351 - Het Corvey model voor de uitgever

Ik kijk altijd graag in de bakken met 'kleine uitgaven' die je in antiquariaten en op boekenmarkten kan vinden. Vaak bakken die wat apart van de rest staan en waar over het algemeen de dunnere, maar toch veelal literaire, publicaties worden aangeboden. De gelegenheidsuitgaven, voorpublicaties, nieuwjaarsgeschenken en wat al niet meer. Vaak voor een vriendelijk prijsje mee te nemen. Er zijn verschillende soorten kleine uitgaven die je meer dan gemiddeld terugvindt in dat soort bakken. Uitgaven van de Wereldbibliotheek-vereniging bijvoorbeeld, waarvan in de loop van de tijd vele premie-uitgaven verschenen, of nieuwjaarsgeschenken van uitgeverijen. Maar ook publicitaire werkjes van diverse bedrijven uit de grafische sector. Denk aan Proost Prikkels (van papierhandel Proost en Brandt), of de serie reclame-uitgaven onder de titel Van Trio aan zijn zakenvrienden (van drukkerij Trio). Het zijn allemaal verzamelwaardige uitgaven en het liefst zou ik complete series van zowel de Wereldbibliotheek, als Proost Prikkels, als Trio in mijn bibliotheek willen hebben. Maar die heb ik niet, ik moet het doen met enkele losse uitgaven van elk. 

Een andere trouwe bewoner van de bakken en planken met 'kleine uitgaven’, en eentje waar ik altijd naar uitkijk, zijn de uitgaven van een serie die bekend staat als Het model voor de uitgever (later ook wel aangeduid als Een Corvey model). Het zijn werkjes van verschillende grootte en uitvoering, maar allemaal hebben ze een gemeenschappelijk doel. Dit onregelmatig verschenen tijdschrift werd uitgegeven door de Amsterdamse papiergroothandel C.G.A. Corvey en was bedoeld om de ontvangers te laten zien wat de mogelijkheden waren van het bij Corvey beschikbare papier. In zoverre verschilt dat doel niet veel van de uitgaven van Trio en Proost en Brandt.

Het Model voor den/de Uitgever

Wat deze serie interessant maakt is dat deze Modellen, zoals Huib van Krimpen zegt in zijn essay dat voorafgaat aan de chronologische bibliografie van deze uitgaven (zie afbeelding),

Een afspiegeling [zijn] geworden van de Nederlandse boektypografie in het midden van de twintigste eeuw in al haar verschillende aspecten.

Shoutout overigens bij deze naar de Maastrichtse boekenkelder, één van de grootste, de best gesorteerde en meest vriendelijke geprijsde tweedehands boekenwinkels waar ik ooit was. En waar ik afgelopen zaterdag deze uitgave vond, naast een Model dat ik nog niet had plus nog meer schatten (waarover een andere keer meer). 

Dat de serie Modellen de genoemde status heeft bereikt is te danken aan één man, Johan van Eikeren, die volgens wederom Van Krimpen kan worden gekenschetst als “een warm-voelend, breed ontwikkeld man van goede smaak.”  Van Eikeren werkte bijna zijn hele werkzame leven bij Corvey en bedacht als reclamechef deze Modellen. Hij was nauw betrokken bij de productie ervan: hij was redacteur van de serie, verzorgde meestal de typografie en was ook als auteur, illustrator  en vertaler nauw betrokken. Onder het pseudoniem A. Nonymus vinden we van Eikeren regelmatig terug in het colofon van de uitgaven. Kortom, Johan van Eikeren wás het Model voor de Uitgever en het was dan ook niet onlogisch dat de serie acuut stopte toen Van Eikeren in 1969 overleed. Overigens was Van Eikeren op meer gebieden actief dan alleen bij Corvey: hij verzorgde de typografie van enkele uitgaven van de Wereldbibliotheek, was betrokken bij kerstnummers van Grafisch Nederland en verzorgde tijdens de Tweede Wereldoorlog enkele clandestiene uitgaven

Foto afkomstig uit
Het model voor de uitgever
van Johan H. Van Eikeren

.

Het overlijden van Van Eikeren en het stoppen van de serie, was tevens het moment dat Corvey opging in Scaldia Papier. Daar is jaren later een soort opvolger van de Modellen ontwikkeld onder de titel Scaldia Model, waarvan slechts vijf nummers zijn verschenen. In de eerste nummer van Scaldia Model heeft Van Krimpen het essay geschreven wat ik hiervoor aanhaalde. Dit Scaldia Model 1 verscheen in 1983, bij gelegenheid van de tentoonstelling in museum Meermanno van de Corvey modellen. In museum Meermanno is een vrijwel complete collectie van de Corvey modellen beschikbaar. Er is ook een uitgebreide Wikipedia-pagina met de lijst van uitgaven, voor een belangrijk deel ontleend aan de lijst in het Scaldia Model.

Maar de toewijding en inzet van Van Eikeren leidden er dus toe dat deze verzameling van 157 Modellen uitgroeide tot een markante en veelzijdige reeks, waaraan tal van auteurs, ontwerpers en illustratoren hun medewerking verleenden. En trouwens ook drukkers, Van Krimpen gaat in zijn essay in op de drukkers die meewerkten aan deze uitgaven. Drukkers wilden graag meewerken omdat het belangrijke opdrachten waren die ook positief op hen afstraalden. Uiteindelijk werden 25 verschillende drukkerijen ingezet.

De uitgaven bestrijken vele onderwerpen, soms is het (vertaald) proza, soms zijn bijdragen over kunstenaars of over boekhistorische onderwerpen. Een interessante subcategorie zijn de uitgaven die ter gelegenheid van de Boekenweek werden gemaakt; jarenlang werd een speciale uitgave van het Model gemaakt passend bij het thema van de boekenweek of waarin bijvoorbeeld een tijdens het boekenbal uitgesproken tekst of gespeelde toneeltekst werd afgedrukt. Kortom, de uitspraak van Van Krimpen dat de Modellen een unieke weergave van een tijdperk zijn is in dat opzicht meer dan terecht. Voor mij betekent deze reeks ook een kennismaking met auteurs waar ik nog nooit van had gehoord. Zoals Luisa Treves, André Kuyten of Piet Apol. Aan de andere kant maken wereldberoemde auteurs deel uit van de serie, zoals Franz Kafka, Oscar Wilde of Truman Capote. En dan natuurlijk een aantal goede bekenden van wie ik al verschillende titels in mijn 'boeken over boeken'-collectie heb: Herman de la Fontaine Verwey, Gerrit Ovink en Wim Simons.   

Mijn collectie

Ik schreef hierboven dat de er 157 Modellen zijn. Dat is niet helemaal correct: de nummering loopt tot 157, maar er zijn tal van 'extra' uitgaven gesignaleerd. In de lijst van Van Krimpen of andere overzichten worden deze dan aangeduid met een extra letter. Soms is er een bijlage bij een Model die is 'gepromoveerd' tot separate uitgave en soms is er een gelegenheidsuitgave gemaakt, die tussendoor aan relaties van Corvey werd gestuurd. Bijvoorbeeld: in februari 1949 verscheen deeltje 58, een heruitgave van een tekst van Justus van Effen. Als 58a staat in de lijst een jubileumuitgave, verschenen bij het 12,5 jaar bestaan van de Modellen, eveneens in februari 1949. Deze was niet gepland door Corvey, maar verscheen op verzoek van een relatie die vond dat er toch aandacht aan zo'n jubileum moest worden besteed. Het ingelaste werkje kreeg de titel Van een niet zo belangrijk jubileum. Vervolgens verscheen in april 1949 deeltje 59. Een andere voorbeeld: deeltje 84 verscheen in juni 1953, een tekst van Thornton Wilder. Als 84a staat de bijlage bij deze uitgave genoemd, een zelfstandige tekst van Alberto Tallone. Deze bijlage bevat vervolgens weer een inlegvel, die niet apart wordt genummerd. Begrijpt u het nog? Al met al moet worden dus uitgegaan van circa 165 separate uitgaven en een onbekend aantal losse bijlagen.

Van de lijst met 157 /165 Modellen bezit ik er momenteel 41, ongeveer een kwart dus. Ik koop ze op boekenmarkten, in antiquariaten, soms in kringloopwinkels en via Marktplaats. De oudste uitgave van de serie in mijn collectie is uit 1946, het is nummer 40 in de reeks. Het is trouwens ook een uitgave met misschien wel de langste titel:

Pleidooi voor het schone boek, mitsgaders een oproep aan de Nederlandse uitgevers jaarlijks de vijftig bestverzorgde boeken weer bijeen te brengen en daarvan tentoonstellingen te doen houden, dit alles ter verbreiding en ter aanmoediging van de boekkunst in Nederland en tot profijt van allen werkzaam in de grafische vakken. Het was het tweede naoorlogse deeltje van “het herrezen model voor de uitgever”. Van Eikeren laat hierin zijn betrokkenheid bij het boekenvak zien en pleit voor hervatting van een jaarlijkse tentoonstelling die voor de oorlog een aantal keer had plaatsgevonden. Uiteindelijk zou vanaf 1949 onder auspiciën van de CPNB jaarlijks een selectie van de vijftig bestverzorgde boeken plaatsvinden (tegenwoordige zijn het er trouwens jaarlijks 33, die door een aparte stichting worden geselecteerd). 

Dit deeltje is dan misschien de oudste in mijn collectie, maar het is niet mijn oudste Corvey-gerelateerde werkje. Ik bezit één van de door Van Eikeren verzorgde clandestiene uitgaven, Het lied der minne van vroeger en nu uit 1944. Een andere Corvey-gerelateerde uitgave vind ik zelf wel heel bijzonder: gedateerd 5 mei 1945 verscheen een ‘bevrijdingsboodschap’, waarin Corvey de hoop uitspreekt dat de lezer “voor de rampen van de oorlog gespaard is gebleven”, en verder:

dat het een vreugde zal het ons zijn weer te mogen bijdragen in het maken van goed drukwerk en wij zien het als een prachtige taak de Hollandse geest, die niet te temmen bleek, in de schoonheid van ons vak tot uitdrukking te brengen

Of deze boodschap van de hand van Van Eikeren is, is niet te zeggen. De bevrijdingsboodschap start met een citaat uit de Nederlandtsche Gedenck-clanck van Adriaen Valerius uit 1626. Dit was niet voor niets gekozen: de Gedenck-clanck is een serie geuzenliederen die tijdens de Tweede Wereldoorlog populair was onder het verzet. Bovendien is de melodie waarop het Wilhelmus vandaag de dag wordt gezongen afkomstig uit dit boek, in plaats van de oorspronkelijke melodie uit 1570. Koningin Wilhelmina besloot in 1932 dat dit voortaan de officiële melodie van het Nederlandse volkslied zou zijn.

Van Krimpen merkt op dat na de oorlog de Modellen echte boekjes zijn geworden, de typografie gedurfder wordt en de Modellen veel meer worden dan de bedrukte papiermonsters die ze voor de oorlog waren. Dat is ook te zien in mijn collectie: er is zeker geen standaarduitvoering van de Modellen. Het presenteren van de mogelijkheden van Corvey-papier veronderstelt immers ook variëteit in de uitgaven. Ik heb dus kleine boekjes gedrukt op bijbelpapier (nr. 84, teksten van Thornton Wilder, 18x11,5cm), grote boekjes (nr. 118, De eerste bloei van de Noord-Nederlandse kunst, 27,5x20 cm), dwarse boekjes (nr. 104, Van de wijs van Remco Campert, 14x20 cm) - kortom, het gaat alle kanten op. 

Geruime tijd werd er echter wel degelijk gekozen voor een standaardformaat. Een antwoordkaartje in nr. 73 uit 1951 (D.H. Couvée, Van couranten en courantiers uit de 17de en 18de eeuw) legt uit hoe het zit. Dit kaartje blijkt een enquête te zijn over het gewenste formaat van de uitgaven.De tekst is namelijk: 

Op veler verzoek hebben wij voor "Het Model voor de Uitgever" tot het uniforme formaat moeten besluiten waarop het de laatste jaren verscheen. Deze voorkeur voor één formaat werd geuit door diegenen die de jaargangen laten binden of de boekjes in een uniforme serie willen verzamelen. Van hier en daar bereikte ons de laatste tijd echter de suggestie variatie in de afmeting te brengen en toepassingen te geven van de bekende boek-formaten.Wij staan hier nu tegenover twee wensen waarbij het ons moeilijk wordt gemaakt de keus te doen. Het lijkt ons daarom het beste dat onze lezers zelf die keuze bepalen en dat wij dan de meeste stemmen laten gelden.

Waarschijnlijk wees de stemming uit dat de lezers meer variëteit wilden, want vanaf 1952 is elk werkje niet alleen typografisch en inhoudelijk verrassend, maar ook voor wat betreft formaat. Naast de apart genummerde bijzonderheden die ik hiervoor noemde, blijkt uit de overzichten ook dat veel uitgaven een losse bijlage bevatten - een antwoordkaart, boekenlegger of andere tekst. Vaak ontbreken die helaas in de Modellen die nu tweedehands verkocht worden.

Ik bezit weliswaar niet de oudste Modellen, maar wel het laatste deeltje in de reeks, nummer 157: Gesprek met Hans de Cocq, grafisch ontwerper van de NOS, uiteraard van de hand A. Nonymus. Hierin zit gelukkig wel het bijbehorende losse briefje, dat in dit geval het einde van de reeks aankondigt: 

Het Corvey 'Model' dat wij U hierbij aanbieden, moet helaas de in een lange reeks van jaren met succes verschenen uitgave besluiten. Dit Laatste 'Model' - dat door allerlei omstandigheden verlaat van de pers is gekomen - bleek vrijwel persklaar te zijn op het moment van overlijden van de geestelijke vader van deze uitgave, Joh. H. van Eikeren. Een ieder, die het 'Model' kent, weet dat dit zo zeer het persoonlijk stempel van wijlen de Heer van Eikeren heeft gedragen, dat wij zeker in zijn geest handelen door niet te trachten op andere wijze het niveau van zijn uitgave te evenaren. Het is als hommage aan de helaas zo plotseling overleden Heer Van Eikeren dat wij U zijn laatste en ook van ons laatste 'Model' uitbrengen. 

De toekomst

Ik hou ervan om series te verzamelen, en langzaam toe te werken naar compleetheid. Of dat nu de Slibreeks is of de Literaire Juweeltjes, het maakt mij niet uit. Mijn collectie uitgaven van Stichting de Roos die inmiddels bijna 200 boeken en talloze efemera telt is een kwarteeuw geleden begonnen met één aankoop (De Joodse cel, van Bordewijk, uit 1981 - De Roos 118). Met deze reeks Modellen zal ik ook nog wel even bezig blijven. Ik verwacht niet dat de vooroorlogse uitgaven makkelijk te krijgen zullen zijn, maar de naoorlogse reeks - de nummers 39 t/m 157 - zou zeker moeten lukken. Nog maar 79 van de 119 te gaan. 

Naschrift:

Lees ook de volgende bijdragen over de Corvey Modellen met meer bijzondere vondsten: deel 2 en deel 3. 

340 - Vertellingen voor één nacht

In mijn vorige posts ging ik onder meer in op bibliofiele uitgaven van / over Ferdinand Bordewijk en Nescio. Dergelijke mooie uitgaven verdienen brede aandacht. In het algemeen hebben verzamelaars een trots rijtje met schaarse, bibliofiele uitgaven in hun bibliotheek van een schrijver die ze bewonderen, of in uitvoeringen die bijzonder zijn of die vanwege de inhoud er uit springen. Het zijn de bijzondere onderdelen van de verzameling die vaak extra belicht worden en veel aandacht krijgen. En niet voor niets, want vaak is er een hoge prijs voor die uitgaven betaald of er is heel lang naar gezocht. Dan mag zo’n boek wel wat extra aandacht en liefde krijgen.

Maar verzamelen gaat over zoveel meer dan dat. Het gaat om het bij elkaar krijgen van samenhangende zaken - en in het geval van boeken kan dat gaan over bepaalde series, auteurs, fondsen, ontwerpers, illustratoren of wat dan ook. En dat hoeft niet altijd een exclusieve bezigheid te zijn gericht op dure publicaties. Zo zijn er tal van mensen die bijvoorbeeld Salamanderpockets verzamelen, en het is nog een hele toer die bij elkaar te krijgen. Ook zijn er veel verzamelaars van boekenweekgeschenken, Literaire Juweeltjes, Zwarte Beertjes, Penguins, Insel-Bücherei of andere over het algemeen goed verkrijgbare en redelijk betaalbare boeken. Dat wil zeggen: het lijkt alsof deze goed en makkelijk verkrijgbaar zijn en de kringloopwinkels puilen er van uit, maar juist het compleet krijgen van een serie kan uiteindelijk nog best problematisch zijn, om verschillende redenen:

• dergelijke 'goedkope' uitgaven hebben de neiging om snel schaars te worden, omdat ze vanwege de kwaliteit (goedkoop papier) snel uit elkaar vallen. Ook al omdat er door lezers weinig zorgvuldig mee wordt omgegaan, het is immers maar een 'goedkope' uitgave en er is daarmee eerder kans op schade en verlies;
• zeker de wat oudere uitgaven worden schaars omdat er weinig waarde aan wordt gehecht en ze niet snel in kringloopwinkels of antiquariaten terechtkomen. Bij het opruimen van persoonlijke boekencollecties zijn dit de boeken die sneller bij het oud papier worden gelegd. En als ze al in een kringloopwinkel komen, worden ze daar vandaan ook snel weggegooid om ruimte te maken voor 'betere' boeken;
• er zijn altijd wel een paar exemplaren in een serie die om wat voor reden dan ook veel schaarser en daarmee duurder zijn dan andere. Hoewel je ook die nog steeds gewoon in een kringloopwinkel kan vinden als je blijft zoeken (en probeer dat maar eens met een bibliofiele uitgave!). Zo wordt Salamander 147, Geen tijd voor tranen van Truus Wijsmuller-Meijer, als zeldzaam beschouwd en deze wordt dan ook voor hoge prijzen verhandeld. Ook voor Penguins geldt dat er verschillende heel zeldzaam zijn, check hier een YouTube video waarin een verzamelaar zijn top 10 met waardevolle Penguins voorstelt. Je moet het maar net weten als je op een boekenmarkt bij een doos vol oude Penguins staat: zit er misschien een verborgen schat tussen?
• niet altijd is duidelijk uit hoeveel delen een serie bestaat. Zo zijn de Salamanderpockets genummerd, maar sommige nummers in de reeks zijn nooit verschenen. Als je dat niet weet, kan je heel lang zoeken naar een nummer dat helemaal niet bestaat. Gelukkig is er niet al te lang geleden een mooi overzicht voor de verzamelaar verschenen. Een ander voorbeeld is de Amstel Klassiek reeks van Veen uitgevers, die bijvoorbeeld door Danny Habets wordt verzameld. Er is geen definitieve lijst met titels van deze reeks beschikbaar, dus je kunt als verzamelaar verrast worden door titels in de reeks waarvan je niet wist dat ze bestonden. Je weet dan ook nooit of je helemaal compleet bent.

Door professionele boekhandelaars wordt nogal eens met dedain neergekeken op dergelijke verzamelingen van reguliere boekenreeksen. Ik maakte mij er 13 jaar geleden al boos over en onlangs las ik nog een neerbuigende opmerking over verzamelaars van Salamanderpockets, die kennelijk ten onrechte trots zijn als ze 400 exemplaren bij elkaar hadden. “Welk een cultuurschat! Welk een vreugde”, noteert een niet nader te noemen Utrechtse antiquair cynisch in zijn gepubliceerde dagboek op 29 maart 1990. Ik begrijp dit soort dingen nooit zo goed. Ook ik ben enorm onder de indruk van de schoonheid van een bibliofiele uitgave of van een complete collectie van de Russische Bibliotheek van Van Oorschot. Een collectie Hermans in eerste druk is prachtig. Maar een boek is een boek en hoe leuk is het als mensen hun passie in boeken kwijt kunnen door een mooie serie pockets te verzamelen, of boekenweekgeschenken? Waarom daarop neerkijken? Dat motiveerde mij nog eens extra om hier aandacht te besteden aan zo'n weinig indrukwekkende serie waar ik toch wel wat verzameltijd in heb gestopt.

Vertellingen voor één nacht

Het Parool, 11-2-1994

Een voorbeeld in mijn bibliotheek van een dergelijke 'goedkope' serie die nog best lastig compleet te krijgen (en ook rommelig is gepubliceerd), is de serie Vertellingen voor één nacht die vanaf de eerste helft van de jaren '90 van de vorige eeuw door Meulenhoff werd uitgegeven. Voor - toen nog - een paar gulden per stuk waren deze klein formaat boekjes (15 x 10 cm) te koop in de boekhandel. Een kassakoopje, waarbij ik mij herinner dat de verschillende delen in een kartonnen display stonden zodat je ze eruit kon zoeken. Het waren boekjes ter promotie van het werk van verschillende Meulenhoff-auteurs. Soms een verhaal uit een bundel, soms een hoofdstuk uit een boek maar steevast een pocket met circa 75-90 pagina's. 
De afbeelding hiernaast is een artikel uit het Parool van 11 februari 1994 waarin MvN (Matthijs van Nieuwkerk?) opgetogen de serie aankondigt met vermelding van de prijs van vijf gulden. De schrijver noemt dit "een stuntje" en "goedkoper dan een broodje paling".  In een artikel in Trouw van december 1995 worden de Vertellingen voor één nacht aanbevolen als Sinterklaascadeautjes. Op dat moment verschenen vier nieuwe deeltjes (Bassani, Høeg, Levi, Mishima). Jaap de Berg memoreert in die aankondiging nog even dat de Vertellingen weliswaar goedkoop zijn, maar dat de mini-Penguins die op dat moment op de markt zijn slechts een rijksdaalder kosten en daarmee half zo duur zijn.

De boekjes werden herkenbaar vormgegeven waarbij de standaarduitvoering is:

• formaat 10 x 15 cm
• een fragment van een schilderij op het omslag die op een of andere manier slapen, de nacht of nachtrust symboliseert
• de titel en auteur in een vierkant blok met witte kaderrand op verschillende plekken op het omslag
• in veel gevallen een balk bovenaan de voorzijde waarin de naam van de serie staat

  

  Twee typen logo's op de rug van de 
  Vertellingen voor één nacht

• het achteromslag bestond meestal - niet altijd - uit een foto van de auteur en een korte introductie van het werk
• op de rug het logo van Meulenhoff (in twee varianten)

In de serie verscheen werk van Nederlandse, Vlaamse en internationale auteurs uit het Meulenhoff-fonds. Bijvoorbeeld Jan Wolkers, Maarten Biesheuvel, Carolijn Visser en Hermine de Graaf. Maar ook van Primo Levi, Gustave Flaubert en Luigi Pirandello.  

In het boek van Frank de Glas met de titel De regiekamer van de literatuur: een eeuw Meulenhoff 1895-2000 wordt beschreven hoe Meulenhoff in de jaren '80 en '90 verschillende reeksen startte (en stopte) in een poging nieuwe markten aan te boren. Onderdeel daarvan waren deze Vertellingen voor één nacht (vanaf 1994) en Gedichten voor één nacht (vanaf 1991), "eenmalige goedkope uitgaafjes bedoeld als promotie voor andere werk van de erin opgenomen auteurs". 

Ik heb tot nu toe 32 titels uit of verwant aan de reeks Vertellingen (en Gedichten) voor één nacht weten te vinden. De meeste van de titels zijn op dit moment gewoon verkrijgbaar via Boekwinkeltjes.nl, vanaf één euro. Maar zoals altijd zijn er uitzonderingen. Van de 21 uitgaven uit de kern van de reeks - ik kom daar zo op terug - waren de uitgaven Shanghai by night van Carolijn Visser en Minnebrieven van een Portugese non in de vertaling van Arthur van Schendel op het moment van schrijven van dit blog niet onmiddellijk te koop via Boekwinkeltjes.nl of Marktplaats. Dat maakt ze niet per se schaars, maar het is wel een signaal dat ze mogelijk schaarser zijn dan de andere deeltjes.

1: 21 Vertellingen voor één nacht

Het rommelig organiseren van de serie heeft te maken met de verschillende publicatievormen van de boekjes waardoor het soms arbitrair is of ze wel of niet in de serie thuishoren. Je zou kunnen zeggen dat de kern van de serie bestaat uit de boekjes die specifiek aangeduid worden als "Vertellingen voor één nacht" (in meervoud aangeduid), door en voor Meulenhoff zijn uitgegeven en regulier te koop waren in een boekhandel. Het formaat (lengte x breedte) is identiek en het gebruikte papier vergelijkbaar. Alle hebben het logo van Meulenhoff op de rug. Dit zijn de eerder genoemde 21 boekjes. Daarnaast zijn er drie deeltjes "Gedichten voor één nacht". 

Aan de foto is te zien dat de uitvoering redelijk uniform is, maar toch zijn er verschillen. Van de 21 boekjes volgen er 16 het format "schilderij gerelateerd aan nachtrust aan de voorzijde / auteursfoto aan de achterzijde". Bij 4 exemplaren (Flaubert, Gogol, Pirandello en Wilde) is qua vormgeving gekozen voor een fantasie-design dat op de voor- en achterzijde is aangebracht, zonder auteursfoto achterop. Bij één exemplaar (Van Schendel) is de voorzijde wel een schilderij, maar is de achterzijde effen. Wellicht is er bij de vier afwijkende ontwerpen voor gekozen om uit te drukken dat het om auteurs gaat die al langer overleden zijn en uit het buitenland komen. Hoewel Pirandello duidelijk van een andere generatie is dan de andere drie (Pirandello overleed in 1936, de andere in of voor 1900). Toch waren de andere buitenlandse auteurs in de reeks (Dahl, Høeg, Levi, Marquez, Mishima, Sacks, Vargas Llosa) bij de verschijning van de reeks ofwel nog in leven, of redelijk kort daarvoor overleden (Mishima in 1970, de anderen later). Maar of de sterfdatum het verschil in ontwerp heeft gemaakt? Het is ook niet zo dat deze uitgaven later in de serie verschenen. Aan het nieuwere Meulenhoff-logo te zien verschenen de 4 in het artikel in Trouw genoemde deeltjes als laatste (Bassani, Høeg, Levi, Mishima) en zij passen bij het standaardformat.

De lijst van 21 (in alfabetische volgorde van auteursnaam, veelal staat er geen verschijningsjaar vermeld) is als volgt:

1. Giorgio Bassani - Lida Mantovani
2. J.M.A. Biesheuvel - Giuliano
3. Roald Dahl - Madame Rosette
4. Gustave Flaubert - Een eenvoudige ziel
5. N.W. Gogol - De mantel
6. Hermine de Graaf - De zeevlam
7. Peter Høeg - Reis naar een donker hart
8. Oek de Jong - Lui oog
9. Lieve Joris - Reis naar het Hart der Duisternis
10. Rudy Kousbroek - De magische driehoek
11. Primo Levi - Mijnheer Simpson
12. Gabriel Garcia Márquez - In ons dorp zijn geen dieven
13. Yukio Mishima - Rouw om het vaderland
14. Luigi Pirandello - De lijfrente
15. Renate Rubinstein - Een man uit Singapore
16. Oliver Sacks - De wereld der onnozelen
17. Arthur van Schendel (bew.) - Minnebrieven van een Portugese non
18. Mario Vargas Llosa - De jonge honden van Miraflores
19. Carlijn Visser - Shanghai by night
20. Oscar Wilde - Lord Arthur Saviles misdaad
21. Jan Wolkers - De wet op het kleinbedrijf

Naast deze 21 zijn er uitgaven die in meerdere of mindere mate als onderdeel van de reeks kunnen worden beschouwd. Ik onderscheid daarin een paar categorieën.

2: 3 Gedichten voor één nacht

Er zijn voor zover mij bekend drie boekjes verschenen met de opdruk "Gedichten voor één nacht", dit zijn bundels met verzamelingen van respectievelijk Chinese, Japanse en Spaanse poëzie. Qua uiterlijk zijn de boekjes aan de voorkant, behalve de titel van de reeks, identiek aan de Vertellingen. De schilderijen hebben echter geen verband hebben met nachtrust maar passen bij het land/cultuur waaruit de poëzie is geselecteerd. Ook het formaat en het papier is hetzelfde, inclusief het logo op de rug. In die zin horen zij dus thuis in de kern van de serie. Ik herinner mij dat ze gelijktijdig met de 21 deeltjes proza werden aangeboden (in dezelfde display), hoewel uit het boek van Frank de Glas blijkt dat ze drie jaar eerder verschenen. Maar het verschil in reeksnaam onderscheidt ze natuurlijk van andere. Daarnaast zijn dit alledrie nadrukkelijk vertaalde verzamelbundels van meerdere auteurs, waar het bij de Vertellingen steeds gaat om eigen werk van één auteur. Toch is achterin de drie bundels Gedichten een lijstje opgenomen waarin de beschikbare uitgaven van Vertellingen en Gedichten door elkaar staan vermeld, alsof het één serie is dus. 

De drie bundels zijn:

1. W.L. Idema (keuze en vertaling) - De volle maan van het verleden. Klassieke Chinese gedichten
2. J. van Tooren - Het zingen van de krekels. Japanse haiku
3. Dolf Verroen - Sevilla mijn liefde! Coplas van Spanje

3:  Uitgaven alleen voor tijdschriftlezers

Naast de uitgaven van Meulenhoff zelf voor de boekhandel, zijn verschillende Vertellingen voor één nacht op een bijzondere manier verschenen, namelijk als bijlage bij een tijdschrift, als cadeau voor lezers. Uiterlijk zien deze uitgaven er bijna hetzelfde uit als de reguliere Vertellingen voor één nacht, maar in het colofon en soms op het omslag zijn kleine verschillen te zien. Zo staat er bij deze exemplaren niet "Vertellingen voor één nacht" (meervoud) maar "Vertelling voor één nacht" (enkelvoud) op het omslag. Ook ontbreekt het Meulenhoff-logo op de rug. 

Mij zijn op dit moment 6 van dit soort uitgaven bekend: één was een bijlage bij Psychologie Magazine, één bij Viva, en maar liefst vier uitgaven verschenen als bijlage bij het Vlaamse tijdschrift Elga. Wat het verzamelen van die laatste vier iets ingewikkelder voor mij maakt, is dat deze allemaal verschenen in België en nauwelijks in Nederland. Dat betekent dat het zoeken wordt bemoeilijkt omdat ze niet automatisch op boekwinkeltjes.nl of Marktplaats terechtkomen. Het is een kwestie van zoeken op Vlaamse tweedehandssites. In vijf gevallen volgen de pockets het format "schilderij op de voorkant /auteursfoto op de achterkant", maar slechts twee schilderijen verwijzen naar het thema nachtrust. In één geval (St Aubin de Téran) is er sprake van een afbeelding die zich over voor- en achterzijde uitstrekt.

Bij tijdschriften verschijnen regelmatig literaire uitgaven in de vorm van een kleine pocket. Specifiek van Viva heb ik bijvoorbeeld zelf nog een verhaal van Margriet de Moor staan dat met het blad werd meegestuurd (Op de rug gezien). Bij boekwinkeltjes.nl vind ik verhalen van Ronald Giphart en Herman Brusselmans die bij Viva verschenen. In al deze gevallen is de uitvoering echter wezenlijk anders dan die van de Vertellingen voor één nacht, zowel qua vorm als qua opmaak. 

Uitgaven verschenen bij tijdschriften:

1. (Elga 1997) Jan Burke - Duivelse fantasieën
2. (Elga juli 1994) Marilyn French - Dagboek van een slavin
3. (Elga januari 1995) Lieve Joris - Amadou
4. (Elga juli 1995) Carolijn Visser - Een tuin in de tropen
5. (Psychologie Magazine november 1995) Oliver Sacks - Wel en niet zien
6. (Viva juni 1995) Lisa St Aubin de Terán - Zee van verlangen

4: Overige uitgaven

De laatste twee boekjes zijn wat mij betreft echt randgevallen. Alleen op basis van het formaat en een aantal elementen van de uitvoering kan je volhouden dat ze verwant zijn aan de serie, maar het onderscheidende criterium "... voor één nacht" ontbreekt helemaal. Het vereist dus wat lenigheid in denken om ze erbij te zetten. Het gaat hier in de eerste plaats om een bundeltje verhalen met de titel Pennevruchten, dat je in 1995 cadeau kreeg bij aanschaf van een Parker 45 Matte Black. Hierin staan verhalen opgenomen van Adriaan van Dis, Maarten Biesheuvel, Fleur Bourgonje, Roald Dahl en Charlotte Mutsaers. De tweede is een boekje van Etienne van Heerden met daarin twee verhalen: De dolle hond en Kikuyu. Deze werd in 1997 door de Vlaamse Boekverkopersbond uitgegeven ter gelegenheid van de Boekenweek, met de focus op Zuid-Afrika. Het boekje van Van Heerden lijkt nog het meest op de uitgaven in de reeks: auteur en titel staan in een vierkant vak met witte omlijning, Er staat een schilderij op de voorkant en een auteursfoto op de achterkant. En in een horizontale balk staat wat het voor uitgave is. De uitgave Pennevruchten is echt een buitenbeentje; alleen het formaat en de uitgever stemmen overeen en eventueel het vierkante vak met titel en auteur (hoewel zonder witte rand). Maar in dit geval is ook het papier anders.

Nog iets over de auteurs

Het is altijd interessant om nog even een blik te slaan op de auteurs in de serie. Ik schreef al dat het een gemengd gezelschap is van Nederlandse, Vlaamse en internationale auteurs. Dat het deels Nederlandstalig werk is en deels vertaald. Maar los daarvan zijn er enkele auteurs die met meerdere werken zijn vertegenwoordigd:

• Carolijn Visser, Lieve Joris en Oliver Sacks vinden we twee keer terug met werk in deze reeks. In alle gevallen zijn ze één keer te vinden in de kern van de verzameling (de 21 boekjes) en één keer in een bijzondere uitgave. Niet verrassend is de tweede uitgave van Oliver Sacks verspreid als bijlage bij Psychologie Magazine. Visser en Joris zijn beide meegestuurd met Elga magazine.
• Nemen we ook de verhalen in de bundel Pennevruchten mee, dan hebben ook Maarten Biesheuvel en Roald Dahl twee vermeldingen in de reeks, één keer in de kerncollectie en dus één keer in een verzamelbundel.
• Drie van mijn uitgaven zijn gesigneerd: de beide uitgaven van Lieve Joris en die van Oek de Jong.

Compleet of niet?

Zoals het gaat met dit soort uitgaven weet ik dus nooit of ik de serie al dan niet compleet heb. Zeker als het gaat om de bijzondere uitgaven buiten de kern van de serie. Ik ben redelijk zeker dat de kern van de serie Vertellingen voor één nacht is beperkt tot 21 titels en dat er 3 titels als Gedichten voor één nacht mogen worden beschouwd. Maar voor het aantal uitgaven dat met tijdschriften werd meegestuurd of anderszins als cadeau/speciale uitgave is gepubliceerd durf ik mijn hand niet in het vuur te steken. Zo ontdekte ik nog maar kort geleden het bestaan van de bundel Pennevruchten, nog daargelaten de vraag of deze eigenlijk wel echt tot de serie hoort. Het zal dus toch een kwestie blijven van zoeken in de bakken met miniboekjes bij antiquariaten en kringloopwinkels om te zien of er nog een exemplaar opduikt dat qua formaat, uitvoering, papier en/of opdruk als deel van deze verzameling mag worden beschouwd. Wat dat betreft helpt de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek ook niet echt, want daarin staan maar 11 uitgaven gemarkeerd als onderdeel van de serie. Tussen die 11 staat ook één van de bijzondere uitgaven, dus kennelijk hanteert de KB de brede definitie van de serie. Zo beschouwd missen er dan nog minstens 21 deeltjes bij de KB.  Het betekent dat ik de rest heb toegevoegd aan mijn lijstje boeken dat ooit aan de KB zal worden gedoneerd, ter toekomstige aanvulling van de collectie daar.

Voor wat betreft de mij bekende 32 boekjes mis ik er nu nog eentje: de uitgave Duivelse fantasieën van Jan Burke is vooralsnog onvindbaar. Schrijver dezes houdt zich zoals altijd warm aanbevolen bij eenieder die het boekje heeft liggen en er afstand van zou willen doen...

315 - Het einde van de Slibreeks

Ko de Jonge met de volledige reeks

Wat ik al enige tijd vreesde, blijkt inderdaad waarheid: de Slibreeks is na ruim 40 jaar ter ziele.

Nog niet zo heel lang geleden schreef ik hoe mijn voorliefde voor series en verzamelen een nieuwe uitweg had gevonden: ik ging de Slibreeks verzamelen. Ik vond het een fascinerende serie: mooie boekjes met oorspronkelijke teksten en kunst, uitgegeven in een relatief kleine oplage (de oplage varieerde van 500 tot 1500 exemplaren) en in principe betaalbaar, zeker tweedehands. Kortom, de ideale ingrediënten voor een boekenverzamelaar die doelgericht op zoek gaat naar ontbrekende deeltjes. 

Al snel kon ik een paar grote slagen slaan: een antiquariaat in Deventer bood de eerste 50 deeltjes aan voor een weggeefprijs, een ander antiquariaat verkocht mij zo'n 30 deeltjes voor een vergelijkbaar laag bedrag en toen had ik de helft van de beschikbare delen al in bezit (en een hele stapel dubbele exemplaren). En vervolgens kon ik mij richten op de vertrouwde activiteiten, en met succes: op Marktplaats vond ik verschillende exemplaren, op de befaamde eurotafel van de boekenmarkt op het Lange Voorhout lagen een paar deeltjes, toen ik nog in een antiquariaat terechtkon vond ik er hier en daar één. Kortom, ik had het naar mijn zin met het verzamelen.

Toch vond ik het verdacht dat er na deeltje 154, van de hand van Elisabeth Tonnard, al een tijdje geen nieuwe deeltjes meer waren verschenen. Ook was de productie van de uitgaven overgegaan van het Zeeuws Centrum voor Beeldende Kunst naar uitgeverij Den Boer / De Ruiter. Dit omdat het CBK geen subsidie meer kreeg voor de uitgaven. Maar zonder subsidie bleek het ook voor Den Boer / De Ruiter te hoog gegrepen om de reeks voort te zetten. En zo bleef het bij 154 deeltjes (of om precies te zijn: 153 deeltjes, want nummer 100/101 was een dubbelnummer, op een afwijkend A4-formaat). Er waren trouwens meer afwijkende formaten: het overgrote deel van de Slibreeks verscheen op A6 formaat, maar de nummers 102-135 verschenen op A5 formaat, onder de noemer 'Slibreeks groot'. Waarom dit was is mij niet bekend. In de aankondiging van deeltje 102 in 2002 wordt alleen gezegd dat de reeks een nieuw uiterlijk heeft en "voortaan twee keer zo groot" zal zijn. Dat "voortaan" heeft vervolgens 10 jaar geduurd, want in 2012 werd de Slibreeks weer uitgegeven op het oorspronkelijke A6-formaat.

Ik las al deze informatie in een artikel uit de Provinciale Zeeuwse Courant, als Zeeuwse krant het geëigende platform om aandacht te besteden aan een Zeeuwse bibliofiele reeks. In het artikel komt Teun de Lange aan het woord, die vanaf de start bij de reeks betrokken was. Hij zegt:

Aan de ene kant gaat het me aan het hart dat we moeten stoppen. Ik heb het gevoel dat er nog plaats is voor bibliofiele uitgaven. Aan de andere kant, het boekenlandschap is enorm veranderd. De meeste dichters hebben tegenwoordig een eigen website. Het is goed geweest, we moeten er niet nostalgisch over doen.

Ik denk dat het inderdaad goed was. Het is al met al een mooie serie geworden, die nu 76 centimeter boekenplank bezet. Maar ik wil best nog wel even nostalgisch worden. Want het is een bijzondere serie geweest die hele uiteenlopende publicaties heeft opgeleverd. En die serie had best nog een tijdje door mogen gaan wat mij betreft. Dus het gaat mij wel aan het hart dat er gestopt wordt. En ook nog bij een zinloos getal: 154. Was dan doorgegaan tot een mooi rond getal...

Een hele bijzondere uitgave, en tevens de meest kostbare uit de serie, is 'De wind' van kunstenaar Marinus Boezem. De uitgave (nr. 131) bestaat uit een gevouwen, stevige kaft waarop een weerkaart is afgedrukt. Deze omslag herbergt een boekje waarin per pagina één van de tien windtypen met kenmerken wordt beschreven alsmede een audio CD. Op de CD zijn 9 verschillende soorten wind te horen. Ik vond een betaalbaar exemplaar van deze uitgave op Marktplaats nadat ik al langere tijd een zoekactie had uitstaan.
Andere uitgaven waar over het algemeen een hogere prijs voor wordt gevraagd zijn Zwarte Netten van Konstantin Paustovski (nr. 65), De stok van Oek de Jong (nr. 138) en de twee uitgaven van J.M.H. Biesheuvel in de reeks - nummer 1 en nummer 150. Zwarte Netten kwam ik na lange tijd tegen op boekwinkeltjes.nl evenals de uitgave van Oek de Jong, beide als onderdeel van een pakketje uitgaven van de Slibreeks. Dat wil zeggen: ik vond al eerder exemplaren op boekwinkeltjes.nl maar ik had geen zin 20 of 30 euro per stuk voor deze uitgaven te betalen.

Er zijn verschillende auteurs die tekenden voor meerdere uitgaven in de Slibreeks: ik noemde al J.M.H. Biesheuvel maar daarnaast ook Rutger Kopland (nrs. 54 en 95), Hans Warren (nrs. 15 en 129), Wim Hofman (nrs. 36 en 118) en Francisca van Vloten (nrs. 49 en 85). Deze opsomming maakt al duidelijk dat de reeks een mengeling van bekendere en minder bekende namen omvat, debutanten en gelauwerde kunstenaars, proza, poëzie en diverse vormen van beeldende kunst. Het ene boekje bevat een kort verhaal, het volgende bestaat uitsluitend uit foto's en weer een andere is een reeks gedichten of een essay over een typisch Zeeuws onderwerp.

Tussen al deze diversiteit heb ik uiteraard wel een paar persoonlijke favorieten. Zoals Slibreeks 124, een uitgave van het kunstenaarsduo Gert den Toom en Ivo de Boer, met als titel 'De zin van alle boeken'. Deze uitgave met het thema 'verbeelding' kent vijf verschillende omslagen, zodat de lezer naar keuze een eigen boek kan verbeelden. Of Slibreeks 97, een mail-art project van Ko de Jonge waarbij 25 kaarten met een deel van een foto van de skyline van Domburg in twee stappen werd aangevuld tot een complete afbeelding. Het setje terugontvangen kaarten is opgenomen in deze uitgave onder de titel Horizon-taal.

Ik heb de serie nog niet compleet: twee exemplaren mis ik nog. Beide zijn relatief simpel te verkrijgen voor een schappelijke prijs bij boekwinkeltjes.nl. Maar ik stel het voltooien van de serie nog even uit en wacht op het moment dat ik de boekjes 'in het wild' tegenkom op een boekenmarkt, in een antiquariaat of op een of andere onverwachte plek. Zodat ik na de lockdown het verzamelen van deze serie in stijl kan afsluiten door ze analoog in een winkel of bij een kraam te kopen.

72 - Reeksen van reeksen

Boekenreeksen zijn al zo oud als... niet als de weg naar Rome denk ik, maar wel bijna zo oud als de boekdrukkunst. Met enige regelmaat zie ik in boekenkasten bij mensen thuis bijvoorbeeld nog de boekenreeksen van Readers Digest staan, met die crèmekleurige omslag en rode opdruk. Die moeten ooit echt mateloos populair zijn geweest. Maar sinds kort is er weer sprake van een echte hausse en lijken reeksen terug van weggeweest.

Het viel mij op dat juist kranten steeds vaker het initiatief voor dit soort zaken nemen. Kennelijk geïnspireerd door het succes van de Volkskrant en Meulenhoff: zij hadden eerder succes met de Nobelprijsreeks en de Leeslijst; van beide reeksen samen werden 350 duizend boeken verkocht. Veel lezers kochten de hele serie.

Zo kondigt het Parool recent vol trots de bibliotheek van verboden boeken aan: tien boeken die vanaf 1 oktober wekelijks worden gepubliceerd. In ruil voor de bon uit de zaterdageditie van Het Parool en € 5,95 kan elke zaterdag het boek van de week gekocht worden.

Van die serie ga ik denk ik in elk geval "Slachthuis vijf" van Kurt Vonnegut kopen en misschien ook Moravia en De Lados. Dostojevski heb ik al en De Sade, Nin, Templeton en Réage vind ik eigenlijk vooral vermoeiend leesvoer: fijn om met heftige erotische inhoud te choqueren, maar dient het enig doel? Hoe dan ook, volgens het Parool voorzag beeldend kunstenaar Jan Vanriet elk boek van een unieke omslag, wat van deze luxueuze hardcovers echte collectors items maakt. Bestellen dus!

Tegelijkertijd is de nieuwe reeks boeken aangekondigd van de Volkskrant en Meulenhoff. De Volkskrant en Meulenhoff brengen samen tien prijswinnende boeken uit tien Europese landen uit. Samen vormen ze de reeks Bekroond Europa. De reeks bestaat uit boeken die de afgelopen tien jaar een grote literaire prijs wonnen in eigen land. De reeks opent 1 oktober met "Amsterdam" van de Brit Ian McEwan, dat in eigen land de Booker Prize won. Daarna volgen onder meer "Veranderend licht" van de Deen Jens Christian Grondahl (BG Banks Litteraturpris), "De langverwachte" van Abdelkader Benali (Libris Literatuur Prijs) en "In de ban van mijn vader" van de Italiaan Sandro Veronesi (Premio Campiello). De boeken kosten 11 euro zonder en 8 euro met bon. Eigenlijk spreekt deze hele serie mij wel aan, al was het maar omdat ik de meeste niet ken en ze tóch een prijs hebben gewonnen. De titels van Grøndahl, Veronesi, Judith Hermann (Zomerhuis, later), Lucia Etxebarria (Beatriz en de hemellichamen), Ljoedmila Oelitskaja (Reis naar de zevende hemel) en Jean Echenoz (Ik ben weg) zeggen mij niets. Dit moet ik - vermoedelijk tot mijn schande - hier toch bekennen. Maar: er is in elk geval nog heel wat te ontdekken!

Ook Wegener richt zich op prijswinnende boeken. Wegener begint vanaf 8 oktober 2005 de Winnaars Collectie. In deze serie verschijnen vijftien Nederlandstalige romans van auteurs die een belangrijke literaire prijs hebben gewonnen. Het eerste boek dat in de reeks verschijnt is "Het leven is vurrukkulluk" van Remco Campert. In 1976 winnaar van de P.C. Hooftprijs. Op de lijst van 15 te verschijnen boeken staan verder titels als: "De mensen thuis" van Thomas Rosenboom, "De doodshoofdvlinder" van Jan Wolkers, "Werther Nieland"van Gerard Reve, "De verliefde gevangene" van Cees Nooteboom, "Advocaat van de Hanen" van A.F. Th. van der Heyden, "Het stadspaleis" van Geert Mak, "De geruchten" van Hugo Claus en "Ik Jan Cremer" van Jan Cremer. De boeken verschijnen in gebonden exemplaren met harde kaft, omslag en leeslint. Ze zijn te koop tegen de prijs van € 7,50. Van deze reeks zal ik er weinig kopen: Nederlandse literatuur verzamel ik het liefst in oorspronkelijke uitgaves, en nog liever in eerste druk. Dus ik zal deze titels aan mij voorbij laten gaan.

Ondertussen heeft Trouw een eigen boekenreeks gepubliceerd. Daarin zijn tien klassiekers van tien Europese schrijvers geselecteerd. Volgens Trouw zijn het "romans die tezamen een indringend beeld geven van de zeer bewogen twintigste eeuw. Deze unieke werken mogen niet in uw boekenkast ontbreken." Van deze serie ken ik er ééntje niet: Ivo Andric - de brug over de Drina. Maar die verschijnt pas samen met Yourcenar (Herinneringen van Hadrianus) op 21 november. Ik moet dus nog even geduld hebben. Gisteren zijn als het goed is wel "De stille Amerikaan" van Graham Greene en "Bekentenissen van Zeno" van Italo Svevo verschenen. Zonder enige twijfel is het boek van Svevo briljant - net als zijn andere boeken trouwens. Het is één van de weinige boeken die ik blind aan iedereen aanbeveel. Maar of het thuishoort in een serie waar ook "Het proces" van Kafka en "1984" van Orwell in staan weet ik niet. Hoe dan ook, voor 119 euro is de serie te koop. Daarmee is het wel een dure hobby, duurder dan de andere reeksen in elk geval.

NRC is tot slot al enige tijd bezig met De Leesclub waarbij zes meesterwerken uit de Nederlandse literatuur worden besproken. Iedere maand staat een boek centraal. Lezers en redacteuren praten vier weken lang over de belangrijkste aspecten van dat boek. Nu is dat "Het land van herkomst" van Du Perron, maar eerder zijn al Hermans (Ik heb altijd gelijk), Mulisch (Het stenen bruidsbed) en Couperus (De stille kracht) aan de beurt geweest. Wie met alle zes boeken wil meepraten, kan voor 77,45 euro de hele set bestellen.

Het AD doet het weer anders. Daar kan je inschrijven op een 30-delige encyclopedie. En bij de Telegraaf kan je al een tijdje klassieke muziek sparen. De eerste is handig om feitjes over boeken en schrijvers op te zoeken en de tweede is weer aardig als achtergrond bij het lezen, hoewel boek en muziek wel bij elkaar moeten passen natuurlijk. Gelukkig heeft de boekenweek volgend jaar als thema "Boem Paukeslag" en gaat dus over schrijvers en muziek, waarmee ons een weg wordt gewezen uit dit dilemma.

Het probleem is natuurlijk dat je die reeksen nooit helemaal wilt hebben: je hebt er al een paar van of enkele titels spreken je gewoon niet aan. Als je een echte verzamelaar bent, zou je natuurlijk desondanks toch kunnen gaan voor complete reeksen: volledigheid is de drijfveer van de verzamelaar. Maar ik begin er toch maar niet aan. Ik gebruik deze series om voor lage prijzen goede boeken te kopen, en dat de consequentie daarvan is dat in mijn bibliotheek allerlei boeken staan met rugnummers van allerlei series, dat is dan maar zo. Het zijn titels die ik anders toch niet zou verzamelen of in eerste druk zou willen hebben, maar die vanwege de inhoud noodzakelijk zijn op mijn boekenplanken en uiteindelijk in mijn hoofd. En een meevaller is dat ze er over het algemeen prachtig uitzien: hardcovers inderdaad, maar een smaakvolle omslag. Het uiterlijk van mijn boekenrijen knapt er dus ook van op.

Precies een jaar geleden begon de Volkskrant met de al genoemde Nobelprijsbibliotheek. Van die serie van 10 boeken heb ik er uiteindelijk twee gekocht: "De stad der blinden" van Saramago en "Wachten op de barbaren" van Coetzee. Twee boeken overigens die een zeldzame indruk hebben achtergelaten bij mij: meesterwerken, allebei! Gelet op die ervaring - briljante boeken kopen voor weinig geld - ga ik zeker de bovenstaande series in de gaten houden en mijn slag slaan.