en verzamelende boekenliefhebber bovendrijven. En bij sommigen loopt het een beetje uit de hand, zoals Tom Raabe op buitengewoon grappige wijze beschrijft in Biblioholism. Net als To have and to hold voor luttele dollars aangeschaft via eBay. Biblioholism gaat in op het wezen van de maniakale verzamelaar, de verschillende verschijningsvormen van de ziekte, de gevolgen voor de omgeving en uiteindelijk op de oplossing. Elk hoofdstuk staat bol van de mooie voorbeelden, rake beschrijvingen van de afwijkingen van verzamelaars en observatie die soms té pijnlijk zijn. Heerlijk leesvoer, maar dat laatste hoofdstuk sla ik over - ik ben wel zover dat ik een diagnose bij mezelf stel, maar nog lang niet zover dat ik een oplossing wil. Ik heb nog grote plannen met mijn bibliotheek en ben er nog niet aan toe om die te laten verstoren.

sneuper