53 - Op zoek naar de Moor

Ik kondigde twee posts geleden al aan dat een nieuw boek van Margriet de Moor op het punt van verschijnen stond. Alle reden dus om deze zo snel mogelijk te pakken te krijgen, maar wel een eerste druk s.v.p. Toevallig moest ik in Middelburg zijn en een rondje door de stad lopend vond ik al snel een boekhandel. Het boek van De Moor speelt onder meer tijdens de Watersnoodramp van 1953. Het leek mij daarom logisch dat een Middelburgse boekhandel een fikse stapel van De Verdronkene zou hebben liggen, inclusief promotiemateriaal etc. Helaas was dit niet zo, dat wil zeggen: men had wel de paperback, maar niet de gebonden uitvoering. En de paperback heette toch echt de tweede druk, en de gebonden versie de eerste. Geen De Moor dus in Zeeland. Maar ik ging niet onverrichterzake uit Zeeland weg: op de toonbank lag een stapel boekenleggers van de afgelopen Boekenweek. Aangezien ik die nog niet had, heb ik er daar een paar van meegenomen, dat staat zo mooi bij mijn rijtje boekenweekgeschenken.

Hoewel Middelburg een mooie stad is, was ik er te kort om uitgebreid een kijkje te nemen. Dus ook niet in Antiquariaat de Boekenbeurs aan de Turfkaai. Ik liep er notabene langs, maar had helaas haast om de trein te halen. Wel een boekenlegger, maar geen boek. Dat is een wat tragische ontwikkeling voor mijn bibliotheek. Daarom maar eens mijn licht opgestoken bij Verwijs, zoals ik had beloofd zou ik in Den Haag mijn boodschappen vooral daar doen. Kijkend in de computer, leerde ik van de Verwijzers dat de gebonden editie pas later leverbaar was. Oftewel: de eerste druk verschijnt pas een week ná de tweede druk. Wat verschijnt er dan weer een week later? De nulde druk? Hoe dan ook, Verwijs werd niet verblijd met omzet door mij, want zij hadden geen gebonden editie. 

Korte tijd later zat ik echter in lijn 7 in Amsterdam (nee, niet deze lijn 7). Op het Weteringcircuit schoot mij te binnen dat ik niet ver was van boekhandel Schimmelpennink. Daar kom ik graag, het is een heerlijke boekenplek, een volgestampte boekwinkel, niet groot, wel oud. De winkel blinkt uit in kwaliteit, zowel van boeken als van service. En inderdaad: ik liep de winkel binnen, zag direct een stapel De Moors liggen en in het midden van de stapel één gebonden exemplaar. Van pure vreugde heb ik toen ook maar het boekje van Marek van der Jagt gekocht, dat speciaal ter gelegenheid van de maand van de filosofie is verschenen: "Otto Weininger, of Bestaat de jood?".

Wij keuvelden nog wat over Margriet de Moor, de boekhandelaar en ik. Ik verklaarde mijn liefde voor haar werk, hij vond dat Eerst grijs, dan wit, dan blauw toch wel haar hoogtepunt was. Toen kreeg ik nog de "Lentebode" mee, het huisorgaan van de boekhandel, dat in een oplage van 1150 onder klanten wordt verspreid. Volgeschreven over net verschenen boeken, of boeken die je beslist moet lezen. En met nieuwtjes over de boekhandel. Sinds enige tijd schrijft Frans van der Ven in dit blaadje het feuilleton "Boekverslaafd", en dat intrigeerde mij wel. Het thema van het feuilleton is dat een boekverslaafde wordt gearresteerd door de BB (boekenbrigade) wegens een te groot bezit aan boeken. Het maximum toegestane aantal is 50. Overtreders worden opgesloten in de Boekpoort, een voormalig krankzinnigengesticht. Interessant thema. Zou het gezellig zijn in de Boekpoort, of treuren we daar allemaal over onze verloren boeken? Ik ben in elk geval zwaar in overtreding en de meeste van mijn lezers ook. Welke 50 boeken zou ik willen bewaren? Ik denk dat ik niet kan kiezen, ik ga in het verzet. Tot ziens in de Boekpoort.  

52 - Statistieken

Alweer een record! Mijn pagina met boekenlinks - http://boek.favos.nl, door mij verzameld omdat ik het handig vond mijn favorieten online te hebben - trekt ook andere bezoekers. Maar liefst 21 bezoekers op 21 april! Leuk is dat boekhandels en auteurs mij benaderen of ik een link naar hen op deze pagina wil plaatsen. Natuurlijk wil ik dat. Inmiddels heb ik ruim 600 boekenlinks verzameld. 

Na 5 maanden online nadert het aantal bezoekers de 1000. Ruim 1,5 bezoeker per link dus... Het is geen hoogvlieger. Met 21 bezoekers stond ik op 21 april op de 393e plaats van de ranglijst met sites over literatuur in Nederland. Een dag later was ik alweer ruim 450 plaatsen gezakt, naar plaats 847. Gelukkig doet dit weblog het beter, die schommelt meestal tussen plaats 100 en 250 op de ranglijst. Het record van boek.favos.nl ligt ver onder het minimum van mijn weblog. En dat is maar goed ook: het uiteindelijke doel is dat je op echt relevante pagina's terechtkomt, waarvan dit weblog er een is.

51 - Lezen in de trein

Sinds ik veel met de trein reis, kan ik tot mijn tevredenheid vaststellen dat er veel gelezen wordt om mij heen. Los van de stapels Spitsen en Metro's die door de hele trein liggen, wordt er ook nog vaak een boek gepakt. Daarbij wordt er meer gelezen op de terugweg ('s avonds) dan op de heenweg, zo heb ik empirisch vastgesteld.

Voor mij geldt ook dat ik vooral 's avonds lees, 's morgens werk ik of pak ik een krant. Het leek mij een goed idee om eens een weekje vast te leggen wat er zoal in de trein gelezen wordt. Maar het viel nog niet mee om dat te doen. Kenmerk van het lezen van een boek is immers dat het omslag naar beneden is gericht en de bladzijde naar boven. Van veel boeken heb ik om die reden niet de titel kunnen vaststellen. Ik ga nu eenmaal niet op de grond liggen om van daaraf een boek te kunnen identificeren. Weliswaar had ik nog een tijdelijke bewusteloosheid kunnen veinzen, en dan bij het 'bijkomen' snel een aantekening maken van het gelezen boek, maar wie wel eens de vloer in een treincoupé heeft bekeken weet dat dat geen goed idee is. 

Ik moest het dus hebben van verticale lezers (die hun boek recht voor zich houden), mensen die hun boek uithadden of wilden uitstappen en dus hun boek dichtsloegen en in hun tas stopten of mensen die zo werden aangegrepen door wat ze lazen dat ze peinzend uit hun raam keken en het boek met het omslag omhoog lieten rusten. Het kwam ook nog wel eens voor dat ik werd omringd door krantenlezers, terwijl een bank verder meerdere boekenlezers zaten. In die gevallen vond ik een verplaatsing wat overdreven, hoewel ik niet zal ontkennen dat ik een enkele keer bewust positie heb gekozen naast een lezer, om te kunnen vastleggen wat zij of hij las. Ook heb ik overwogen een verrekijker mee te nemen om te spieken bij verderop zittende lezers, maar waar laat je zo'n ding als je 'm verder niet nodig hebt? 

Ondanks al deze barrières heb ik de volgende lijst met boeken opgesteld, alle gelezen in de trein in de tweede week van april. Sommige titels heb ik achteraf moeten reconstrueren, omdat ik maar flarden van titel of auteur heb kunnen vastleggen. In willekeurige volgorde: 

• 
  Kinderen ontdekken de grote kunstenaars - MaryAnn F. Kohl 
• I.M. - Connie Palmen 
• De Cock en een veld papavers - Baantjer 
• Trading up - Candace Bushnell 
• Therapy - Jonathan Kellerman 
• Droomkoningin - Maarten 't Hart 
• The clash of civilizations - Samuel P. Huntington 
• And we're still here - Helene Gerard 
• Mad a life - Philip Smith 
• De verdwenen oorring - Patricia Wentworth 
• Da Vinci code - Dan Brown (2x) 
• Angels and demons - Dan Brown 
• The closed circle - Jonathan Coe 
• Cryptonomicon - Neal Stephenson 
• Furie - Colin Forbes 
• The last juror - John Grisham 
• Bridget Jones. The edge of reason - Helen Fielding 
• Kies voor jezelf - D. Peters 
• De echo - Minette Walters 
• (titel onbekend) - Philip Roth 
• De naakte aap - Desmond Morris 
• Talismans of Shannara - Terry Brooks 
• De nieuwe man - Thomas Roosenboom 
• In the name of Rome - Adrian Goldsworthy 
• Duel in de delta - Wilbur Smith 
• Het oog van de basiliek - Jan van Aken 
• Het Gilgamesj-epos (Ambo-uitgave) 

Wat mij opvalt is dat er vrij veel Engels gelezen wordt, maar misschien is dat omdat ik vaak het traject langs Schiphol 'doe' en er dus veel toeristen in de trein zitten. Wat mij ook opvalt is dat ik maar een beperkt deel van deze lijst zou willen hebben of überhaupt maar zou willen lezen. Ik heb er dus niet onrustig van op mijn stoel gezeten, en mijn verlanglijst is ook niet uitgebreid. Door al dat geloer om mij heen is mijn leestempo danig teruggeschroefd. Vanaf nu kijk ik alleen nog maar in mijn eigen boeken. 

50 - Indruk maakt weinig indruk

Ik vond dat het tijd werd om weer eens rond te sneupen op de grote verzamelsites: ebay, Marktplaats en Antiqbook. Gewoon om allerlei advertenties te doorzoeken en mijn verlanglijstje langs te lopen. Opeens kwam er een gedachte bij mij op: het was tijd om het boek Indruk83 te kopen. Het is een boek dat is uitgegeven door de CPNB en dus thuishoort in mijn collectie CPNB-uitgaven. Het is helemaal geen zeldzaam boek, helemaal geen duur boek ook, maar het was er gewoon nooit van gekomen om het aan te schaffen. Het stond al lang op mijn verlanglijst en het moest er maar eens af. 

Zoals gezegd: ik vond dat het een dag was om het te kopen. Kijkend op Marktplaats vond ik verschillende advertenties waarin het boek werd aangeboden. Ik volgde de gebruikelijke routine: mailtje sturen aan de verkoper, vragen naar de kwaliteit van het boek, mailtje terug krijgen met geruststellende teksten, geld overmaken en na een paar dagen ploft het in de bus. Zo ook deze keer. Ik kreeg een mailtje met de volgende tekst: "Hallo X, boek heeft geen leesvlekken en geen scheurtjes, heeft in de kaft wel 'n vouw. boek mag weg voor 2,00, de verzendkosten zijn 1,56 groeten, Y" Wat kan mij gebeuren voor 3,56 dacht ik nog. Tot ik het boek vandaag in de bus kreeg: het ziet er niet uit! Geen leesvlekken en geen scheurtjes: alle hoeken zijn kaal, de rechterbovenhoek is zwaar beschadigd, de zijkant van de bladzijden is gebutst, overal zitten kale vlekjes... De kaft heeft wel 'n vouw: in de rug zitten 5 grote en 3 kleinere vouwen, de tekst is nauwelijks meer te lezen... Tja, dat is het risico van kopen via internet. En voor 3,56 ga ik niet reclameren. Laat maar zitten. Ik zet het boek in de kast en het blijft op mijn verlanglijst. Op zoek naar een beter exemplaar. 

Toch was het een prachtige dag, want in een andere advertentie zag ik een boekje van Margriet de Moor staan: Ze waren schoolmeesters. Een uitgave van Wolters Noordhoff, waar ik nog nooit van had gehoord. Hoe kan ik mijn verzameling Margriet de Moor compleet krijgen als mij niet wordt verteld wat er allemaal van haar is uitgegeven? Eveneens voor 3,56 was dit prachtexemplaar voor mij, en het plofte op dezelfde dag in de bus. Zo goed als nieuw, herenigd met de andere titels van Margriet. Een dergelijke vondst maakt de tegenvaller van Indruk 83 meer dan goed. Marktplaats blijft een goudmijn. Voor wie alleen de tekst wil lezen, klik hier, voor alle anderen: blijf zoeken. 

p.s. Hoera! Ik zie dat deze maand een nieuw boek van Margriet de Moor verschijnt, en ze geeft er ook een lezing over. Feest!

49 - Gmail in de aanbieding

Voor wie nog een gmail-account wil: ik heb er nog voldoende. Dus stuur mij een mail, en ik stuur jou een gmail-invite. Het zou fijn zijn als je in ruil daarvoor op een mooie plek een link naar mijn weblog zou plaatsen.

48 - 7,5 minuut per boek

Afgelopen week had ik weinig te lezen, want al mijn vrije tijd werd gevuld door werken tegen een deadline op het werk.  Toen de deadline voorbij was en het werk af, bleef er nog een kwartiertje over voordat mijn trein ging en ik besloot even te dwalen in winkelcentrum Babylon in Den Haag. 

Ik liep een willekeurig gangetje in en zag een ruimte, met daarboven in grote letters "Boekhandel en antiquariaat". Dat was een welkome uitnodiging voor een nuttige besteding van een leeg kwartier, en ik liep het enigszins uitgestorven antiquariaat in. Terwijl ik nog tien minuten had voor mijn trein ging, vond ik de kast met literatuur.  Er is overigens niets zo leuk als gewoon ergens dwalen en dan onverwacht een boekwinkel tegenkomen, liefst een antiquariaat. Dat is een onverwacht cadeautje, zomaar een ruimte vol met onvermoede schatten, waar je je naar hartelust kunt verlustigen. 

Hoe dan ook, in die paar minuten werd ik maar liefst twee boeken rijker: 

- De Argentijn, van Abdelkader Benali (uitgegeven ter gelegenheid van Rotterdams lezersfeest, editie 2002). Een novelle, gepresenteerd als opstel van een 14-jarige die op zoek gaat naar zijn vader. Mooi geschreven, niet bijzonder diepgaand maar op zich herkenbaar deze twijfels van een opgroeiende puber en het vinden van zijn plek in de wereld. Het boekje werd cadeau gegeven aan alle scholieren in 4 Havo en 5 VWO in Rotterdam. 

- Prikkels tot het boekenvak, Proost-prikkels 287 (uitgegeven ter gelegenheid van de Nationale Boekenmarkt 1965). Ik ben niet de enige die blogt over Proost prikkels, zie ik. Overigens zie je als reactie in dit blog een verzamelaar aan het woord. Uiteraard worden ook alle 450 Proost-prikkels verzameld. Wie geïnteresseerd is kan bij antiquariaat Boek & Glas of bij André Swertz een aardige slag slaan. Maar we dwalen af, terug naar het onderwerp. 

In deze uitgave wordt langs een dialoog de lezer opgeroepen te gaan werken in een boekhandel of elders in het boekenvak. De voors en tegens worden in een fictieve dialoog opgesomd. Helemaal jaren '60, maar erg leuk om te lezen. Ook dit was een cadeautje, maar dan voor klanten van Proost en Brandt papier. Omdat ik scholier ben en ook geen klant van Proost en Brandt, ontkom ik er niet aan om dit soort uitgaven pas (veel) later te kopen. Hoe dan ook, twee gelegenheidsboekjes aan mijn bibliotheek toegevoegd. 

Ik ben er zeer tevreden over, en bovendien had ik wat te lezen tijdens de terugreis. Maar wat was nu dit antiquariaat, dat zich zo bescheiden opstelde in Babylon? Een blik op de site van Boek & Boek leerde dat het om een vestiging van L.B. Kretzschmar ging. L.B. Kretzschmar.... was dat niet die winkel waar ik op 27 augustus 2004 ook al een stukje over schreef, maar dan de vestiging Noordeinde? En had ik daar niet gezegd dat het een antiquariaat was waar ik waarschijnlijk niets zou kopen? Maar nu was Kretzschmar toch maar mooi mijn reddingsboei in dat kwartier in Den Haag. Geen kwaad woord meer over Kretzschmar! 

47 - Binnenwaaiende boeken (2)

Dit weblog is voor steeds meer mensen aanleiding mij een boek te sturen. Schreef ik kortgeleden over het prachtexemplaar dat ik van Verwijs kreeg, nu kreeg ik een mail van de WPG-groep, of ik het boek "Klare Taal" van Richard Osinga zou willen lezen en recenseren. 

De vraag of ik een boek zou willen lezen kan natuurlijk hooguit retorisch bedoeld zijn. Maar de vraag is natuurlijk ook waarom ik dít boek wilde hebben. Immers, je bent een boekenzoeker of niet, en zoeken naar boeken houdt toch in dat je weet wat je wilt hebben? Dat je dus alleen boeken zoekt die op je lijstje staan, en de rest niet? Dat is op zich waar, maar dat neemt niet weg dat ik me ook nog wil laten verrassen. Ik weet vrij precies welke boeken ik wil hebben en ik weet ook welke boeken ik beslist niet wil hebben. 

Maar daartussen zit een gapend gat; van de twaalfduizend titels (=24 miljoen boeken) die er jaarlijks in Nederland worden uitgegeven, ontgaat mij er weleens een enkele. Vandaar dat ik gretig ja zei op het aanbod om Osinga’s boek te lezen: verras me maar! Achteraf kan ik zeggen dat ik vooral aangenaam verrast was door "Klare taal". In de pers is al een paar keer over de schrijfstijl van Osinga geschreven: korte, heldere zinnen. Je weet precies waar je aan toe bent, taal zonder veel franje. Als A.F.Th. van der Heijden het ene kant van het spectrum is, is Osinga het andere. Klare taal dus, in dat boek van Osinga. Maar dat leest wél lekker: je ziet zonder veel moeite in het verhaal en het blijft boeien tot het eind. 

Witte Singel in Leiden

 Want dat is natuurlijk waar het om gaat: het verhaal. Nederlandse jongen maakt Marokkaans meisje zwanger, trouwt met haar en komt intussen terecht in het Nederlandse debat over integratie en de verlichte Islam tegen de achtergrond van 9/11 en de moord op Van Gogh. Door al het maatschappelijke gedoe raakt zijn relatie in het slop. Maar wat opvallend is, is de manier waarop Osinga de thema’s behandelt: zonder zwaar op de hand te zijn en zonder al te veel te vervallen in ofwel politiek correcte beschrijvingen of juist heel erg negatief te worden. Geen Balkenende en geen Hirsi Ali of Van Gogh, dus. Hij beschrijft gewoon een huwelijk tussen twee mensen, toevallig uit andere culturen, met alle problemen die daarbij horen. Die problemen ontstaan vooral door de keuzes die worden gemaakt of niet gemaakt. Vooral de dilemma’s van Jacob zijn herkenbaar: het gebrek aan invoelingsvermogen, de passiviteit die dat oplevert, het zoeken naar evenwicht tussen werk en thuis zijn zeer herkenbaar. Hoe hij de meest cruciale dingen in zijn relatie - een echo van zijn ongeboren kind - vergeet, maar louter trivialiteiten (voetbaluitslagen uit de Gouden Gids Divisie) vakkundig onthoudt... Het kan niet anders of Jacob moet voor veel mannen heel herkenbaar zijn. Daartussendoor speelt het maatschappelijk debat, wat Osinga nu en dan aanroert, maar zonder stellig positie te kiezen. Maar ook het opportunisme van Jacob’s vrienden is herkenbaar. Op het snijvlak van een studentenleven en een maatschappelijke carrière, krijgen ze maar moeizaam vat op hun leven. Wat mij tot slot aansprak was de herkenbaarheid van de locaties: Leiden, de Witte Singel en de Universiteitsgebouwen daar, Amsterdam, het centrum, West, de VU: I’ve been there. Waar Jacob doorheen fietst of loopt, liggen ook mijn voetstappen. De treinen die hij pakt, heb ik ingezeten. De Burger King op Schiphol, daar forens ik wekelijks langs. 

Het was een verstandige keuze van de WPG-groep om mij dit boek te sturen. Laat het de eerste zijn in een lange reeks. En u, lezer: lees dit boek! sneuper

46 - Meer tsunami literatuur

Medio februari schreef ik over het boekje "Na de tsunami" van Amitav Ghosh, een speciale uitgave om geld in te zamelen voor de tsunami-overlevenden. Maar de afschuwelijke gebeurtenissen van toen zijn door meer mensen op papier gezet. 

De bedrijfskundige Robin de Bruin en zijn vriendin maakten vorig jaar een backpackersreis door Azië en brachten de kerstdagen door in Thailand, op het eiland Kho Phi Phi. Ze overleven de tsunami hoog in een boom.  De gebeurtenissen van toen heeft hij opgeschreven in het boek "Golf van tranen – de tragedie op Koh Phi Phi door de ogen van een backpacker". Zie zijn eigen site voor meer informatie. Het boek is in eigen beheer uitgegeven, een gedeelte van de opbrengst gaat naar projecten op Koh Phi Phi. Lezen dus. En kopen. 

45 - Binnenwaaiende boeken

Het kan niet op deze Boekenweek. Niet alleen blijkt dit weblog veel lezers te trekken, maar bovendien wordt er ijverig doorgeklikt naar de links in de teksten. Dus als ik een link maak naar Verwijs, dan klikken mijn lezers naar Verwijs. En daar is Verwijs heel blij mee. Want ook Verwijs heeft een teller op haar pagina, en daaruit bleek dat veel bezoekers van hun homepage afkomstig waren van mijn blog. Enig speurwerk van de medewerkers leidde hen naar mijn hartverscheurende verhaal over het bezoek dat ik aan de versverbouwde boekhandel in de Passage bracht, alwaar ik de ter gelegenheid van de opening gratis uitgedeelde boeken misliep. Via een vriendelijk mailtje werd mij alsnog een boek aangeboden en daar zeg ik natuurlijk geen nee tegen. 

Eerlijk gezegd hield ik mijn hart vast (je weet maar nooit waar je mee "verblijd" wordt), maar tot mijn grote verrassing plofte een prachtig fotoboek over Den Haag in mijn brievenbus. Het is het boek "Den Haag. Van Paleis tot Pasar", met foto's van Gerrit de Heus. Waarom is het een mooi boek? Allereerst natuurlijk de uitvoering: mooi gebonden, met een prachtige letteropdruk. Verder heerlijk ruikend en voelend papier. En dan het onderwerp: Den Haag, de mooiste stad van het land, uitgedrukt in foto's die op één of andere manier anders dan anders zijn. In de inleiding staat: "Het biedt een blik op Den Haag als stad. Een stad, doordrenkt van politiek. (...) Het is een boek dat - in grote foto's en korte beschouwingen - beschrijft zoals je Den Haag zou kunnen beleven." 

Maar het allermooiste is natuurlijk het gebaar. Zó attent van Verwijs, ik beloof plechtig dat als ik in Den Haag weer boeken koop, het in Verwijs zal zijn. Ik roep mijn lezers op hetzelfde te doen. Voor wie geen weblog heeft dat boeken oplevert, koop dit boek en overtuig je van de schoonheid van Den Haag. Voor wie een dringende behoefte voelt om mij evenals Verwijs boeken toe te sturen: schroom niet en neem even contact op via een mailtje, dan regelen we het. 

44 - Recordoplage

Gisteren namen 51 mensen de moeite om mijn weblog te bekijken. Voor het eerst in 8 maanden bloggen de grens van 50 lezers op één dag gepasseerd. Mijn weblog mag best een beetje bibliofiel blijven, maar veel lezers hebben is toch ook wel prettig.
Het doet mij goed dat dit record juist in de Boekenweek werd behaald. Alweer een bewijs dat de Boekenweek mensen aanzet tot het lezen van hoogwaardige literatuur...

43 - Spiegel van de Boekenweek

We staan aan de vooravond van de Boekenweek, één van de zeldzame momenten in het jaar dat het mogelijk is om met willekeurig wie over boeken te praten, zonder dat dit op voorhand een blik oplevert alsof je een zonderling bent. De CPNB is er op onnavolgbare wijze in geslaagd de Boekenweek tot een tijd te maken waarin het in ons land gonst van de activiteiten en waarin het bezit van boeken als noodzakelijk voor geluk wordt beschouwd. De Boekenweek vindt ook op een mooie tijd plaats: het is bijna lente, de winter is voorbij, de dagen worden langer en tussen al dit geluk worden we ook nog eens verwend met boekenprogramma’s op de TV, boekenprogramma’s in schouwburgen, boekenlezingen in buurthuizen, boekenacties in allerhande winkels, you name it! Was het leven maar één lange Boekenweek, dan was er weinig meer te klagen over. 

Onvoorstelbaar veel mensen verzamelen in relatie tot de boekenweek. Dat kan op een heleboel manieren. Ik noem er een paar: 

1. Je kan alleen boekenweekgeschenken verzamelen. Dan heb je, als je ze compleet hebt vanaf 1930, een rijtje van 73,3 cm als je die van dit jaar erbij hebt (meet maar na). Bijna een centimeter per jaar dus. Bovendien heb je dan een aantrekkelijke discussie tussen rekkelijken en preciezen over de vraag of 1930 er nu wel of niet bij jhoort. Strikt genomen niet natuurlijk. Maar ik heb ‘m wel.  

2. Je kan boekenweekgeschenken verzamelen en alle extra uitgaven rondom de boekenweek. Dus ook het essay, dit jaar van Henk van Os, en het bibliotheekgeschenk, dit jaar van Joost Swarte. Daarnaast de andere uitgaven die de CPNB rondom de boekenweek uitgeeft, zoals het nu al zeer schaarse en (dus) dure mapje poëziekaarten uit 1994 (heb ik) of de CD "Denkend aan de Dapperstraat" uit datzelfde jaar (heb ik ook) of het overzichtsboek van de boekenweek "Zolang de voorraad strekt" uit 2000 (wie heeft het niet?). 

3. Je kan het bovenstaande verzamelen en verder alles wat ter gelegenheid van de boekenweek wordt uitgegeven: het magazine, boekenleggers, posters voor boekhandels en bibliotheken, speciale folders van de CPNB of van boekhandels, programmaboekjes van het boekenbal, toegangsbiljetten tot activiteiten, etc. etc. 

4. Je kan überhaupt álles van de CPNB verzamelen. Dus niet alleen álles van de boekenweek, maar ook álles van de Kinderboekenweek, de weken van het reisboek, de maand van het Spannende Boek en verder álles wat de CPNB uitgeeft (zoals de jaarlijkse uitgave rond 4/5 mei, de uitgave rond de best verzorgde boeken, etc.). Zo is er voor elk niveau en voor elke portemonnee een verzamelgebied. 

Ikzelf bevind mij in categorie twee, hoewel ik eventuele andere zaken die ik tegenkom niet laat liggen. Maar ik ben niet droevig als ik de poster van de boekenweek niet heb of een boekenlegger mis. Uiteindelijk gaat het mij om de uitgaven, niet om de franje. Verzamelaars en aspirantverzamelaars van boekenweekuitgaven moeten zich overigens op zondag 20 maart om 14.00 even melden in Leiden. Daar geeft Arjen Honkoop, eigenaar van antiquariaat Alcheringa in de plaatselijke bibliotheek aan de Nieuwstraat 4 een lezing over het verzamelen van boekenweekuitgaven. Misschien dat hij de tekst publiceert op zijn eigen site, dat zou ik een goede geste vinden. Zoals er verschillende categorieën verzamelaars zijn, zo zijn er ook verschillende categorieën antiquariaten. 

Voor categorie 1 en 2-uitgaven zijn enkele goede antiquariaten beschikbaar: ik noemde al Alcheringa, maar kijk ook eens bij Goed Geboekt (niet duur!) of De Monnickenhof of loop een filiaal van De Slegte binnen. Een zoekslag op Ebay of Marktplaats levert ook talloze hits op. Voor categorie 3 en 4 verzamelaars is Van Starkenburg een goed adres evenals antiquariaat Schutte; daar is alle franje ruim beschikbaar. Voor een ruime prijs soms ook, dat wel. Maar het leukste is gewoon je slag te slaan in de Boekenweek zelf. Laat je meeslepen door het feestgedruis, koop veel te veel boeken en krijg er moois bij, haal handtekeningen op van favoriete schrijvers, ga naar lezingen. Vier het boekenfeest! 

42 - Een onverwacht genoegen

Wie als verzamelaar van boeken door het leven gaat, is zich op elk willekeurig moment van de dag bewust van de aanwezigheid van boeken om zich heen. "Zoeken naar boeken" is immers een activiteit, maar niet één die zich beperkt tot vaste momenten. Het kan betekenen dat je zo af en toe wat titels door databanken of zoekmachines haalt om te zien of ze toevallig ergens aangeboden worden, maar ook dat je eens een straatje om loopt om een paar minuten in een antiquariaat rond te kijken. Verder moet je mogelijkheden om op onverwachte plekken te zoek nooit afslaan.

Wie kent ze niet: de uitverkoopbakken bij V&D. Van tijd tot tijd worden overtollige boeken voor een habbekrats aangeboden op volle tafels, waarbij het merendeel van de voorraad bestaat uit rotzooi. Dat neemt niet weg dat tussen alle modder ook af en toe een parel kan zitten, en je kunt het je dus niet veroorloven om eraan voorbij te lopen; er moet gekeken worden. Hoewel V&D niet de eerste winkel is waar ik aan denk als het om boeken gaat.

Hoe dan ook, in Rotterdam bood de V&D in het centrum boeken met 70% korting aan. Voor de verandering leek het dit keer een échte opruiming, geen als uitverkoop verpakte ramsj. Tot mijn ontzettend grote genoegen werd ik voor een habbekrats de blijde eigenaar van twee nieuwe boeken, die ook nog eens allebei de Tweede Wereldoorlog als onderwerp hebben.

De eerste is het boekje van Kathrine Kressmann Taylor, "Adres onbekend". Het is een fictieve briefwisseling tussen twee vrienden aan de vooravond van de oorlog. Een joodse man, kunsthandelaar, heeft een galerie in San Francisco en zijn zakenpartner en vriend keert in 1933 terug naar Duitsland. Degene die terugkeert verwordt langzaam maar zeker tot een nazi en adopteert de ideologie van nazi’s volledig. Niet alleen beëindigt hij de vriendschap, maar hij verraadt ook de zus van de kunsthandelaar - die in Duitsland bij hem hulp zoekt - aan de SS. De wraak van de kunsthandelaar is meesterlijk: met brieven weet hij zijn voormalige vriend zodanig klem te zetten, dat hij ten onder gaat door hij nietsontziende systeem. De laatste brief naar Duitsland komt retour: "Adres onbekend", waarmee de wraak volledig is.

Het verhaal legt de wreedheid van het systeem genadeloos bloot, en laat zien hoe gevaarlijk het is als mensen zich daarmee identificeren. Het systeem vermoordt haar eigen dienaren zonder scrupules.
In de mooie gebonden uitgave van Ambo staat een nawoord van de zoon van de schrijfster die vertelt hoe het boekje op verschillende momenten succesvol was en een breed publiek bereikte. Niet alleen als boek, maar ook als toneelstuk, zelfs in Nederland.

Verder viste ik "Het kaartspel" van Adolf Schröder uit de bak. Ik moet het nog lezen, maar de flaptekst belooft veel. Ook dit boek gaat over brieven. Deze keer schrijft de hoofdpersoon, een oude Joodse vrouw, ze in de oorlog vanuit Brazilië aan haar tweelingzus in Duitsland, die toen waarschijnlijk al niet meer leefde. De brieven werden nooit verstuurd, maar aan het eind van haar leven vraagt de vrouw een werkstudent om haar te helpen met ordenen en dan wordt een geheim langzaam onthuld. Zoals iemand schreef: "een van de gruwelen van de oorlog: winnen of sterven, waarbij winnen geen geluk brengt."

Merkwaardig toeval dat ik op één dag twee boeken koop die allebei over de oorlog gaan en betrekking hebben op brieven die geschreven worden naar Duitsland. Waarom heb ik ze gekocht? Vanwege de inhoud natuurlijk, maar ook vanwege de uitgaven zelf: exemplaren als nieuw, gebonden met stofomslag, sieraden voor mijn boekenkast.

Het was het zoeken meer dan waard op deze dag.

41 - Het boek dat ik al had (2)

Vorige keer schreef ik over een boek dat ik kocht, terwijl ik er al een exemplaar van had staan. Het zal ieder duidelijk zijn dat dit een vergissing was. Tenzij je erop uit bent om de hele oplage van een boek te kopen, is een dergelijke aanschaf overbodig.
Deze opmerking lijkt vreemder dan hij is. Er is in elk geval iemand die probeert de hele oplage van een boek in kaart te brengen, Owen Gingerich heeft er een fascinerend boek over geschreven.

Hij heeft elk bekend exemplaar van de eerste en tweede oplage van Copernicus’ boek "De revolutionibus orbium coelestium" uit de 16e eeuw in kaart gebracht. Hij heeft 580 exemplaren over de hele wereld bekeken en onderzocht wie de vroegere eigenaars waren en wat ze met het boek hadden gedaan.

Maar dat was ik niet van plan. In elk geval niet met het boek van Van Dis dat ik nu dubbel heb. Toch heb ik afgelopen weekend – toen ik het voorrecht had het antiquariaat in de kelder van boekhandel Donner in Rotterdam te bezoeken – weer een boek gekocht dat ik al had, maar dit keer bewust. Het is het tweede (en laatste) deel in de serie Nescio-cahiers: een bundeling van tien "Kronkels" van Simon Carmiggelt over Nescio. Ik had deze al, maar niet de uitgave zoals die bij Donner stond: de gebonden en genummerde eerste druk. Mijn exemplaar was een ingenaaid exemplaar en ongenummerd. En er is maar één echte eerste druk, en die stond bij Donner: een vlekkeloos exemplaar, als nieuw, gebonden en met stofomslag. Voor de statistiek: ik bezit nu nummer 159 van 200. Mocht een nieuwe Gingerich ooit op zoek gaan naar álle 200 exemplaren van deze Nescio-uitgave, dan kan hij of zij voor nummer 159 bij mij terecht. Maar wie de vorige eigenaar was - die het boek hardvochtig dumpte bij Donner - weet ik dan helaas niet.

Waarom koop ik een boek dat ik al heb? Voor het antwoord heb ik maar weer eens gezocht in Basbanes’ boek Among the gently mad. Daarin komen verschillende verzamelaars aan het woord die dezelfde afwijking hebben. "I always made it a point to move up in quality whenever I could", zo zegt één van hen. "It remains on my shelves, a hedge against the day I find a better copy I can afford" zegt een ander over een minder fraai exemplaar van een geliefd boek.
Ik ben in elk geval gelukkig dat ik weer een streep heb kunnen zetten door één van de boeken op mijn verlanglijst. Ik zet ze netjes naast elkaar, de twee Nescio-cahiers. Want ik doe mijn andere exemplaar natuurlijk niet van de hand.

40 - Het boek dat ik al had

Lag ik een paar afleveringen geleden nog te kermen over een boek dat ik niet kon krijgen, en die dus op mijn lijst met "should'ves" komt, nu is het tegenovergestelde gebeurd.

Ik dacht een mooie slag te hebben geslagen bij het zoeken naar de laatste stukjes in mijn Adriaan van Dis-collecte. Voor een paar euro bestelde ik een boek bij een boekwinkeltje in de verwachting dat ik het nog niet had. Het ging om een bundeling van de toneelstukken van Van Dis: Komedie om Geld en Tropenjaren.

Echter, via via had ik een titel opgespoord met de vermelding Komedie om Geld, Een uur in de Wind en Tropenjaren. Drie toneelstukken gebundeld! Deze uitgave stond al een tijdje op mijn lijstje en eindelijk zag ik 'm bij een boekwinkeltje. Besteld, betaald en vol verwachting de envelop opengescheurd... alleen om te zien dat ik het boek al had. Wat blijkt: "een uur in de wind" is de ondertitel van "Komedie om geld". Nooit eerder opgemerkt, maar wel een wijze les geleerd: beter kijken in mijn eigen boekenkast. Het boekje houd ik; het kostte weinig en het houd me scherp...

Het goede nieuws is dat ik toch één titel van mijn Van Dis-desiderata heb kunnen schrappen. Het enige wat nog overblijft is Van Dis' bijdrage in de serie "Noord Holland in proza, poëzie en prenten" onder de titel Bergen. Deze serie is uitgegeven door de Culturele Raad Noord-Holland t.g.v. het 25-jarig bestaan van de Tentoonstellingsdienst van deze Culturele Raad. Een bibliofiele serie die zeventig maal gewijd is aan één der zeventig gemeenten in Noord-Holland en éénmaal aan de provincie als geheel. Diverse auteurs hebben eraan meegewerkt: Louis Ferron, Nicolaas Matsier, Gerrit Krol, A. Alberts, K. Schippers, J. Bernlef, etc. En Van Dis natuurlijk.
Via de provincie heb ik een kopietje van het deeltje van Van Dis gekregen, maar ik wil een echte. Helaas is elk deel in een oplage van minder dan 200 uitgegeven, dus het zal nog even bij zoeken blijven. En gelukkig ook maar, want als ik deze vind ben ik klaar met Van Dis. En dat is ook een beetje saai.

Beeld van Herman Gorter aan de Zeeweg in Bergen NH

Eind vorig jaar ging bij Burgersdijk en Niemans de hele serie overigens voor 850 euro van de hand. Dat betekent dat één deel 11,81 kostte. Dat biedt in elk geval nog wat (financiële) perspectieven. Want die van Nicolaas Matsier wil ik ook hebben.

39 - Na de tsunami

Een wel heel bijzonder boekje ligt sinds kort in de winkels: "Na de tsunami" van de Indiase schrijver Amitav Ghosh. Ik kan me geen eerdere boeken herinneren die met geen ander doel werden geschreven dan het inzamelen van geld na een ramp. 

Uiteraard staan me de talloze liedjes nog voor de geest die zijn gemaakt ten tijde van de hongersnood in Afrika (Band Aid: Do they know it's Christmas of USA for Africa: We are the world), de voetbalrampen in Engeland (zoals "Ferry 'cross the Mersey" na de Hillsborough-ramp en "You'll never walk alone" na de Bradford City-ramp) en de tsunami natuurlijk (Artiesten voor Azië uit Nederland en internationale sterren). Daar is een aardige verzameling van aan te leggen. En verder zijn er talloze boeken die je kan gebruiken om geld in te zamelen voor je eigen project (zoals hier). En er zijn boeken waar een deel van de opbrengst ten goede komt aan een bepaald goed doel, ook voor de tsunami-overlevenden zoals hier. 

Maar een boek geschreven met als onderwerp een specifieke ramp en met geen ander doel dan geld inzamelen voor die ramp: nee, daarvan ken ik er geeneen. Ik vind het wel bijzonder dat dit is gebeurd. Een liedje is toch heel erg vanuit de buitenkant geschreven: artiesten die men daar niet kent en die nooit op de plek zijn geweest, zingen een liedje in een taal die men daar niet verstaat. Maar dit boek van Ghosh schrijft vanuit de binnenkant. Ghosh is kort na de ramp op de Nicobaren en beschrijft in 40 bladzijden aangrijpend wat hij aantreft: mensen die alles kwijt zijn, verwoeste eilanden, falende hulpverlening en stuitend arrogante bureaucratie. Delen van het boek zijn eerder in een Indiase krant verschenen, zie hier, hier en hier. 

De eerste zin alleen al: "De Andamanen en de Nicobaren vormen zo'n plek op de aardbol waar politieke en geologische breuklijenen toevallig parallel lopen". Schitterend. In het verslag laat hij van tal van mensen een kort moment van hun leven, hun geschiedenis zien. Wat ik mij niet realiseerde: "Want tot de middenklasse behoren (...) betekent drijven op een papieren vlot: identiteitskaart, vergunningen, distributiekaarten, schoolcertificaten, chequeboek, levensverzekeringspolis en bankafschriften van vastgezette spaartegoeden. Zodanig was de bijzondere aard van deze ramp, dat zij niet slechts het vege lijf van de slachtoffers teloor deed gaan, maar tevens het bewijs van de identiteit der overlevenden. (...) hij beroofde hen van alle bewijsstukken van hun plaats onder de zon." Deze mensen kunnen niet eens meer bewijzen dat zij überhaupt nog bestaan... 

Koop voor 2,95 dit boek, en word je bewust van de diepte van de nood. De 2,95 gaat in zijn geheel naar giro 555.