158 - Penguin Desinger Classics: kunst te geef

Ik heb de festiviteiten met betrekking tot het 70-jarig bestaan van Penguin van enige afstand gevolgd. Uiteraard ken ik Penguin en de reputatie van de uitgeverij. Penguins zijn een icoon als het gaat om boekontwerpen. Ook weet ik dat ze hele mooie speciale uitgaven hebben - zoals de verzameling kleine Penguins ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de uitgeverij.

De doos met Penguin 60s. Nee, dat ben niet ik in de weerspiegeling.

Maar Penguins op zich zijn een te groot verzamelgebied voor mij. Dat laat ik liever over aan de leden van de Penguin Collectors Society. Daarom stond ik ook niet vooraan in de rij toen de Penguin Designer Classics werden gepubliceerd. Ondanks dat De Papieren Man en Boekendingen erover hadden gepubliceerd, en ondanks dat er een tentoontstelling in Meermanno was geweest. Maar een goede verzamelaar weet een relevant boek te herkennen als het nodig is. Vorige week was ik even in Verwijs en dwaalde wat tussen de schappen. Opeens zag ik een tafeltje liggen met boeken die allemaal gestickerd waren "50% korting". Tussen die boeken zag ik een kunststof doos liggen met daarin een boek zonder omslag. Het zag er spannend uit, maar wat het precies was wist ik niet. Ik zag alleen dat het ging om "The idiot" van Dostojevski. Ook zag ik dat het boek 161 euro kostte, hoewel daar nog 50% procent korting vanaf zou gaan. Helaas had ik weinig tijd in Verwijs en vond ik 80,50 euro toch wat veel voor een impulsaankoop, maar eenmaal thuisgekomen liet het boek me niet los. Na een minuut googlen wist ik meer: bij Verwijs lag één van de 1000 exemplaren van de speciale Penguin Designer Classics: de door Ron Arad ontworpen uitgave van Dostojevski's klassieker. Uiteraard erg onvindbaar op het moment en een snelle zoektocht op sites van antiquariaten leerde mij dat dit boek al gauw voor een bedrag van tussen de 200 en 350 euro wordt aangeboden. Kortom, bij Verwijs lag een schat op mij te wachten! Hier de beschrijving van het boek: "Arad's book has no cover so the reader will pick it up and read the author's first words. It is stripped back to show the glue and thread in the spine which is visible through an acrylic slipcase (with a lid) with a fresnel lens so the text appears to move as the lid is removed. Arad explains: "By not wanting to have a cover, it ended with the book becoming an amazing object that is alive, but which maintains its transparency. It became a glorious box with a book inside - almost like a monument." Born in Tel Aviv, Ron Arad is an acclaimed industrial designer, artist and architect. His work can be found in collections in New York’s Metropolitan Museum of Art, the Centre Georges Pompidou in Paris, Germany’s Vitra Design Museum, and London’s Victoria & Albert Museum." Een kunststof doos met een lens? Een boek als kunstwerk? Met enige spanning ging ik de volgende dag terug: was het boek er nog en hoe zou de staat er van zijn? Mijn terugkeer in Verwijs verliep beter en slechter dan ik had verwacht. De terugkeer verliep slechter omdat één of andere vandaal de doos vanaf de verkeerde kant had willen openen, met als gevolg dat de bovenkant van de doos (waar de lens is) in de hoekjes is gescheurd en die zijde losgekomen is van de doos. Vernieling van een kunstwerk dus, strafbaar volgens artikel 350 Wetboek van Strafrecht. Gelukkig is het boek zelf onbeschadigd en de rest van de doos ook. Daarom is Ron Arad's interpretatie van The idiot nu van mij, ondanks de scheurtjes. Maar de terugkeer verliep op een ander punt veel beter: er bleken namelijk nog twee Designer Classics bij Verwijs te liggen: Scott-Fitzgerald's Tender is the night in een ontwerp van Sam Taylor-Wood en wederom van Dostojevski Crime and punishment, met een ontwerp van de ontwerpgroep Fuel. Wat een weelde! Wat een rijkdom! Ik lees hier dat de nummers 1 van elke uitgave geveild zijn. Totaal opbrengst $ 13.775 (!), maar hier en hier worden deze nummers één al aangeboden voor $ 6.600 per stuk. Dat ik vervolgens € 241,50 moest afrekenen vond ik nauwelijks een probleem. Ik moet eerlijk zeggen: ik heb nog een kwartiertje gedraald in Verwijs maar uiteindelijk besloot ik om de uitgave te doen: ik zou mijn leven lang spijt hebben als ik deze boeken liet liggen. Daarom bezit ik nu drie van de vijf Designer Classics. Helaas voor andere liefhebbers: de Designer Classics bij Verwijs zijn uitverkocht... Ze staan te pronken in mijn kast. Maar ondanks de weelde heb ik er een nieuw probleem bij: de jacht op de twee overgebleven Designer Classics. Weet iemand nog een boekhandel die ze per ongeluk aan het afprijzen is?

144 - Ik ben toegedicht

Vandaag was het een superieure gedichtendag. Zoals elk jaar toog ik ter gelegenheid van gedichtendag naar Verwijs in de Passage in Den Haag. Verwijs is de plek waar ik twee jaar geleden een indrukwekkende performance van Menno Wigman zag en waar ik drie jaar geleden achter het net viste toen er op gedichtendag boeken werden uitgedeeld (wat de boekhandel later ruimschoots goedmaakte).

Enfin, genoeg herinneringen aan deze boekhandel en door de storm toog ik dus naar mijn traditionele gedichtendag-plek. In de winkel was een medewerker aanwezig die winkelende klanten toedichtte door hen een gedicht voor te lezen uit de bundel van Mark Boog, de auteur van de bundel van dit jaar.

Ik werd verblijd met het gedicht Wie, geniaal...

Wie, geniaal, genadeloos, heeft de spiegels opgehangen
in deze kamer? Wie haalt ze weg? Wie stoort zich eraan
behalve die gestoord wil zijn? Ik draai me naar je om

en daar ben je, precies waar ik dacht dat je zou zijn.
Ik reik en raak je. Geen glas. Geen gezichtsbedrog.

maar vingertop aan vingertop dat wat ik, bij gebrek
aan woorden, beschrijf als wij. Je knikt, glimlacht,

draagt stenen bij aan een heel ander huis dan voorzien,

bouwt de illusies op die de zin zijn van onze zintuigen.
Ik hef mijn oude loflied aan op de deuren en de muren.

Voorlopig niet op reis, zoveel is zeker. Geen doel
dat niet verbleekt in dit witte licht, geen oog dat ziet.

Piet Gerbrandy schreef in de Volkskrant al een lovende recensie over deze bundel, en terecht. Maar ik was verbaasd dat het me zoveel deed om toegedicht te worden. Ik stond daar in de winkel en tegenover mij stond iemand gepassioneerd een gedicht aan mij voor te dragen. Ik vond het indrukwekkend, ontroerend zelfs. Mijn eerste gedachte toen ik deze medewerker zag was: waarschijnlijk word ik weer over het hoofd gezien, net als toen en toen. Groot was mijn opluchting toen ik werd opgemerkt en toegesproken. Een optreden met één toeschouwer. Het was het meest indrukwekkende optreden dat ik ooit had meegemaakt.

O ja, ik kreeg ook nog de gedichtendag-zakdoek, met een gedicht van Eva Gerlach. En ik kocht de bundel van Mark Boog natuurlijk. Dat is al de negende gedichtendagbundel die is verschenen en gelukkig heb ik ze allemaal (waarvan twee gesigneerd: Hugo Claus en Menno Wigman).

Het was een mooie dag, want ik ben toegedicht.

120 - Van Dis in Verwijs

Een groot voordeel van de Boekenweek is dat het voor schrijvers een goed moment is om op tournee te gaan. Tot mijn grote plezier zag ik dan ook een aankondiging dat Adriaan van Dis geïnterviewd zou worden in boekhandel Verwijs in Den Haag.

Ik ben optredens van Adriaan van Dis de laatste jaren vaak misgelopen: als hij ergens voorlas dan kon ik niet, of het was te ver weg, of er was een andere reden. Maar nu kon ik er bij zijn, en dat heb ik grondig voorbereid: ik had tien titels bij me om te laten signeren en ruim op tijd zat ik op de tweede rij, fototoestel in de aanslag. Rond kwart over zeven arriveerde de schrijver, in pak, met een felgroene tas in zijn hand.

Het interview werd gehouden door Wim Willems en hij had de nieuwe roman van Van Dis grondig gelezen. Maar eigenlijk had Van Dis geen vragen nodig: na elke korte vraag van Willems gaf Van Dis een minutenlang antwoord waarbij hij de ontstaansgeschiedenis van De Wandelaar mixte met zijn eigen ervaringen in Parijs en allerlei andere thema's. Kortom, het was zeer onderhoudend en het uur met Van Dis vloog om.

Bijgaand twee fragmenten van het interview. In het eerste legt Van Dis het een en ander uit over zijn ervaringen in Parijs en zijn visie op het boek. In het tweede leest hij een stuk voor uit De Wandelaar.



Van Dis over stappentellers, dopamine, Hugo, branden, het ontstaan van boeken...




Van Dis leest voor: pagina 157 uit De Wandelaar

Daarna kwam het natuurlijk aan op signeren. De meeste aanwezigen lieten een exemplaar van De Wandelaar signeren en een flink aantal ook het boekenweekessay van 2004 Onder het zink. Un abécédaire de Paris of het boekenweekgeschenk van 1996 Palmwijn. Maar mijn stapeltje was toch wel wat specialer dan dat: een exemplaar van Nathan Sid, maar dan het nieuwjaarsgeschenk van Meulenhoff dat niet in de handel was en dus het echte officiële debuut van Van Dis, een eerste druk, gebonden editie, van Indische Duinen, een eerste druk, gebonden, van Zilver en een exemplaar van de bibliofiele uitgave Bergen. Dat is een uitgave in een serie van de provincie Noord-Holland, waarin over elke Noord-Hollandse gemeente een verhaal van een bekende auteur en een zeefdruk van een bekende kunstenaar waren opgenomen. In Bergen is dat Adriaan van Dis samen met Doris Groeneveld. Elke uitgave is in slechts 100 exemplaren verschenen. Het verrassende was dat Van Dis bij die laatste opmerkte: "Die heb ik zelf niet eens...".
Kortom: binnenkort bezit ik meer titels van Van Dis, dan Van Dis zelf. Ik heb even overwogen om mijn exemplaar van Bergen aan hem cadeau te doen, maar omdat ik er tien jaar naar heb gezocht besloot ik het toch maar niet te doen.

In elk geval was mijn stapeltje boeken voor hem aanleiding op te merken: "U heeft echt alles van mij". Naar eer en geweten kon ik hem antwoorden: "Op één ding na. Ik mis namelijk nog steeds een exemplaar van het gedicht Een nieuwe politiek, uitgegeven door De Balie in 1998." De reactie van Van Dis was dat hij nog een paar exemplaren van dit gedicht thuis had, en er mij wel eentje wilde sturen. Als ik tenminste bereid was mijn adres te geven. Dat was ik natuurlijk, maar enigszins verontschuldigend zei Van Dis dat het wel even kon duren (ze liggen natuurlijk in Parijs en hij was nu in Den Haag). Maar hij zou het niet vergeten, beloofde hij.

Maar nóg was het niet op die avond (hoeveel weelde kan een mens verdragen?). Toen ik met mijn tweede stapeltje Van Dis-exotica langs kwam (onder meer de uitgave Classics van de VSB-bank, de lezing Brieven zonder grieven van PTT Post, een exemplaar van Een waarze sat van Wolters-Noordhoff en de uitgave Adriaan van Dis in Veenendaal van het CLV en de bibliotheek Veenendaal) vroeg Van Dis zich af of ik misschien ook een exemplaar van Onzichtbare stranden had. Volgens hem was het een schitterende uitgave, net uit en beslist iets voor een verzamelaar die alles al had.

Ik moest bekennen dat ik die titel niet kende. Toch weer een hiaat in de verzameling! Maar inmiddels heb ik het boek achterhaald: het is een uitgave van Hein Elferink en bestaat uit een verhaal van Van Dis en 18 houtsnedes van Pieter Bijwaard. Hier is de catalogus van Elferink. Alleen de prijs is fors: 175 euro maar liefst.

Maar wie compleet wil zijn moet er wat voor over hebben. En het is een rib uit mijn lijf, maar een mooie bekroning op deze avond. Stuur maar op, Hein!

90 - Goede oogst op gedichtendag

Het begint al een goede gewoonte te worden om tijdens gedichtendag aanwezig te zijn in boekhandel Verwijs, ik schreef er vorig jaar ook al over. Los van het feit dat het een schitterende boekhandel is op een prachtplek, de Haagse Passage, was er tijdens deze gedichtendag ook genoeg te doen. Er werden namelijk prijzen uitgereikt door Poetry International voor de beste gedichten van het jaar, zie hier de gedichten. Juryvoorzitter Femke Halsema deed een praatje en daarna mochten de drie prijswinnaars, Koenraad Goudeseune (zie ook hier), Piet Gerbrandy en Erik Jan Harmens, hun winnende gedicht voordragen aan de ongeveer 25 gasten. Met name de voordracht van Erik Jan Harmens was indrukwekkend: een duidelijke, welluidende stem die met kracht een gedicht voordroeg uit zijn bundel “Underperformer” over een autistische jongen. Indrukwekkend mooi. Harmens geselde de toeschouwers met zijn gedicht.

Maar de held van de dag was toch wel Menno Wigman. Wigman is de schrijver van de speciale gedichtendagbundel, die voor de zevende keer verschijnt. Ik had nog nooit van Wigman gehoord, ja het is schandalig, maar nadat ik op de site van Poetry International zijn gedicht “Tot besluit” uit de bundel “Dit is mijn dag” (2004) had gelezen was ik verkocht. Wat een indrukwekkend gedicht! Nu al een klassieker. 

Tot besluit 

Ik ken de droefenis van copyrettes, 

waar holle mannen met vergeelde kranten, 

bebrilde moeders met verhuisberichten,

 

De geur van briefpapieren, bankafschriften, 

belastingformulieren, huurcontracten, 

de inkt van niks die zegt dat we bestaan. 

En ik zag Vinexwijken, pril en doods, 

waar mensen roemloos mensen willen lijken, 

de straat haast vlekkeloos een straat nabootst. 

Wie kopiëren ze, wie kopieer 

ik zelf? Vader, moeder, wereld, DNA, 

daar sta je met je stralend eigen naam, 

Je hoofd vol snugger afgekeken hoop, 

op rust, promotie, kroost en bankbiljetten. 

En ik, die keffend in mijn canto´s woon, 

had ik maar iets nieuws, iets nieuws te zeggen. 

Licht. Hemel. Ziekte. Liefde. Dood. 

Ik ken de droefenis van de copyrettes.  

“Tot besluit” staat niet in de speciale bundel, maar Wigman las drie gedichten voor die wel in de bundel staan. Het was bijzonder om bij deze performance te zijn. Het was ook bijzonder om de gedichtendagbundel daarna door Wigman te laten signeren. Tot slot was het bijzonder om de speciaal voor vandaag bedrukte zakdoek met een dichtregel van Wigman te ontvangen. Kortom, Verwijs was weer eens een winkel vol lekkernijen waar ik gretig van geproefd heb. 

Dat signeren was trouwens nog een ervaring apart. Ik schreef al eerder over een signeersessie van Hugo Claus waar ik bij was en waarbij ik mij verbaasde over de toch wat onbeschaamde houding van iemand in de rij die zijn hele bibliotheek had meegenomen en tassen vol boeken van Claus liet signeren, met achter hem een steeds meer groeiende en licht geïrriteerde rij. Vandaag was het niet anders. Direct voor mij stond een man, Harry heette hij, die vijftien exemplaren van Wigman’s bundel had gekocht en deze allemaal liet signeren. Hij leverde er een briefje met namen bij en of Wigman de juiste bundel met de juiste naam wilde vullen. Dat deed de dichter, want waarom zou je dat ook weigeren? Maar irritant was het wel. Ik hield het op twee te signeren bundels en heb toen de dichter gecomplimenteerd met zijn gedicht “Tot besluit”, wat hij kennelijk erg op prijs stelde. Ik ben een tevreden mens, die heel tevreden verontrustende poëzie van Wigman tot mij neemt. 

53 - Op zoek naar de Moor

Ik kondigde twee posts geleden al aan dat een nieuw boek van Margriet de Moor op het punt van verschijnen stond. Alle reden dus om deze zo snel mogelijk te pakken te krijgen, maar wel een eerste druk s.v.p. Toevallig moest ik in Middelburg zijn en een rondje door de stad lopend vond ik al snel een boekhandel. Het boek van De Moor speelt onder meer tijdens de Watersnoodramp van 1953. Het leek mij daarom logisch dat een Middelburgse boekhandel een fikse stapel van De Verdronkene zou hebben liggen, inclusief promotiemateriaal etc. Helaas was dit niet zo, dat wil zeggen: men had wel de paperback, maar niet de gebonden uitvoering. En de paperback heette toch echt de tweede druk, en de gebonden versie de eerste. Geen De Moor dus in Zeeland. Maar ik ging niet onverrichterzake uit Zeeland weg: op de toonbank lag een stapel boekenleggers van de afgelopen Boekenweek. Aangezien ik die nog niet had, heb ik er daar een paar van meegenomen, dat staat zo mooi bij mijn rijtje boekenweekgeschenken.

Hoewel Middelburg een mooie stad is, was ik er te kort om uitgebreid een kijkje te nemen. Dus ook niet in Antiquariaat de Boekenbeurs aan de Turfkaai. Ik liep er notabene langs, maar had helaas haast om de trein te halen. Wel een boekenlegger, maar geen boek. Dat is een wat tragische ontwikkeling voor mijn bibliotheek. Daarom maar eens mijn licht opgestoken bij Verwijs, zoals ik had beloofd zou ik in Den Haag mijn boodschappen vooral daar doen. Kijkend in de computer, leerde ik van de Verwijzers dat de gebonden editie pas later leverbaar was. Oftewel: de eerste druk verschijnt pas een week ná de tweede druk. Wat verschijnt er dan weer een week later? De nulde druk? Hoe dan ook, Verwijs werd niet verblijd met omzet door mij, want zij hadden geen gebonden editie. 

Korte tijd later zat ik echter in lijn 7 in Amsterdam (nee, niet deze lijn 7). Op het Weteringcircuit schoot mij te binnen dat ik niet ver was van boekhandel Schimmelpennink. Daar kom ik graag, het is een heerlijke boekenplek, een volgestampte boekwinkel, niet groot, wel oud. De winkel blinkt uit in kwaliteit, zowel van boeken als van service. En inderdaad: ik liep de winkel binnen, zag direct een stapel De Moors liggen en in het midden van de stapel één gebonden exemplaar. Van pure vreugde heb ik toen ook maar het boekje van Marek van der Jagt gekocht, dat speciaal ter gelegenheid van de maand van de filosofie is verschenen: "Otto Weininger, of Bestaat de jood?".

Wij keuvelden nog wat over Margriet de Moor, de boekhandelaar en ik. Ik verklaarde mijn liefde voor haar werk, hij vond dat Eerst grijs, dan wit, dan blauw toch wel haar hoogtepunt was. Toen kreeg ik nog de "Lentebode" mee, het huisorgaan van de boekhandel, dat in een oplage van 1150 onder klanten wordt verspreid. Volgeschreven over net verschenen boeken, of boeken die je beslist moet lezen. En met nieuwtjes over de boekhandel. Sinds enige tijd schrijft Frans van der Ven in dit blaadje het feuilleton "Boekverslaafd", en dat intrigeerde mij wel. Het thema van het feuilleton is dat een boekverslaafde wordt gearresteerd door de BB (boekenbrigade) wegens een te groot bezit aan boeken. Het maximum toegestane aantal is 50. Overtreders worden opgesloten in de Boekpoort, een voormalig krankzinnigengesticht. Interessant thema. Zou het gezellig zijn in de Boekpoort, of treuren we daar allemaal over onze verloren boeken? Ik ben in elk geval zwaar in overtreding en de meeste van mijn lezers ook. Welke 50 boeken zou ik willen bewaren? Ik denk dat ik niet kan kiezen, ik ga in het verzet. Tot ziens in de Boekpoort.  

45 - Binnenwaaiende boeken

Het kan niet op deze Boekenweek. Niet alleen blijkt dit weblog veel lezers te trekken, maar bovendien wordt er ijverig doorgeklikt naar de links in de teksten. Dus als ik een link maak naar Verwijs, dan klikken mijn lezers naar Verwijs. En daar is Verwijs heel blij mee. Want ook Verwijs heeft een teller op haar pagina, en daaruit bleek dat veel bezoekers van hun homepage afkomstig waren van mijn blog. Enig speurwerk van de medewerkers leidde hen naar mijn hartverscheurende verhaal over het bezoek dat ik aan de versverbouwde boekhandel in de Passage bracht, alwaar ik de ter gelegenheid van de opening gratis uitgedeelde boeken misliep. Via een vriendelijk mailtje werd mij alsnog een boek aangeboden en daar zeg ik natuurlijk geen nee tegen. 

Eerlijk gezegd hield ik mijn hart vast (je weet maar nooit waar je mee "verblijd" wordt), maar tot mijn grote verrassing plofte een prachtig fotoboek over Den Haag in mijn brievenbus. Het is het boek "Den Haag. Van Paleis tot Pasar", met foto's van Gerrit de Heus. Waarom is het een mooi boek? Allereerst natuurlijk de uitvoering: mooi gebonden, met een prachtige letteropdruk. Verder heerlijk ruikend en voelend papier. En dan het onderwerp: Den Haag, de mooiste stad van het land, uitgedrukt in foto's die op één of andere manier anders dan anders zijn. In de inleiding staat: "Het biedt een blik op Den Haag als stad. Een stad, doordrenkt van politiek. (...) Het is een boek dat - in grote foto's en korte beschouwingen - beschrijft zoals je Den Haag zou kunnen beleven." 

Maar het allermooiste is natuurlijk het gebaar. Zó attent van Verwijs, ik beloof plechtig dat als ik in Den Haag weer boeken koop, het in Verwijs zal zijn. Ik roep mijn lezers op hetzelfde te doen. Voor wie geen weblog heeft dat boeken oplevert, koop dit boek en overtuig je van de schoonheid van Den Haag. Voor wie een dringende behoefte voelt om mij evenals Verwijs boeken toe te sturen: schroom niet en neem even contact op via een mailtje, dan regelen we het. 

36 - Een gedichtendag Verwijs-ing

Het is weer gedichtendag! En gedichtendag betekent een gedichtenbundel, en een gedichtenbundel betekent: een gedichtenbundel gaan kopen. Aangezien ik toch in Den Haag was, leek het mij een goed moment om de nieuwe winkel van Verwijs te bekijken, die sinds kort in de Passage is gehuisvest. Een prachtige plek voor een kwaliteitsboekhandel. Het is té verleidelijk om het gedicht van Achterberg hier ongenoemd te laten:

Passage 

Den Haag, stad, boordevol Bordewijk

en van Couperus overal een vleug

op Scheveningen aan, de villawijk

die kwijnt en zich Eline Vere heugt. 

Maar in de binnenstad staan ze te kijk, 

deurwaardershuizen met de harde deugd

van Katadreuffe die zijn doel bereikt.

Ik drink twee werelden, in ene teug. 

Den Haag, je tikt er tegen en het zingt. 

In de Passage krijgt de klank een hoog 

weergalmen en omlaag een fluistering 

tussen de voeten over het graniet; 

rode hartkamer die in elleboog 

met drie uitmondingen de stad geniet. 

En in die Passage staat tegenwoordig ook boekhandel Verwijs. Weinig Bordewijk en Couperus overigens hier te vinden, wel veel andere Haagse boeken. En een uitmuntende literaire afdeling, prachtig gelegen in de winkel, tussen pilaren waarin je de oude Passage herkent. Terwijl ik er was, werden er cadeautjes uitgedeeld: gratis boeken! Waarschijnlijk een actie in het kader van de opening, deze week is ook een feestweek in Verwijs. Willekeurige bezoekers kregen een prachtig ingepakt boek. En ik: ik viste net achter het net. Het is toch onrechtvaardig: de enige bezoeker die in zijn weblog over Verwijs schrijft, waarschijnlijk op dat moment de grootste boekenliefhebber in het pand, moet zonder cadeau de winkel verlaten. Ach, ik kan nog altijd proberen de gesigneerde boekenkast te winnen. 

In elk geval heb ik de dichtbundel gekocht. Daarin prachtige gedichten van Gerrit Kouwenaar. Eén zal ik citeren, want het gaat ook over boeken:

Binnen 

Wat je niet allemaal bestaan hebt, onteigend 

omhelsd hebt, geweest bent, nu zit je

op wacht aan je bed 

je bladert het boek door, bevingert de woorden 

wantrouwt je gereedschap, stofgoud cicaden 

het brood is verlegen, wil niet verstenen 

het horloge maalt meel en weet het nooit zeker 

diep in de tuin dooft het buitenste binnen 

altijd die vogels die nesten beginnen -