292 - 2018: veel boeken, goede deals en mooie aanwinsten

Het is lang geleden dat ik een jaaroverzicht maakte van mijn boeken en aanwinsten. Bijna een decennium, als ik terugkijk in mijn bloghistorie. Alle reden om er weer eens eentje te maken, onder meer geïnspireerd door Perkamentus' jaaroverzicht. Hij geeft tot op de cent nauwkeurig aan wat zijn bibliofiele afwijking hem gekost heeft (maar vooral: opgeleverd heeft) en ik was eigenlijk wel benieuwd wat ik dit jaar in mijn boekenbezit heb gestoken, en wat het mij heeft gebracht.

Als ik trouwens dat overzicht van 10 jaar geleden teruglees, dan valt mij op dat mijn verzamelvoorkeuren redelijk stabiel zijn: ook dit jaar zoek ik bijvoorbeeld nog steeds naar Bordewijk, naar Nescio en naar Adriaan van Dis. Ik heb in het begin van mijn verzamelaarscarrière keuzes gemaakt over wat tot mijn verzamelgebied behoort en wat niet, en dat is maar goed ook want anders ligt bibliomanie op de loer...

Dus wat is er dit jaar aan mijn verzameling toegevoegd? Toen ik het lijstje opmaakte verraste mij toch het aantal: 145 exemplaren belandden in mijn verzameling. Een fikse groei met 2 tot 3 boeken per week. Al met al een hele stapel, maar wat zat daar nu tussen?

Verzamelgebieden 1: Stichting de Roos

Le petit poucet - in onbeschadigde staat
(ook al zou je dat niet zeggen)

Een hele grote sprong heb ik gemaakt met mijn verzameling uitgaven van Stichting de Roos. Kantelpunt was toen ik in 2016 een grote collectie kon overnemen van een particulier. Na verschillende terloopse aankopen in de periode daarvoor bleek ik ineens ruim meer dan de helft van alle titels van De Roos te bezitten. Dat gaf mij moed om min of meer systematisch door te zetten naar een complete serie.
Deze bibliofiele uitgeverij is een oude liefde van mij en ik blog regelmatig over mijn aanwinsten. Hoewel ik een tijdje zelf lid ben geweest van De Roos sla ik - om economische redenen - mijn slag tegenwoordig op veilingen en in antiquariaten. Het verschil tussen de kosten van een nieuw exemplaar met een 'eigen' nummer of een tweedehands exemplaar is mij gewoon te groot. En aangezien ik uiteindelijk álle uitgaven van De Roos in bezit wil hebben, heb ik nog wat te doen met terugwerkende kracht.

Voor 2018 betekende dit een groei van 29 exemplaren in mijn collectie De Roos. Van de 187 uitgaven Stichting de Roos bezit ik er nu 176 (een groei van 15,5% van het totaal dit jaar!). Behalve de Escher-uitgave (recent nog geveild voor zo’n 7000 euro) heb ik mijn oog dus nog op 10 uitgaven. Zou ik deze ter plekke online bestellen, dan kost mij dit 455 euro. Maar ik wacht geduldig op de voorjaarsveilingen van Bubb Kuyper, Burgersdijk en Niermans en anderen om mijn slag te slaan voor minder. Lees mijn relaas over de kassa hieronder en u begrijpt waarom: de aanschaf kan zo veel voordeliger dan die 455 euro. Spannend is het ook: als ik dit jaar 29 Rozen kocht, zou het dan lukken om volgend jaar de laatste 10 binnen te halen?
De 29 Rozen kwamen dit jaar uit verschillende hoeken: een enkel exemplaar kocht ik op Marktplaats, ter gelegenheid van mijn verjaardag kreeg ik 4 mooie Rozen maar de grootste groei kwam door aankopen bij het Venduehuis in Den Haag (die een grote collectie veilde) Burgersdijk en Niermans en natuurlijk Bubb Kuyper.

Heel blij ben ik met dit jaar met de aankoop van de uitgave van Armando, meteen ook mijn duurste uitgave van dit jaar. Ik had er mijn zinnen op gezet omdat ik zie dat deze uitgave in prijs aan het stijgen is. Voor je het weet gaat het dezelfde kant op als Escher en wordt het daarmee onbetaalbaar. Vandaar dat ik er op gebrand was om dit jaar Armando te kopen, nu de uitgave nog relatief bescheiden in prijs is. Dat lukte bij Bubb Kuyper: voor 150 euro (ex veilingkosten) was de Armando van mij. Bij het Venduehuis kocht ik een paar mooie voordelige lots, waar onder meer een fraaie Achterberg in zat. Bij het inspecteren van de kavels op de kijkdag zag ik een exemplaar van Le petit poucet van Charles Perrault. Het leek erop dat dit boek erg beschadigd was (zie bovenste foto) en ik vond het al jammer dat de vorige eigenaar zo slecht voor de boeken had gezorgd. Na aankoop bleek dat het boek zo uitgegeven was... toch een volmaakt exemplaar dus.

Verzamelgebieden 2: Boeken over boeken

Een favoriet verzamelgebied van mij vormen de boeken over boeken. Boeken over boekenverzamelaars, over het verzamelen van boeken en over de historie van het boek beginnen inmiddels een substantieel deel van mijn verzameling uit te maken. Dit jaar voegde ik 23 'boeken over boeken' toe aan mijn collectie.

Mijn kast met boeken over boeken

Bijzondere exemplaren dit jaar waren onder meer hilarische bibliofiele reisverslag Hayward Ho! (lees mijn blog hier)  en de drie dikke pillen van Buijnsters over bibliofilie en het antiquariaat in Nederland en België, die ik bij Bubb Kuyper kocht. Bij Catawiki kocht ik het miniatuurboekje van William Blades, The enemies of books. Verder kocht ik eindelijk de drie catalogi van de Bubb Kuyper-veiling van de boeken van Boudewijn Büch (niet de luxe exemplaren, maar de gewone paperbackuitgave). Ik kreeg het onvolprezen jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen (Perkamentus bedankt!) en ik kocht wederom bij Catawiki een gesigneerd exemplaar van Books and bidders van de legendarische A.S.W. Rosenbach. Een ander blog dit jaar ging over Shaun Bythell's Diary of a bookshop en over enkele andere boeken die een verslag doen van het leven in een boekhandel.

Verzamelgebieden 3: CPNB uitgaven, series, gelegenheidsuitgaven

Ik ben een verzamelaar die van series houdt en van kleine boekjes bij bijzondere gelegenheden. Voor series geldt dat het vooral een kwestie is van discipline en bijkopen. Zo kocht ik dit jaar alle 12 Literaire Juweeltjes, waardoor ik nog steeds een complete set heb (het aantal Literaire Juweeltjes nadert intussen de 160 - ze bestaan al zo'n 13 jaar). Verder kocht ik een aantal nieuwjaarsgeschenken van uitgeverijen - meestal voor een euro of twee, als ik dat zie dan laat ik ze niet liggen. Een speciale categorie zijn nog de CPNB-uitgaven: boekenweekgeschenk, andere boekenweekuitgaven, uitgaven van Nederland Leest, uitgaven van de maand van de geschiedenis / spiritualiteit / filosofie, kinderboekenweek... De stichting CPNB publiceert genoeg klein grut om een heel jaar bezig te blijven. Bijzondere exemplaren dit jaar waren de vondst van een uitgave in het kader van de 4 en 5 mei herdenkingen uit 2001. Elk jaar wordt een boekje uitgegeven met daarin de lezingen van 4 mei en van 5 mei samen. Maar sommige jaren werden in (hele) kleine oplage ook aparte lezingen uitgegeven, zoals in 2001 met de lezing van Korthals Altes Vrijheid is leven zonder angst. Meestal wordt daar zo'n 25 tot 50 euro voor gevraagd, maar deze kocht ik voor 8 euro bij Boekwinkeltjes.nl. Leuk was ook dat ik van een eerdere editie van Nederland Leest uit 2010 - toen De grote zaal van Jacoba van Velde centraal stond - een zogenaamde pre-editie vond. Dit is niet één van de 673.000 uitgedeelde exemplaren uit de bibliotheken, maar één van de 3000 exemplaren voor contactpersonen van Nederland Leest. Toch leuk voor 50 cent in de kringloopwinkel.

Verzamelgebieden 4: Grote schrijvers

Er zijn verschillende auteurs die ik al heel lang verzamel en van wie ik van tijd tot tijd iets aan de collectie toevoeg. Ook dit jaar kocht ik weer een paar boeken van deze auteurs: 2 uitgaven van Bordewijk, 2 uitgaven van Adriaan van Dis en eentje van Nescio. Dit jaar geen Tommy Wieringa en Marcel Möring voor mij, maar die maken het binnenkort vast weer goed.
Over de uitgaven van Bordewijk schreef ik een blog: ik was een beetje uitverzameld, maar dit waren twee uitgaven in de categorie 'die kan ik niet laten lopen' bij Catawiki. Een mooie, kwalitatieve toevoeging. Datzelfde gold voor Nescio: een prima exemplaar van de 2e druk van Dichtertje, Titaantjes, De uitvreter werd bij Catawiki aangeboden en die was voor mij. Hierbij zat nog een andere uitgave van Nescio die ik via Marktplaats doorverkocht, waardoor de aankoopkosten uiteindelijk heel erg meevielen. Adriaan van Dis ontmoette ik in het voorjaar weer eens bij Paagman in Den Haag en daardoor kon ik verschillende aanwinsten uit 2017 door hem laten signeren. Mijn Van Dis-collectie is daardoor nog steeds helemaal up to date, inclusief alle bibliofiele en bijzondere uitgaven.

Overige aankopen
Naast alle specifieke verzamelgebieden houd ik ook gewoon erg van lezen en ben ik altijd op zoek naar goede romans en verhalen. Ik lees bewust en kies voor klassiekers en boeken die inhoudelijk hoog aangeslagen staan. Ik blijf weg van bestsellers, hypes en dergelijke: laat een boek zich eerst maar eens bewijzen als alle opwinding geluwd is. Als het dan nog steeds inhoudelijk overeind blijft, zal ik het lezen. Ik was dan ook erg blij toen ik dit najaar bij Bubb Kuyper een lot met klassiekers kocht. Hierin zaten onder meer een exemplaar van Canetti's Het martyrium, een luxe genummerde uitgave van Musil's De man zonder eigenschappen en Reis naar het einde van de nacht van Céline. Maar ook de verzamelde gedichten van Kavafis in de mooie uitgave van Athenaeum, Polak en Van Gennep. In de categorie 'romans en verhalen' werden zo 50 exemplaren aan mijn collectie toegevoegd.

De kassa / de herkomst
Wat kost deze hobby mij nu eigenlijk? Ik moet er niet aan denken dat ik al deze boeken nieuw had moeten kopen. Ik zou zeker failliet zijn geweest en niet verder zijn gekomen dan een fractie van de 145 boeken die ik nu aan 2018 heb overgehouden.

Mijn favoriete categorie boeken zijn de gratis boeken. Gulle gevers gaven mij 12 boeken, onder meer voor mijn verjaardag, voor Sinterklaas en uit vriendschap. Op verschillende plekken in het land staan weggeef-bibliotheken of ruilbibliotheken: gratis boeken om mee te nemen (en om achter te laten natuurlijk). Zoals op Utrecht CS waar ik 4 mooie boeken vond (onder meer Ilja Leonard Pfeijffer's La superba) en bij mijn eigen Albert Heijn wat mij 3 boeken opleverde (waaronder het mooie plaatjesboek Schrijvers en hun huizen van Erdmute Klein). In Leiden bevindt zich de Boekenzolder, daar mag iedereen 10 boeken per dag gratis weghalen (een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld). Ondanks dat er een lelijk stempel van Boekenzolder in staat leverde dit toch 9 boeken op. Verder nog wat bijvangst bij boekenaankopen (zoals boekenweekgeschenken of andere cadeau-uitgaven bij aankoop van een boek). Het totaal dit jaar is 33 gratis boeken. Dat maakt het een stuk overzichtelijker om bibliofiel te zijn!

De 12 literaire juweeltjes van 2018 kostten 1,50 per stuk. Met een totaal van 18 euro dit jaar is dat niet echt een bedrag waar ik van opkijk.
Verder goedkoopjes haalde ik op tijdens Koningsdag (2 à 50 cent) en kringloopwinkels (6 boeken voor 10 euro). Verder in de gewone boekhandel verschillende betaalbare kleine uitgaven in de categorie 'series en gelegenheidsuitgaven', zoals uitgaven in de 'Maand van de geschiedenis' respectievelijk 'spiritualiteit' of 'filosofie' of andere cadeau-achtige boeken. In totaal 6 exemplaren voor 25 euro.

De tussenstand bedraagt hiermee 59 boeken voor € 54. Een aantrekkelijk gemiddelde! Voor de resterende 60% van de aanwinsten lopen de kosten echter snel op.

Ik kocht op Marktplaats en bij Boekwinkeltjes.nl in totaal 8 boeken voor € 82. Hier komen altijd nog verzendkosten bij, waarbij de verzendkosten soms hoger zijn dan de kosten van het boek. In totaal 31 euro verzendkosten erbij.
Bij verschillende antiquariaten kocht ik 9 boeken voor € 45. Onder meer bij het fijne Hinderickx en Winderickx in Utrecht waar ik óók een exemplaar van De Roos kocht. En in hun uitverkoopbak de langgezochte Bzzletin-uitgave over Adriaan van Dis op de kop tikte. Deze zocht ik vooral lang omdat ik er niet veel voor wilde betalen, de euro bij Hinderickx had ik er graag voor over.
Bij de reguliere boekhandel kocht ik nog 4 boeken voor in totaal € 33,50.

De handtekening van A.S.W. Rosenbach

Catawiki leverde mij 7 boeken voor in totaal € 230 (inclusief veilingkosten), naast € 34 verzendkosten. Een gemiddelde van circa € 35 per boek, maar wat mij betreft in alle gevallen een voordelige aankoop. Het aantal biedingen op items bij Catawiki is veel hoger, maar sommige boeken zijn bij Catawiki verbazingwekkend duurder dan bij bijvoorbeeld Boekwinkeltjes.nl of Antiqbook.nl. Ik vraag mij nog steeds af of sommige bieders echt niet verder kijken dan Catawiki, want in veel gevallen zijn zij een dief van hun eigen portemonnee.

Deze 28 boeken kostten mij € 390. Gemiddeld zo'n € 14 per boek en gelet op de kwaliteit van de aankopen kan ik daar alleen maar heel tevreden mee zijn

De laatste categorie zijn de veilinghuizen. Dit jaar kocht ik bij drie veilinghuizen (Venduehuis Den Haag, Bubb Kuyper in Haarlem en Burgersdijk en Niermans in Leiden) in totaal 46 boeken. Of liever gezegd: ik kocht veel meer boeken, maar de dubbele of minder interessante exemplaren heb ik doorverkocht. Bij mijn biedingen houd ik daar ook rekening mee: wat de verwachte doorverkoopwaarde is tel ik op bij het maximum dat ik voor de door mij begeerde boeken wil betalen, en dat wordt mijn hoogste bod. Dit maakt dat ik regelmatig lots verlies, maar het voorkomt dat ik uiteindelijk teveel betaal voor een boek dat ik bij een volgende veiling of in een antiquariaat vast goedkoper op de kop kan tikken. Voor de veiling bij Burgersdijk gold dat ik in totaal € 335,24 moest afrekenen voor mijn aankopen, maar dat ik uiteindelijk € 220 terugverdiende met de doorverkoop van boeken (meestal via Catawiki). Het netto bedrag is daarmee € 115,34 voor 11 uitgaven van De Roos: net iets meer dan een tientje per stuk! Zo voordelig lukt het nergens anders om deze boeken te kopen.

Een ander voorbeeld is een kavel met boeken van Binderij Phoenix dat ik bij Bubb Kuyper kocht. In totaal moest ik daarvoor € 87,78 afrekenen. Na doorverkoop van verschillende uitgaven was het saldo  nog maar € 7,82. Voor dit bedrag bezit ik nu onder andere de prachtige Phoenix-uitgave De phoenix spreekt van Gerrit Komrij naast twee andere Phoenix-uitgaafjes. Alleen al de Komrij doet minstens € 50 in het antiquariaat, waarmee ook dit een zeer voordelige aankoop is gebleken.
Ik kocht bij Bubb Kuyper voor 50,16 ook een kavel met luxe uitgaven van de Wereldbibliotheek. Deze premie-uitgaven zijn op zichzelf al een mooi verzamelobject (misschien begin ik er ooit nog eens aan...) maar van elke uitgave werden ook luxe gebonden uitgaven gemaakt in een oplage van tussen de 50 en de 200. Van deze in totaal 15 Wereldbibliotheek-uitgaven hield ik er 3 en de rest verkocht ik door voor in totaal € 64. Netto opbrengst is daarmee € 14 waardoor ik onder aan de streep drie gratis mooie boeken kreeg en ook nog eens geld toe! Eén van de uitgaafjes die ik hield is de luxe editie van Goethe's Egmond en Oranje / Egmond en Alva uit 1949: ook nog eens een gesigneerd exemplaar (niet gesigneerd door Goethe, maar dat begreep u al).
Wat het netto resultaat is van de aankopen bij het Venduehuis weet ik op dit moment nog niet. In een latere toevoeging op dit blog zal ik dit aanvullen. Van één kavel weet ik het wel: ik kocht de facsimile set van Francois Valenyn's Beschryving van Oud en Nieuw Oost-Indiën (herdruk van de uitgaven uit 1723-1724) waarbij ook een exemplaar zat van de facsimile van Engelbert Kaempfer's De beschrijving van Japan. Dit deed ik uitsluitend voor de winst en dat lukte: de kosten voor dit kavel waren inclusief veilingkosten € 103,20 en de uiteindelijk netto-opbrengst € 142. Deze opbrengst van € 39 kon ik mooi van mijn kostensaldo aftrekken. In 2016 kende ik ook een jaar met veel aan- en verkopen. Lees mijn blog daarover hier.

De totalen

Zoals aangegeven ben ik 145 boeken rijker. De bruto aankoopkosten bedragen € 2468,20, dus gemiddeld € 17,02 per boek. De verschillende doorverkopen brachten tot nu toe € 512 in het laatje waardoor de totale aankoopkosten zijn gezakt naar € 1955. Ik verwacht nog zo'n 500 euro op te halen met verschillende doorverkopen, waardoor het netto resultaat van dit jaar wel eens uit zou kunnen komen op €1400 voor 145 boeken, slechts € 9,66 per boek of € 116 per maand.

Net als Perkamentus op basis van zijn jaaroverzicht durf ik te stellen: bibliofilie is niet duur, maar vooral leuk, verrijkend en en het resultaat van geduld, toewijding, inzicht en een beetje geluk. Ik kijk uit naar 2019. De eerste boeken zijn al binnen. Of het er weer 145 worden staat nog te bezien. U hoort er binnenkort meer over op dit blog.

Naschrift maart 2019: alle dubbele boeken zijn verkocht. De resultaten waren beter dan verwacht! Alle verkopen brachten ruim € 500 meer op dan eerst gedacht, zodat de netto kosten over het hele jaar zijn gezakt naar € 814 voor 145 boeken, oftewel €5,61 per boek c.q. net geen €68 per maand. Het is al vaker gezegd: bibliofilie is niet duur!

280 - Een mooie set boeken van Stichting P.J. Cools

Bij mijn enthousiaste bespreking van het boek Boeken uit de doeken in mijn vorige bericht, gaf ik al aan dat deze afkomstig was van de mij onbekende Stichting P.J. Cools. Deze wetenschap was aanleiding om eens te gaan grasduinen op de site van deze stichting, en ik ontdekte onder meer dat deze stichting de organisator is van de jaarlijkse Tilburgse boekenmarkt "Boeken rond het paleis". Maar niet alleen dat, de stichting bevordert ook andere literaire activiteiten en wat voor mij belangrijk is: ze geven boeken uit, in het bijzonder boeken over boeken.

Veel lees- en verzamelbevorderende activiteiten dus en daarom verdient deze stichting alle aandacht die maar nodig is. Ik vroeg mij vervolgens wel af wie die P.J. Cools nu eigenlijk was waar de stichting naar was genoemd. Gelukkig realiseert de stichting zich dat meer mensen zich dat afvragen, en daarom staat er een link naar een artikel van Jef van Kempen over Petrus Josephus Cools.

Het eerste wat ik daarin las was dat het een pater was die censor was in de plaatselijke bibliotheek. Niet bepaald een aanbeveling om naamgever te worden voor een stichting die het lezen bevordert, wat mij betreft, want het doet mij denken aan lijsten met verboden boeken en andere nare beperkingen. Maar al verder lezend blijkt het allemaal wel mee te vallen met deze Cools. Hij werd na zijn priesteropleiding bibliothecaris van de theologie-opleiding in Stein en schreef meerdere artikelen over boeken en bibliotheken en stimuleerde de verwerving van boeken waar hij maar kon. 'Hoe meer boeken hoe beter', was zijn motto. Binnen zijn eigen bibliotheek was hij zeer actief in de verwerving van boeken van kloosterbibliotheken die opgeheven dreigden te worden. Door deze bibliotheken te verwerven, bleven de boeken behouden en beschikbaar. Na de oorlog kreeg hij een plek in landelijke commissies die zich bezig hielden met herstel en bevordering van het bibliotheekwezen in Nederland.

In de uitgave Catalogus van de handschriften, incunabelen en postincunabelen uit het bezit van de orde der minderbroeders-kapucijnen in Nederland, nu aanwezig in de Bibliotheek van de Theologische Faculteit Tilburg door Lydia Wierda, lees ik de volgende vermakelijke passage:

De TFT [Theologische Faculteit Tilburg] had aanvankelijk geen eigen bibliotheek. De studenten beschikten op hun thuisbasis veelal over een goedvoorziene bibliotheek. Het gebrek aan een bibliotheek werd echter wel als een bezwaar gezien. Daarom werd een bibliothecaris aangesteld wiens belangrijkste taak niet zozeer was de zorg voor de boeken als wel ervoor zorgen dat er eigen boeken kwamen.
Deze bibliothecaris, pater Petrus Josephus Cools MSC, ging vol goede moed op strooptocht. Hij bezocht de bibliotheken van de missionarissen van het H. Hart, de missionarissen van het Goddelijk Woord, de missionarissen van de H. Familie en de minderbroeders kapucijnen. En niet zonder succes: de eerste meters boeken van de bibliotheek van de TFT zijn het resultaat van Cools' inspanningen. Deze boeken hebben geen stempel van de TFT maar hebben een ingeplakt briefje met de tekst 'In bruikleen bij de bibliotheek van de Theologische Faculteit Tilburg'. Deze boeken zijn vooral afkomstig uit de collecties van de vroegere seminaries.
(...) De collectie oude en kostbare werken van de kapucijnen omvat 80 handschriften, 45 incunabelen met 62 titels en 165 postincunabelen met 218 titels.

Dat heeft Cools dan wel weer aardig gedaan, op die manier cultureel erfgoed behouden en zo historische boeken toegankelijk houden, en en passant nog 45 incunabelen op de kop tikken naast veel ander moois. Hoewel 'strooptocht' niet zo'n positieve term is, is zijn intentie goed geweest. Ik snap wel dat zoveel enthousiasme een inspiratie vormt voor de stichting P.J. Cools: 'hoe meer boeken hoe beter!'.

Maar terug nu naar de lijst met uitgaven van de stichting. Ik was zo brutaal om Peter IJsenbrant en Martin Hulsenboom te vragen of er wat rondslingerende uitgaven van deze stichting mijn kant op konden komen, en tot mijn grote blijdschap werd mijn smeekbede verhoord. Hieronder een beeld van wat vervolgens in mijn brievenbus plofte:

Hoewel, een aantal van deze kreeg ik al eerder van de heren Hulsenboom en IJsenbrant (zoals de prachtige gelegenheidsuitgave Paul Verlaine in Tilbourg, oplage 25, die netjes staat naast mijn twee uitgaves van de Biblio-sonnetten van Verlaine), maar het maakt het plaatje wat completer. Hoe dan ook een boeiende collectie van boeken over boeken en lezen die elk op hun eigen wijze laten zien waarom boeken zo fascinerend zijn. Eén van de uitgaven die strikt genomen niet van de stichting is, is het boekje De nagedachtenis van een groot man van Gerard Keller. Een heruitgave van een verhaal van deze schrijver ter gelegenheid van het plaatsen van een grafmonument voor hem. Een mooi verhaal over een vergelijkbaar thema: hoe in een dorp een min of meer bekende schrijver wordt herdacht en waarin kleinburgerlijkheid leidt tot een herdenking waarin iedereen vooral zijn eigen belang dient en de schrijver meer en meer vergeten raakt. Tot mijn grote spijt realiseerde ik mij dat ik niet al te lang geleden een boek van deze Keller had weggedaan wegens overtolligheid (om precies te zijn: Het vermoorde Parijs in een overigens vrij lelijke en beschadigde uitvoering). Nu mis ik dit boek, want deze nieuwe uitgave had daar mooi naast kunnen staan. Voor de zoveelste keer de les geleerd om geen boeken weg te doen, want er volgt altijd spijt.

Waar ik ook erg van genoot is de uitgave Boekverkoper voor alle seizoenen van Herman Brusselmans waarin alle passages over de fictieve boekhandelaar en bibliothecaris Louis Tinner uit de boeken van Brusselmans zijn gebundeld. Of wat te denken van  De pelle humana over boeken gebonden in mensenhuid (Perkamentus schreef hier al eens over in 2011, maar hij moest toen nog 11 euro neer leggen voor dit boekje..). Inmiddels zijn wereldwijd 18 van dergelijke boeken bekend die bij veel mensen tot de verbeelding spreken (de tekst van Schilders staat trouwens hier). Maar bovenal ben ik nu in het bezit van een boek van P.J. Cools zelf, een lezing met de titel Over het conserveren van boeken, waarin dezelfde toelichting van Jef van Kempen over Cools zelf staat die ik hierboven al aanhaalde maar daarnaast nog een toelichting op de tekst bevat van - wie anders dan - Ed Schilders. In deze verhandeling geeft Cools allerlei raad over hoe boeken het beste behandeld kunnen worden in bibliotheken, maar ook in de thuisbibliotheek. Een tip is om elk boek tenminste één keer per jaar uit de kast te nemen en buiten stofvrij te maken. Ik vrees dat ik tegen deze regel zondig: ik stof mijn boeken maximaal één keer per vijf jaar af. Daarmee heb ik de Cools-norm niet gehaald..

Mijn gebedel leverde kortom een paar fraaie aanvullingen op voor mijn collectie boeken over boeken, die inmiddels zo'n 220 titels telt. Ik schaam mij dan ook niet voor het gebedel: ik weet dat de boeken hoe dan ook door mij meer geliefd en beter verzorgd worden dan elders, en dat ze dus beter bij mij kunnen staan. Niet dat ik twijfel over de bibliozorg bij Peter IJsenbrant thuis, maar ik wil alleen maar zeggen dat ik natuurlijk niet de eerste de beste bedelaar ben. Mijn dankbaarheid is groot en langdurig, en ik deel deze ook nog eens met de lezers van dit blog. Die lezers worden hopelijk geprikkeld door dit moois en die hoeven niet te bedelen, maar kunnen de boeken vermoed ik gewoon bestellen via de gegevens op de website van Stichting Cools.

Wie had gedacht dat ik als randstedelijke protestant zo enthousiast kon worden over een Brabantse katholieke geestelijke censor... Bibliofilie overbrugt de grootste verschillen, zo blijkt maar weer.

264 - Boeken sneupen, boeken handelen

Ik heb nooit gedacht dat er een groot handelaar in mij zat, maar een klein handelaartje begin ik inmiddels toch wel te worden. Ik denk dat er geen jaar is geweest als 2016 waarin ik zoveel boeken heb ingekocht en ook weer verkocht, en dat alles om mijn boekenbudget aan te vullen of tenminste een aantal 'gratis' boeken te krijgen: d.w.z. de boeken die ik voor mijzelf houd nadat de ingekochte partij (met winst) van de hand heb gedaan.

Maar laat ik bij het begin beginnen. Rustig surfend op het web, op zoek naar boeken kwam ik ineens terecht op de site van het voor mij onbekende veilinghuis Timothy, waar een langlopende boekenveiling bezig was. Deze boekenveiling bevatte een grote diversiteit aan boeken: fictie en non-fictie, Nederlandse en vertaalde literatuur en ook niet-vertaalde literatuur. Het leek een grote bibliotheek van iemand te zijn, maar de bibliotheek werd zonder veel samenhang boek voor boek geveild.

De boeken werden in porties geveild: elke dag een half uur lang ongeveer 50 kavels, bieden vanaf 0,5 euro en een vaste tijd waarop het kavel verliep. Vooral dat laatste bleek fijn, want waar andere veilinghuizen altijd een minuut toevoegen aan de looptijd nadat een bod is gedaan gebeurde dat hier niet. Dus op het moment dat één seconde voor tijd het hoogste bod is gedaan, is het kavel bijna zeker binnengehaald.

En zo begon ik te bieden. De meeste boeken bleken voor daadwerkelijk voor 0,50 verkocht te worden, met een enkele uitschieter naar een paar euro en veel boeken die helemaal niet verkocht werden. Dat is op zich te begrijpen, want het waren ogenschijnlijk geen bijzondere boeken: gewone romans en niet al te zeldzame drukken of uitgaves. Maar toch zag ik een paar kavels die mij interessant leken, vooral om door te verkopen: het verzameld werk van Couperus (de set uit 1976), het verzameld werk van Pierre Kemp en een kostbare set van Francois Valentijn: Beschryving van Oost-Indien, de facsimile uit 2002. Daarnaast wat exemplaren uit de series Privé-domein, Ambo-klassieken, en de Grote Bellettrie-reeksvan Athenaeum-Polak & Van Gennep.

Veel van de boeken werden zoals gezegd niet verkocht en die eindigden aan het eind van elke week op een plank die als geheel werd geveild. Vanwege de slechte kwaliteit foto's was niet echt duidelijk wat er op de planken stond. Ik heb een paar plankjes gekocht (€2,50 per stuk) zonder echt te weten wat ik kocht maar vooral omdat ik wat boeken meende te herkennen die voor mij interessant waren. Voor het overige was het een paar weken lang simpelweg alert blijven tussen 19.30 en 20.00 en op het scherpst van de snede bieden: één seconde voor tijd mijn maximumbod. Na een paar weken (de veiling bleek al maanden te lopen, ik stapte ruim een maand voor het einde in) waren er ook een paar andere bieders met die tactiek. Daardoor heb ik nog een paar kavels verloren.

Uiteindelijk heb ik 70 kavels gekocht, waaronder de eerdergenoemde van Couperus, Valentyn en Kemp. Ik zag een set Verzameld Werk van Bordewijk weg gaan voor teveel geld (waarom werd daar nu wel op geboden?) en ook mooi werk van Lucebert boven mijn budget. Aan de andere kant scoorde ik een paar mooie fotoboeken voor een fractie van de waarde. Maar ik hield niet echt bij wat ik allemaal kocht, want elke keer dacht ik "ach, een halve euro... wat maakt mij het uit". Dus toen ik de boeken ging halen in de buurt van Nijmegen schrok ik toch wel een beetje: letterlijk een auto vol boeken! Bananendozen en tassen vol boeken sleepte ik naar huis, tot grote ongerustheid van mijn huisgenoten: waar ging ik dat nu allemaal laten?

Maar mijn handelsinstinct bleek te kloppen. De set Valentyn verkocht ik al snel op Catawiki voor ruim het dubbele wat ik ervoor betaalde. De set Couperus ging voor bijna drie keer de inkoop weg en de Kemp vijf keer. Ik had ook nog een hele set luxe boeken over het oude Egypte gekocht. Tien boeken voor 0,50 per stuk gingen in een paar lots voor zo'n 30-40 euro per lot van de hand. De set Privé-domein van Herzen leverde een minieme winst op want die had ik toch wat te duur ingekocht. Maar al met al had ik al snel de kosten van de veiling terugverdiend, zelfs na aftrek van de dubbele veilingkosten: ik moest natuurlijk zowel bij Catawiki als bij Timothy afrekenen.

Maar wat bleef er dan nog over voor mijn eigen bibliotheek? Er zaten naast de bewust gekochte boeken een paar leuke verrassingen tussen. Zo kocht ik het boekje Tromboneliefde van de helaas te vroeg overleden Adriaan Jaeggi voor de eerdergenoemde 0,50. Bij nadere beschouwing bleek het een gesigneerd exemplaar te zijn. Ik kocht voor hetzelfde bedrag De zwarte met het witte hart van Japin, en dat bleek een eerste druk (niet gesigneerd helaas, maar dat komt nog wel). Op de eerdergenoemde plankjes bleek een mooie rij Dorresteins te staan, ook in eerste druk.

En onvermijdelijk is er nu een hele stapel boeken in mijn bezit die rechtstreeks naar de kringloop kan. Het zijn boeken die niet welkom zijn in mijn bibliotheek, maar die ook geen euro gaan opbrengen op Marktplaats of een veilingsite. Misschien dat een kringloopklant er nog blij mee is, maar Perkamentus hoeft er wat mij betreft niet voor om te lopen.

Aan het eind van dit avontuur kijk ik tevreden naar mijn boekenbudget en tegelijkertijd naar de stapel (ruim 30 boeken die ik in feite gratis kan toevoegen aan mijn bibliotheek. Naast de gesigneerde Jaeggi, de Japins en de Dorresteins heb ik onder andere nog de Perdu-uitgave Op Peruaanse hoogte, van Julio Cortázar en Manja Offerhaus, de voor mij onbekende klassiekers De zangen van Maldoror, La Celestina en tot slot Onze vooroorlogstijd van de bij nader inzien heel foute Robert Brasillach, Daarnaast twee boeken van Mendoza voor als ik in augustus naar Barcelona ga en de Jaarboeken van Tacitus in de Ambo-uitgave.

Het was de moeite waard. Het bieden was elke avond weer spannend en zorgde voor een regelmatige stoot adrenaline als de laatste seconde was verstreken en ik moest kijken of ik het geworden was... En ik blijk al met al nog best een goede handelaar zijn. Wie weet wat dat mij nog voor voordeel gaat opleveren in de toekomst!

241 - Welkom Piet Calis en Ralf Mohren

Tot mijn niet geringe verbazing wordt dit blog nog wel eens gelezen door anderen dan mijzelf. Lezers die net als ik van boeken houden, lezers die van verzamelen houden of mensen die niet zo heel goed kunnen googlen en per ongeluk op mijn weblog komen. Sinds afgelopen zaterdag prijs ik mij gelukkig dat ik twee lezers heb die echt kunnen schrijven en waartussen voor zover ik weet geen enkel ander verband bestaat dan dat ze op een zaterdagmiddag samen met anderen in de tuin van het pand van uitgeverij Meulenhoff aan de Herengracht in Amsterdam stonden.

Het zat zo. Op een goede dag kreeg ik een mail van uitgeverij Meulenhoff met daarin de aankondiging van een blogevent, "een inspirerend event exclusief voor boekenbloggers". Aangezien het leven van een boekenblogger betrekkelijk saai is en ik ook wel eens wat van mijn soortgenoten wilde zien, heb ik mij ingeschreven. Op het programma stonden verschillende activiteiten, maar de nauwkeurige kijker had natuurlijk ook al opgemerkt dat in het hoekje van de uitnodiging een goodiebag staat afgedrukt. Aangezien Meulenhoff een mooi literair fonds heeft wekte dat, in combinatie met de mogelijkheid om weer eens heerlijk naar Amsterdam te gaan, eveneens mijn belangstelling.

En zo kwam het dat ik even voor twee uur aansluit in een lange rij voor het pand van Meulenhoff, waarna we eenmaal binnen ons konden inschrijven. Er stonden twee tafels met boeken klaar - dat was vast onderdeel van de goodiebag vermoedde ik, en ik liet alvast mijn ogen over de titels gaan om een keuze te kunnen maken: ik zag spannende boeken, romantische boeken en gelukkig ook wat literaire werken, waaronder het boek van Piet Calis over het leven van Vondel.

In de rij stonden opvallend veel vrouwen. Van de ongeveer 60 aanwezigen schat ik dat er ongeveer 50-55 vrouw waren. En tot mijn verbazing ook nog heel erg jong. Niet dat jonge mensen niet lezen (gelukkig wel!) maar ik vroeg mij af wat hun boekenbloghistorie was.

(c) http://www.hendrik-jandewit.nl/2014/06/ontwapenend/

Niet al te lang daarna werd ik vergast op een boekenclubbijeenkomst over het boek Tijgers in de nacht van Fiona McFarlane, geleid door de Meulenhoff uitgeefster Maaike le Noble die ook het boek had aangekocht. Het was interessant te horen welke afwegingen waren gemaakt om het boek uit te geven en hoe gekozen werd voor o.a. het omslag. Tijdens het introductierondje van de groep bleek al snel wat het profiel van de aanwezigen was. Diverse boekenbloggers waren rond de 20, sommigen blogden pas een half jaar. Een enkeling blogde al een jaar of twee. Ik voelde me erg senior toen ik moest bekennen dat mijn blog dit jaar tien jaar bestaat.

Na een workshop recensieschrijven van Marieke Groen was het tijd voor de boekenbloggersborrel in de tuin van Meulenhoff. En daar stonden aan tafeltjes diverse auteurs op de bloggers te wachten. Onder hen was tot mijn grote verrassing Piet Calis, een icoon van de literatuur en zomaar op een toevallige zaterdagmiddag in Amsterdam te spreken. Piet Calis, inmiddels 78 jaar oud, vertelde dat hij tegenwoordig de oudste op het boekenbal is en daarom de dans mag openen. Ook vertelde hij met veel plezier hoe zijn schoolboeken voor literatuuronderwijs zo goed verkochten, dat hij vervolgens genoeg inkomen had om boeken te kunnen schrijven die hem echt interesseerden maar die niet zouden verkopen. Eén ervan - die volgens mij behoorlijk verkoopt - lag op tafel: zijn biografie van Vondel. Ik herinnerde mij dat ik die ook bij de ingang van Meulenhoff had zien liggen, in een klein stapeltje. Ineens was ik bezorgd dat andere boekenbloggers dat boek voor mijn neus zouden wegkapen, dus voor de zekerheid ging ik ondertussen het boek halen, om ter plekke een handtekening van Piet Calis te krijgen.

En dat lukte. Met veel plezier signeerde Calis het boek en de zaterdag bij Meulenhoff werd nog veel zonniger dan hij al was: in mijn goodiebag zat in elk geval een door Piet Calis gesigneerde biografie van Vondel: hoeveel weelde kan een mens verdragen? En wat is Calis een aardige man: vriendelijk, belangstellend en alle tijd nemend voor een gesprekje met de aanwezigen.

Een tafeltje verder liep ik Ralf Mohren tegen het lijf. Hij vertelde over zijn debuutroman Tonic die in januari 2015 verschijnt. Het verhaal van een alchoholverslaving en wat dat doet, en hoe je er weer van afkomt. Nadat we een aantal titels van alcoholische romans uitgewisseld hadden, vroeg ik naar de titel van zijn boek. Volgens Mohren is tonic een geliefd drankje onder ex-alcoholisten. Als eenmaal helder is dat er niet meer gedronken kan worden, wacht een leven van frisdrank. En op een gegeven moment komt de Spa rood je oren uit, dan blijkt Tonic een drankje te zijn met nog iets van een bite. Vanaf nu zal ik Tonicdrinkers niet meer op dezelfde manier bekijken...

Zowel Piet Calis als Ralf Mohren schreven mijn blogadres over dat op mijn badge stond, met de belofte mijn blog te lezen. Als zij dat dezelfde dag hebben gedaan, hebben ze dit bericht gemist. Maar zo niet, dan heet ik ze bij deze van harte welkom op dit blog. Een debuterend romancier met hopelijk een grote toekomst en de gelauwerde Piet Calis als lezers op mijn blog. Een sneuper kan het slechter treffen.

En o ja, er mochten drie boeken in de goodiebag. Naast Calis' Vondel verdwenen dan ook Rayuela van Julio Cortázar en De opkomst en ondergang van grootmachten van Tom Rachman erin. Deze laatste mededeling dient geen ander doel dan u allen stikjaloers te maken. Laat ik afsluiten met de hoop dat vele uitgeverijen het voorbeeld van Meulenhoff zullen volgen. Ik ben wel in voor een middagje verrassingen!

211 - Villa Triste

Het is alweer een tijdje geleden dat ik gratis boeken kreeg (tot mijn schrik zie ik dat het alweer in 2008 was!) maar het boek dat ik kreeg maakte het lange wachten meer dan goed.

Villa Triste is de veelbelovende titel van het jongste vertaalde boek van Lucretia Grindle. Een lijvige roman die op het oog een zwaar thema als basis heeft: de strijd van de partizanen in Italië tegen zowel de Duitse bezetter als de Italiaanse fascisten. Maar het is ook het verhaal van een moordonderzoek, dat start na de mysterieuze moord op twee oorlogshelden: pas onderscheiden leden van het Italiaanse verzet. De Florentijnse speurder Pallioti wordt op de zaak gezet en ontdekt langzamerhand meer van de geschiedenis van zijn land dan hij ooit voor mogelijk hield. En dat aan de hand van een mysterieus dagboekje van Caterina Cammaccio waarin het verhaal wordt verteld van de verzetsstrijd van de zusjes Caterina en Isabella (Cati en Issa) en hun familie in de laatste oorlogsjaren. Het is ook het verhaal van de liefde tussen Isabella en Carlo en de tegelijkertijd de onmogelijkheid van deze liefde in de woelige tijd waarin zij leefden.

In het boek wordt afwisselend het verloop van het hedendaagse moordonderzoek als het historische partizanenverhaal verteld. Een schrijfstijl die vaker wordt gebruikt, recent bijvoorbeeld ook in het boek van Elle van Rijn dat ik tijdens de boekenweek in de Bijenkorf van haar kocht (Het vergeten gezicht, zie een verslag van die ontmoeting hier) en waarin ook een liefdesverhaal uit die tijd wordt verweven met een hedendaags verhaal. Grindle gebruikt deze stijl overtuigend. Ik bedacht mij bij het lezen dat ik mij de bijzondere rol van Italië tijdens de Tweede Wereldoorlog nooit echt gerealiseerd had: eerst als agressor en bondgenoot van nazi-Duitsland, later als vijand van nazi-Duitsland. Maar tegelijkertijd met een belangrijke eigen groep fascisten, navolgers van Mussolini, die niet van plan waren de macht over te geven. Dat plaatste de Italiaanse bevolking voor een paar belangrijke dilemma's en positiekeuzes, iets wat in het boek overtuigend naar voren komt. Ik kende natuurlijk wel een oorlogsrelaas van bijvoorbeeld Giorgio Bassani, De tuin van de Finzi-Contini's, geschreven vanuit het perspectief van Joodse slachtoffers in diezelfde fascistische periode. Maar dit beeld van de partizanenstrijd was voor mij nieuw.

In feite is dit boek een in-verdrietig verhaal over verraad en het laat de triestheid van de oorlog zonder winnaars in volle omvang zien. Maar het is ook een verhaal van hoop omdat het de opoffering en de moed laat zien en de wederopbouw na de oorlog. En uiteindelijk is het een verhaal van rechtvaardigheid en opluchting, omdat de waarheid toch boven komt en ook het laatste raadsel op de slotpagina's wordt opgelost.

Kortom, een knappe prestatie van Lucretia Grindle. Dit boek dateert al uit 2010. In 2011 verscheen The lost daughter, met diezelfde speurder Pallioti en zijn assistent Enzo Saenz maar dit keer met de schijnwerper op een ander deel van de Italiaanse geschiedenis: de terroristische Rode Brigades. Ik ben erg benieuwd hoe Grindle dit onderdeel van de geschiedenis naar voren weet te brengen. Als het op vergelijkbare wijze gebeurt als in Villa Triste, is het boek zeker de moeite waard.

Intussen zag ik ook nog dat er een film is/wordt gemaakt met de titel Villa Triste. Het is geen verfilming van het boek van Lucretia Grindle, maar een weergave van het historische Nazi hoofdkwartier dat in Florence onder die naam bekend stond. Lees hier een artikel over de komende film van regisseur Fabrizio Favilli. Het laat in elk geval zien hoe zeer dit boek op ware feiten is gebaseerd.

191 - 350.000 boeken... en wat nu?

Wat zou je doen met 350.000 boeken?

Ik denk dat er geen boekenliefhebbers zijn die anders zouden hebben gereageerd dan Shaunna Raycraft, toen ze hoorde dat de buurvrouw de boekencollectie van haar overleden man wilde verbranden. Als ware boekenliefhebber bood ze aan dat zij dan wel voor de boeken wilde zorgen.

Shaunna Raycraft na haar daad van liefdadigheid

Zelf heb ik ook geregeld partijen boeken overgenomen van mensen die er geen raad meer mee wisten. Ik vind dat moeilijk te begrijpen: van boeken krijg je nooit genoeg, zoals de CPNB niet nalaat te benadrukken. Ik sorteer de boeken, een enkel boek einidgt in mijn boekenkast, sommige verdwijnen richting de Slegte en de meeste in de kasten van een kringloopwinkel. Ik wil niet denken aan wat er gebeurt als de boeken daar te lang staan, maar dat is een ander verhaal.

Volgens dit artikel leverde de liefdadigheid van Raycraft 30 ton boeken op, een onhandelbare stapel die ze een aantal jaar had opgeslagen op twee locaties. Maar hoe sorteer je twee huizen vol boeken, en toen de vloeren begonnen te verzakken leidde dit er toe dat het koppel uiteindelijk nog maar één uitweg zag: verbranden. Precies datgene waar de boeken in eerste instantie van gered moesten worden.

Boeken sorteren bij de Raycrafts

Gelukkig is er nog zoiets als social media. Na het bericht in de krant kwam de gemeenschap van boekenliefhebbers in actie. Via Librarything, maar ook via Twitter en Facebook ging het verhaal de wereld in, en er kwam hulp bij het sorteren. Eind goed al goed (fotoserie!!), zo lijkt het. Het echtpaar houdt zelf 20.000 boeken, de rest wordt verkocht of gaat naar liefdadigheidsinstellingen om het lezen te bevorderen.

Maar de vraag blijft: wat zou ík doen met 350.000  boeken? De gedachte dat het 175 x mijn huidige boekencollectie is, is nogal beangstigend. Maar de boeken zomaar laten vernietigen... dat zou ik ook niet over mijn hart kunnen verkrijgen. Een onmogelijk dilemma. En: hoe vertel ik het thuis?

Iedereen mag mij een paar boeken geven, en zelfs honderd of duizend is geen probleem. Ik denk dat ik mijn bovengrens bij 1000 stel. Dus iedereen die 999 boeken of minder kwijt wil... laat een berichtje voor me achter.

165 - Nescio-bedelboek in dure maand

Vaste lezers van dit blog weten dat gratis boeken mijn hart sneller laten kloppen. Niet omdat ik gierig en/of Nederlander ben (of misschien ook wel), maar vooral omdat ik het een bewijs vindt dat de afzenders constateren dat een boek vanzelfsprekend beter af is bij mij, dan elders. Mijn boekenkast kan worden beschouwd als een ereplaats voor elk boek, mijn boeken zijn het beste gezelschap dat willekeurig welk drukwerk zich kan wensen en daarom is het heel verstandig als men mij boeken stuurt om opgenomen te worden in mijn bibliotheek. Ik ben in de gelukkige omstandigheid dat suggesties aan uitgevers en boekhandels van mijn kant om mij boeken te sturen, over het algemeen goed worden opgevolgd. In de afgelopen jaren ontving ik al de volgende boeken:

• Den Haag, van Paleis tot Pasar van boekhandel Verwijs (zie dit bericht)
• De oerversie van Faust van Goethe (zie dit bericht)
• Classics en Komedie om Geld van Adriaan van Dis (zie dit bericht)
• het jubileumboek van Schaap en Partners, het advocatenkantoor waar ook Bordewijk werkte (zie dit bericht)
• Klare taal van Richard Osinga (zie dit bericht)

Afgelopen week bleek er weer een uitgever bereid om mijn bibliotheek te spekken. Ik ontdekte dat al enige tijd geleden bij Lenoirschuring een boek was verschenen over de Joost Swarte-uitgaven van Nescio: de drie mooie uitgaven van Nescio die door Joost Swarte zijn geïllustreerd. Het boek werd gepresenteerd tijdens een periodieke bijeenkomst van Lenoirschuring, onder de titel "op de vloer bij Lenoirschuring". Ik moet bekennen dat ik nog nooit van Lenoirschuring en nog nooit van deze Nescio-uitgave had gehoord, maar als Nesciaan moest ik deze natuurlijk wel bezitten. Een e-mail van mij aan Arie Lenoir leverde per kerende mail een toezegging op: het boek was naar mij onderweg. Grappig toch, dat je zo lang in zalige onwetendheid kan verkeren over het bestaan van een boek, maar als je weet dat het er is móet je het zo snel mogelijk vinden. In dit geval zat er tussen ontdekken en bezitten maar een paar dagen, maar helaas duurt het vaak veel langer. Hoe dan ook, dit boek is echt een schitterend boek. Voor wie het bewijs wil zien: de pdf is integraal hier te downloaden. Het boek opent met de opdracht "Aan de lezers die het werk van Nescio en Swarte kennen, en aan hen die het gaan ontdekken.". In verschillende hoofdstukken komen daarna aspecten van de illustraties van Swarte bij het werk van Nescio aan de orde, inclusief biografieën van Nesico en Swarte en andere informatie. Een heerlijk boek, prachtig opgemaakt, lekker ruikend, kortom: onmisbaar. Achteraf was het misschien ook niet zo heel verrassend dat ik het kreeg. Op de achterkant van het boek staat een piepkleine tekst afgedrukt over de doelgroep: tot die categorie behoor ik ook. Alleen al om die kwalificatie ben ik een gelukkig mens, maar na het ontvangen van het boek extra. Met dank aan Lenoirschuring. 

133 - De week van de gesigneerde boeken

Ik blijk inmiddels een fijne neus te hebben voor plekken waar boeken worden uitgedeeld. Je zou het natuurlijk ook stom toeval kunnen noemen, maar soms lijk ik over de boeken te struikelen.

Op 14 september had ik bijvoorbeeld een afspraak nabij Utrecht CS en toen ik in de ochtendspits op het station aankwam, zag ik midden op CS een opstopping ontstaan: een kluwen mensen, muziek, mensen met sandwichborden: daar was iets aan de hand. Al snel bleek het om een signeersessie van schrijver-miljonair Marjan Berk en Yvonne Kroonenberg te gaan.

Beide auteurs hebben een boekje geschreven voor de serie Leeslicht. In Leeslicht verschijnen boeken voor volwassenen in gewone taal. En die serie werd op Utrecht CS gepromoot, mede door het laten signeren van de boeken door de auteurs. Die boeken lagen in grote stapels om hen heen en waren gratis voor wie ze wilde hebben.
Het was natuurlijk wel jammer dat Kader Abdolah er niet zat. Maar ik ga zeker niet ondankbaar doen over mijn gesigneerde exemplaren. Al was het maar om dat beide dames temidden van de drukte zo ontspannen bleven en voor iedereen een vriendelijk woord hadden. Zie hier voor een persbericht over de actie.

Een paar dagen later was ik op de lancering van het boek van oud-hoofdcommissaris van politie Joop van Riessen. Hij heeft veertig jaar bij de Amsterdamse politie gewerkt en zijn ervaringen uit die tijd zijn nu vastgelegd in een boek: In naam der wet. Het was een leuke borrel met veel bekenden uit de politie- en mediawereld. Van John van den Heuvel tot Eric Nordholt: ze waren er allemaal om te vieren dat Joop een boek had geschreven.
En het is een heel leuk boek geworden. Geen literatuur, maar wel een met vaart verteld verhaal van een eigenwijze politieman die nog één keer zijn licht laat schijnen over de ontwikkeling van de misdaad in Amsterdam en in Nederland. Een aanrader! Zie hier voor mediaberichtgeving: AT5 en De Pers.
En ook Joop was zo goed het boek te signeren, waarmee de oogst van die week op drie gesigneerde boeken stond.

Maar het was nog niet op. Toen ik thuis kwam van de boekpresentatie lag er een pakje op me te wachten: antiquariaat André Swertz bleek het laatste puzzelstukje te hebben van mijn serie bibliofiele relatiegeschenken van de Zetcentrale Meppel. Ik schreef al eerder over de geweldige verrassing toen ik deze serie kocht bij Markplaats, en hoe ik onder de indruk was van de kwaliteit en schoonheid van elk individueel boek. En dat ik naast een grote buit ook een nieuwe opdracht had binnengehaald: het zoeken van het laatste boek uit de serie.

Via Antiqbook heb ik het uiteindelijk gevonden. En ook dit laatste ontbrekende stukje bleek mij te kunnen verrassen. Het ontvangen van een bijzonder boek went namelijk nooit. Het verhaal van Guy de Maupassant, Mademoiselle Fifi, is op A4 formaat uitgegeven, met harde omslag en op fraai papier uitgevoerd. Alles is weer goed aan dit boek: het lettertype, de illustraties van Kurt Löb: perfectie werd weer zichtbaar. Maar het mooiste kwam nog, want bij nader onderzoek bleek dit exemplaar, net als twee andere deeltjes, gesigneerd te zijn door Löb zelf.

Eén week, vijf werkdagen, vier totaal uiteenlopende gesigneerde boeken: soms is er bijna teveel weelde ineens voor een boekensneuper. Aan de andere kant: op welke andere plek krijgen deze prachtexemplaren zoveel waardering als bij mij?

127 - Duur boek + gratis boeken = redelijk

Zoals ik in mijn vorige post al schreef: het is fijn voor een verzamelaar wanneer anderen afstand doen van hun boeken. En dit om twee redenen:
1. Boeken zijn al zo duur
2. Soms krijg je een waardevolle toevoeging waarvan je het bestaan niet kende

Om met het eerste te beginnen: recent kwam een nieuwe essaybundel van Margriet de Moor uit, Als een hond zijn blinde baas. Daarin zijn allerlei teksten van toespraken, voordrachten en andere bijeenkomsten verzameld die eerder werden gepubliceerd in kranten, tijdschriften of elders. Het is een fascinerende bundel omdat het een goed beeld geeft van de ideeën van De Moor over haar schrijverschap en de achtergrond van een aantal van haar boeken weergeeft. Wat bedoelde ze ermee te zeggen? Wat is voor haar in het algemeen de verhouding tussen muziek en literatuur? Waarom schrijft ze eigenlijk? Welke schrijvers bewondert ze? Ze heeft het in de loop van de tijd allemaal verteld en opgeschreven en nu is het gepubliceerd.

Het was een genot om de bundel te lezen en een verrijking voor mijn Margiet de Moor collectie. Het was echter geen genot om het te kopen, want het kostte mij 24,90 euro. En dat vind ik nog steeds erg veel voor een paperback waarin feitelijk geen nieuwe teksten staan. Hierin zit vrijwel geen werk voor auteur of uitgeverij; het zijn bestaande teksten en de stapel hoeft alleen maar verzameld en gedrukt te worden. Om daar bijna 25 euro voor te vragen vind ik tamelijk grof. Niet gesigneerd, geen stofomslag, geen bijzondere illustraties, gewoon een doorsnee boek dat ook niet overdreven dik is. Waarom moet daar zoveel geld voor betaald worden?

Daarom was ik extra blij met de dubbele toegift die ik daarnaast kreeg.

Allereerst was een collega zo goed om uit zijn eigen collectie een exemplaar van de bundel Onder de soldaten van Arnon Grunberg te schenken. Dit exemplaar is één van de exemplaren van het ministerie van Defensie die voor de Uruzgan-gangers was bedoeld. Grunberg beschrijft zijn ervaringen als 'embedded' journalist in Afghanistan. Het is een hilarische bundel met een verbaasde Grunberg die de eigenaardigheden van het Nederlandse leger in Uruzgan probeert te doorgronden.
"Zelden heb ik zo veel afkortingen geleerd als gedurende mijn korte tijd in Afghanistan. Lupa lunchpakket, kobro korte broek, detco detachement commandant. De tijdwinst die dat oplevert ontroert. Vanaf nu heet geluk ge."
Mooi is ook de passage over de sergeant met de kaasschaaf.
"Ben je al eens eerder in Afghanistan geweest?' informeerde ik. 'Al twee keer', zei de sergeant, 'maar dit keer heb ik een kaasschaaf bij me.' En er verscheen en triomfantelijke lach op zijn gezicht. (...) Ik voelde genegenheid voor sergeant Jordy, die Afghanistan niet onvoorbereid zou betreden."

Daarnaast was een goede vriendin zo goed een totaal onbekende titel van Adriaan van Dis voor mij mee te nemen: Op de televisie. Wie googlet op deze titel vind 'm niet, behalve één vermelding in Wikipedia, maar die heb ik daar zelf bij gezet. Op de televisie is een speciale uitgave van ECI, voor haar relaties, ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van ECI. De echtgenoot van de vriendin is een relatie van ECI en daarom kreeg hij het toegestuurd. Als niet-lezer wilde hij het al bij het oud papier gooien, tot zijn vrouw zei dat het wellicht een interessant boek voor mij was. Goed gedacht! En zo kwam ik in het bezit van een titel waarvan ik het bestaan totaal niet vermoedde. Tegelijkertijd vraag ik mij af hoeveel ontvangers van dit fraais het uiteindelijk gewoon toch maar bij het oud papier hebben gegooid...

In Op de televisie beschrijft Van Dis zijn herinneringen aan zijn roemruchte boekenprogramma "Hier is... Adriaan van Dis". Hij kan het programma goed relativeren maar ziet ook wat het teweeg heeft gebracht: "De kijkers van toen sterven langzaam uit, maar in de rekkelijkheid van de herinnering ben ik nog altijd te zien. Ook op dagen dat "Hier is..." er nooit was. Zo vroeg het Algemeen Dagblad bij mijn terugkeer als presentator van Zomergasten aan de EO-coryfee Andries Knevel wat hij van ons programma destijds vond. Aardige dingen zei hij. 'Maar ja, wij keken natuurlijk niet op zondag. Wij keken alleen naar de herhaling.'
Er was helemaal geen herhaling. Die bestond toen nog niet.
Mensen herinneren zich wel meer dingen. Hoe vaak hoor ik niet op een literaire avond, tijdens het vragenhalfuurtje na een lezing: 'Wij keken elke week.'
Het was één keer per maand. Acht keer per jaar."

Hij haalt herinneringen op aan de schrijvers die hij sprak, aan Annie Cohen-Selal wier Sartre-biografie een geweldig succes werd in Nederland mede door dit programma, Frans Pointl, Michel Tournier, Charlotte Mutsaers... Hij beschrijft de effecten van het programma op het koopgedrag van kijkers. En hij hekelt uitgevers vanwege de manier waarop zij met auteurs omgaan en de smaak van het publiek proberen te sturen. Ook hekelt hij de omroepen, omdat ze te weinig geduld hebben om een boekenprogramma tot bloei te laten komen. Dit in tegenstelling tot zijn geliefde Frankrijk, waar wel zeven boekenprogramma's op televisie zijn. "Alleen op de Avonden mogen de letteren nog wat knetteren. Kan het geluid wat zachter? Het is al bijna stil."

Een driedubbele verrijking voor mijn bibliotheek. Drie boeken voor nog geen 25 euro, zo wordt het leed van de kosten van De Moor verzacht met de prachtige Grunberg en de onbetaalbare Van Dis. Geweldig attent van mijn omgeving om mij zoveel plezier te geven. Dank!

p.s. Inmiddels heb ik tóch een vermelding van Op de televisie gevonden, Joost Nijsen is ook een gelukkige bezitter!

126 - Bedelboek over Bordewijk

Als boekenverzamelaar ben ik er een groot voorstander van dat mensen mij gratis boeken geven. Er moet toch niets zo leuk zijn voor een boekenbezitter om te weten dat er ergens een verzamelaar is die dolblij is met datgene wat overbodig staat te zijn in andermans boekenkast. Daarom herinner ik met enige regelmaat mensen aan de vreugde van het geven en dat leidt tot een gestage stroom boeken mijn kant op. Maar niet alleen bekenden geven mij boeken, ook bedrijven doen dat.

Als tegenprestatie voor deze ruimhartigheid roep ik de lezers van dit blog op uitsluitend zaken te doen met bedrijven die mij hebben voorzien van gratis boeken.

Dat betekent voor u als lezer het volgende:

• Voor het geval er toch boeken betaald moet worden, dienen boeken gekocht te worden bij Verwijs in Den Haag. Want zij waren zo goed (zie bericht) mij gratis een fotoboek van Gerrit de Heus te sturen.
• Met name boeken van uitgeverij Athenaeum Polak & Van Gennep moeten gelezen worden, want zij stuurden mij een gratis exemplaar van de oer-Faust (zie bericht).
• Beleggers: meld u bij de opvolger van de optiebeurs, want zij stuurden mij een gratis boekje van Adriaan van Dis.

En dit zijn nog maar een paar voorbeelden... Afgelopen week was het in elk geval weer raak: ik ontving het jubileumboek van advocatenkantoor Schaap en Partners. Een bedelmail van mij naar het kantoor had direct succes. Het had mij enkele jaren van zoeken kunnen besparen als ik hier eerder op was gekomen. Maar sneupers vragen niet snel om hulp, pas als zij ten einde raad zijn... Gelukkig was Schaap en Partners genereus. Mijn oproep is dus: heeft u een juridisch geschil, meld u zich dan in Rotterdam!

Waarom is dit jubileumboek zo speciaal? Het kantoor Schaap en Partners is de plek waar Bordewijk in zijn advocatenbestaan enkele jaren heeft gewerkt. Hij kreeg een jaar na zijn promotie een plaats als junior bij Mr. J.G. Schürmann, aan de Wijnhaven 48. In 1916 werd het kantoor aan de Boompjes 10 betrokken, en dit is het gebouw dat Bordewijk beschrijft in Karakter: "Een hoog gebouw, smal, een oud herenhuis geweest, hij zag het dadelijk...".

Bordewijk heeft tot 1919 bij Schürmann gewerkt. In het jubileumboek wordt uitgezocht waarom de biograaf van Bordewijk, Reinold Vugs, het in zijn boek uit 1995 verkeerd had; er was verwarring met adresboeken in Rotterdam. Desalniettemin vestigde Bordewijk zich in 1919 als zelfstandig advocaat.

Veel ervaringen uit de jaren bij Schürmann zijn in Bordewijk's werk verwerkt. Zoals de beschrijving van een kantoor, maar ook verschillende van zijn tegenstanders in de rechtszaal zijn zichtbaar in zijn romans of in zijn eigen herinneringen aan de advocatuur (in het boek Geachte Confrère).

Een mooi detail vind ik dat de secretaresse van Schürmann, mevrouw Elizabeth Cornelia Schade, model stond voor juffrouw Te George in Karakter: "En ze gaf hem een hand, het was de eerste handdruk die ze wisselden, haar hand was zo koel van de zee, het voelde verrukkelijk aan." Katadreuffe en Te George horen wel en niet bij elkaar: "Maar die twee jonge mensen waren bestemd elkaar beurtelings aan te trekken." Er is een ontmoeting tussen Katadreuffe en Te George op een mooie dag in de Hoek, samen met Katadreuffe's vriend Jan Maan. Maan beschrijft Te George als volgt: "Wat een schat van een meid zeg... Hoe ken je die?... Is dat iemand van je kantoor?... Een hele dame...".

Kortom, in dit jubileumboek is voor de Bordewijk-liefhebber veel terug te vinden over achtergronden van Bordewijk en over details in zijn werk. Maar natuurlijk ook over de ontwikkeling van het kantoor van Schürmann naar het kantoor Schaap en partners dat nu nog gevestigd is aan de Parklaan 17 in Rotterdam.

Een fraai boek dat een mooie plaats krijgt in mijn Bordewijk-collectie.

105 - De boeken van Oscar Steens horen bij mij!

Wat is dat toch, dat sommige mensen zo lijken te koketteren met hun aversie van boeken? Neem nu de laatste editie van Rails, het gratis magazine van NS. Elk nummer van Rails heeft een thema, en het thema van de maand augustus 2006 is “Op = op! Grandioze opruiming”. Alle artikelen zijn volgens dit thema vormgegeven, met hele mooie schreeuwerige prijsstickertjes en al.  Het blad opent met een soort prijzenactie: er zijn prijzen geselecteerd die te winnen zijn door het insturen van een kaartje. Zo is er een stapel boeken die uit het bezit van hoofdredacteur Oscar Steens zouden komen. Dat iemand boeken weggeeft is zeer te prijzen natuurlijk, maar verdienen deze boeken nu echt een trap na? Rails schrijft: “Of hij ze allemaal heeft gelezen, is de vraag, maar dat ze allemaal uit de boekenkast van de hoofdredacteur komen is een feit. Te winnen inclusief gratis leesoren!

Noot van de hoofdredacteur: “Boeken, tijdschriften en kranten doe je nooit zomaar weg, heb ik altijd geleerd. Want je weet het maar nooit. Het kan gebeuren dat je plotseling iets wilt weten over – zeg – de belevingswereld van Philips-meisjes (6^e boek van boven), de pikante relatie tussen Renate Rubinstein en Simon Carmiggelt (1^e boek van boven) of de vrachtwagens van Van Gend en Loos in 1901 (2^e boek van onder). Dan is het handig dat je niet in weer en wind naar boekhandel of bibliotheek moet afreizen, maar dat een bezoek aan de eigen zolder / werkkamer voldoende is.

Maar er zijn grenzen aan het bewaren van papier. Bijvoorbeeld als er lekkages ontstaan door overgewicht op de vloeren, de ongediertebestrijdingsdienst adviseert om de papierberg chemisch te reinigen en een kinderfeestje afgelast moet worden omdat een jaargang NRC Handelsblad over de jarige heenvalt. Weg met die rotzooi! Ik lees nooit meer een boek, tijdschriften stuur ik per omgaande retour afzender en met de krant ga ik gewoon weer de vis inpakken.”

Bij het stukje staat een foto van de aangeboden boeken. Ik tel er 29 (Van 473,- voor NOP, is de vermelding bij de aanbieding) en ik zie onder andere boeken van Ilja Leonard Pfeijffer (Het grote baggerboek), Piet Piryns (Praten als ambacht), Sjoerd Venema (Een man met suikerhaar), Marco Kamphuis (Succes), Jennie Erdal (Altijd een ander), Moderne poëzie uit Azië, Bob van der Burg (Camera), Richard Ellmann (Oscar Wilde) en Peter Esterhazy (Verbeterde editie)

Oscar’s boeken dus. Harteloos weggedaan door iemand die beweert dat het rotzooi is en dat hij nooit meer een boek gaat lezen...

Gelukkig weten boeken dat ze bij mij een onderdak kunnen vinden. Ze worden afgestoft, geknuffeld, getroost, geregistreerd en krijgen een plekje naast lotgenoten op een stevige boekenplank. Enkele worden hoofdpersoon in dit blog, alle anderen worden in elk geval aandachtig gelezen. En allemaal worden ze geliefd en van tijd tot tijd met trots bekeken. Nooit worden ze weggedaan.

Soms overweeg ik een opvanghuis te starten voor verworpen boeken. Ik heb in mijn leven al veel prachtexemplaren van straat geraapt (aan het eind van Koninginnedag bijvoorbeeld), uit oud-papiercontainers gehaald, van bekenden gekregen die boekenkasten met inhoud en al wegdeden... Het stapeltje boeken van Oscar past daar ook wel bij (evenals de rest van zijn bibliotheek trouwens)

102 - De gulheid van Zutphen

Onlangs moest ik voor een cursus in Zutphen zijn. Een cursus heeft op zichzelf weinig met boeken te maken: je zit in een zaal, cursisten in U-vorm, en aan de hand van een powerpointpresentatie wordt een onderwerp doorgewerkt. De enige boeken die voorbij komen zijn de cursusboeken. Maar deze keer was het bezoek in Zutphen heel speciaal, om twee redenen. De eerste reden is dat Zutphen een paar fantastische boekhandels heeft. Zutphen is klein, dus de lunchpauzes bieden voldoende tijd om een rondje boekhandels te doen. Vaste prik zijn Hautvast en Nuis en Van Someren en Ten Bosch (geen eigen website helaas), maar ook de antiquariaten Matthys de Jongh of Sigma. Ik koos deze keer voor Someren en Ten Bosch, mede door het mooie interieur. Wat mij verraste was de vriendelijkheid en gulheid in de boekhandel. Ik wist wat ik wilde hebben en kocht De Kegelwerper van Margriet de Moor en Eetgeenvlees van Hugo Brandt Corstius. Alsof de verkoopster wist dat ik nog een lange reis voor de boeg had, kreeg ik vervolgens een aantal promotie-exemplaren mee: Het verhaal Achter de horizon van Rosie Swale, een cadeautje voor als je boeken uit de Hollandia-Dominicus-serie koopt (wat ik niet had gedaan, maar toch bedankt), ter promotie van de "In een notendop"-serie het boekje Kennis in een notendop van Dap Hartmann en tot slot het verhaal Waar de herinnering woont van Cees Nooteboom. Al met al was de stapel gratis boeken net zo groot als de stapel gekochte boeken. Dat noem ik nog eens Zutphense gulheid!

Maar daarmee was het nog niet op. "Waar de herinnering woont", dat is een mooie beschrijving van een bijzondere plek in Zutphen: De Librije. Eén van de medewerkers in het cursusinstituut blijkt vrijwilliger te zijn in de Sint Walburgskerk in Zutphen. En in de Sint Walburgskerk bevindt zich de Librije. Of liever: er bevinden zich twéé Librijes, maar er is er maar één toegankelijk voor het publiek.  

De Librije is een voor Nederland unieke leeszaal uit de zestiende eeuw. Destijds door de kanunniken bedoeld om de mensen voor het "ware" geloof te behouden door hen "goede" boeken te laten lezen. De vrome studie, de “lectio divina”, was van groot belang onder meer om de nodige kennis te verkrijgen en zich te kunnen verweren tegen “dwaalleren” zoals de reformatie en om tot goed gedrag te komen. Daarom werd tussen 1561 en 1564 de Librije gebouwd. Het bijzondere aan de Librije is dat alles nog in originele staat is: de vloeren, de wanden, de boeken en de lessenaars. Er is geen elektrisch licht, geen stromend water en geen andere voorziening. Dat betekent dat je in de Librije alleen kan lezen bij voldoende daglicht; 's winters is hij dus dicht. Als je er binnenkomt waan je je in één klap in de zestiende eeuw. Er hangt een gewijde stilte en er valt een sereen licht door de ramen. De boeken - sommige in schitterende banden - liggen aan kettingen; dat was gebruikelijk in die tijd om diefstal van de kostbare boeken te voorkomen. De muren zijn maar beperkt verlevendigd met beeldjes en andere versierselen; het gaat tenslotte om de boeken. De Librije herbergt 741 titels: 7 handschriften, 85 incunabelen (boeken gedrukt voor 1500), 501 titels uit de zestiende eeuw, 134 onderwerpen uit de zeventiende eeuw en tenslotte 13 uit de achttiende eeuw. Naast schitterende exemplaren zoals een eerste gedrukt exemplaar van wetteksten van Justinianus en een eerste druk van Copernicus, "De revolutionibus orbium coelestium", herbergt men ook enkele eeuwenoude schoolboekjes, waarvan de Librije de enig bekende exemplaren bezit. Verder zijn er onder meer een handgeschreven missaal, afkomstig uit een Deventer scriptorium, maar geschreven voor het Zutphense convent Isendoorn, een tweetal liturgische handschriften uit de vijftiende eeuw. 

Bijzonder was het te zien dat ook in die tijd scholieren van alles en nog wat tekenden en krabbelden in de boekjes. Zoals de cursisten van nu ook van allerlei tekeningetjes maken in hun aantekenblok. Er zijn mooie verhalen te vertellen over de Librije. Zoals dat de bibliotheek in de vergetelheid raakte, maar in de 19e eeuw "herontdekt" werd. Er werd een bibliothecaris aangesteld (K.O. Meinsma) die in zijn dissertatie over de Librije schreef: “Want het lezen van goede boeken schenkt genot. En ‘t is beter in de boekerij zijne toevlucht te zoeken dan in gezelschappen, waar lustig de beker rondgaat.” Of hoe de boeken werden beschermd ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, om roof door de Duitsers te voorkomen. Of over de pootafdruk in één van de vloerplavuizen. Die afdruk zou herinneren aan de legendarische jonge monnik Jaromir. Hij brak de vasten door stiekem een hanenboutje te eten. De duivel sloot hem voor een nacht op in de librije. De dichter A.C.W. Staring heeft de legende verwerkt in zijn verhaal in dichtvorm: Jaromir te Zutphen. 

Zoals gezegd is dit de "beneden-Librije". Er is ook nog een boven-Librije: kleiner, maar ook prachtig. In de kerk is nu een fototentoonstelling die van beide Librijes iets laat zien en de historie vertelt. Hoe mooi de Librije ook is, boeken aanraken mag er niet. Eigenlijk mag je er helemaal niets aanraken. De gedachte dat in tegenstelling tot de meeste Librijes, dit één van de weinigen in Europa is die nog zo uniek is bewaard, maakt dat je het ook niet stiekem gaat doen: een plek die als door een wonder zo mooi bewaard is gebleven, ga ik als 21e eeuwer niet alsnog beschadigen door met mijn handen aan kwetsbare boeken en spullen te komen. Het waren mooie dagen in Zutphen. En zo was ik niet de enige met mooie herinneringen aan deze stad.